II SA/Bd 64/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. II SA/Bd 64/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Prezydent Miasta T. orzekł na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 t. j.) oraz art. 104 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego o wymeldowaniu Andrzeja G. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w T. Decyzja wydana została po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wszczętego na wniosek Anny M. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż – jak wynika z pisma Anny M. – Andrzej G., jej były mąż, nie zamieszkuje w mieszkaniu nr [...] przy ul. M. [...] od dnia [...] sierpnia 2006 r., nie ma tam również jego rzeczy, które w obecności świadków zabrał z lokalu w dniach [...] i [...] sierpnia 2006 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w T. XI Wydziału Cywilnego z dnia [...] czerwca 2004 r. (sygn. akt [...]), wydanym w związku z wnioskiem o dokonanie podziału wspólnego majątku małżonków, Anna G. uzyskała wyłączne prawo najmu mieszkania przy ul. M. [...]. Na podstawie tegoż postanowienia Dyrektor Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w T. rozwiązał z Andrzejem G. umowę najmu z dniem [...] grudnia 2004 r. Zawiadomiony o wszczętym postępowaniu administracyjnym Andrzej G. w złożonym oświadczeniu potwierdził, iż nie zamieszkuje w rzeczonym lokalu i nie ma w nim swoich rzeczy osobistych, zobowiązał się również do złożenia w sprawie dodatkowych wyjaśnień, po czym w rozmowie telefonicznej poinformował organ, iż w razie niezłożenia wyjaśnień we wskazanym terminie może on wydać w sprawie decyzję na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy. Organ uznał, iż Andrzej G. nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w związku z tym, na podstawie art. 15 ust. 2 orzekł, jak w sentencji decyzji, motywując ją dodatkowo koniecznością zachowania zgodności pomiędzy ilością osób zarejestrowanych w danym lokalu, a stanem faktycznym, a tym samym uniknięcia tzw. fikcji meldunkowej. Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji Andrzej G. podniósł iż, opuszczenie przez niego lokalu nr [...] przy ul. M. [...] nie było dobrowolne, a zwrócone mu rzeczy zostały dostarczone w sposób podstępny. Ponadto nie ma on możliwości sprawdzenia, czy w mieszkaniu znajdują się jeszcze należące do niego przedmioty, ponieważ z uwagi na wymianę zamków i wstawienie drzwi antywłamaniowych, nie może dostać się do lokalu. Andrzej G. podał również, iż ze względu na wykonywaną działalność gospodarczą (usługi [...]) niezbędne jest jego zameldowanie przy ulicy M. [...], z uwagi na fakt zarejestrowania pod wskazanym adresem działalności. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji stwierdził, że Prezydent Miasta T. trafnie uznał, iż opuszczenie lokalu przez wyżej wskazanego miało charakter dobrowolny, bowiem było następstwem wydanych uprzednio w sprawie orzeczeń sądowych (wymienionego już postanowienia z dnia [...] czerwca 2004 r., a także wyroku Sądu Okręgowego w T. I Wydziału Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2006 r., oddalającego powództwo Andrzeja G. o przywrócenie posiadania), jak również faktu rozwiązania z nim umowy najmu przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w T., a bez znaczenia są w niniejszej sprawie okoliczności podnoszone w odwołaniu, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz brakiem środków finansowych na wynajęcie innego mieszkania. Od decyzji Wojewody [...] Andrzej G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w przedmiocie wymeldowania. Zarzucił w niej zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną interpretację przywołanych przepisów, a także procedury, poprzez nierozpatrzenie, w jego mniemaniu, w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego sprawie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż nie opuścił mieszkania dobrowolnie, podkreślając przy tym, iż utrzymywał to już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił także fakt, iż w związku z figurowaniem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod wskazanym adresem, nie nastąpiło całkowite zerwanie więzi z miejscem pobytu stałego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, uznając, iż bezspornym jest fakt opuszczenia przez skarżącego lokalu, a w kwestii ewentualnej niedobrowolności jego opuszczenia nie zostały przedstawione żadne nowe okoliczności, ani dowody w sprawie, oprócz zawartych już w aktach administracyjnych. Organ wywiódł, iż opuszczenie lokalu przez Andrzeja G. było skutkiem poczynionych przez strony ustaleń oraz odrębnych postępowań przeprowadzonych przez właściwe podmioty, a lokal ów nie stanowi dla skarżącego ośrodka, wokół którego koncentrują się jego sprawy osobiste. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działania administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd bada, czy zaskarżone akty lub czynności nie naruszają prawa materialnego lub przepisów procedury obowiązujących w dniu ich wydania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, nie oceniając ich natomiast z punktu widzenia słuszności lub celowości. Poza tym, w razie uwzględnienia skargi Sąd wydaje wyłącznie orzeczenie o charakterze kasacyjnym, a więc nie posiada kompetencji do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie, o co wniósł skarżący. Skarga jest bezzasadna. Jak wynika z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, opuszczenie to powinno mieć cechy trwałości i nastąpić w sposób dobrowolny. W niniejszej sprawie kwestią nie budzącą wątpliwości jest fakt nieprzebywania skarżącego w miejscu jego zameldowania, to jest w lokalu nr [...], przy ul. M. [...] od dnia [...] sierpnia 2006 r., przy czym fakt ów potwierdzony został zarówno przez samego skarżącego oraz jego byłą żonę, Annę M., jak i przez Komisariat Policji T. – [...], po przeprowadzonej kontroli meldunkowej. Andrzej G. zabrał również z opuszczonego przez siebie lokalu swoje rzeczy osobiste, co pokwitował własnoręcznym podpisem w obecności świadków, Rozstrzygnięcie kwestii spornej sprowadza się natomiast do ustalenia, czy opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego mieszkania miało charakter dobrowolny. Jak wynika z akt administracyjnych wyłączne prawo do najmu lokalu nr [...], przy ul. M. [...] posiada Anna M. Prawo to zostało przyznane jej na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w T., Wydziału Cywilnego Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004 r., w związku z którym z dniem [...] grudnia 2004 r. Dyrektor Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej rozwiązał z Andrzejem G. umowę najmu przedmiotowego lokalu. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2006 r. zostało również oddalone powództwo posesoryjne skarżącego. Wskazać należy również, iż jak podniosła w złożonym do Urzędu Miasta T. wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r. Anna M., w dniu [...] lipca 2006 r. między byłymi małżonkami zawarta została ugoda, na mocy której Andrzej G., w zamian za zrzeczenie się przez Annę M. części odszkodowania za korzystanie z lokalu bez tytułu prawnego wraz z odsetkami, zobowiązał się opuścić lokal. Okoliczności te nie zostały przez skarżącego zakwestionowane w postępowaniu administracyjnym. Podczas przesłuchania skarżącego w charakterze strony w dniu [...] sierpnia 2007 r., potwierdził on fakty niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu oraz nieposiadania w nim swoich rzeczy, zobowiązał się on ponadto do złożenia w terminie 7 dni dodatkowych wyjaśnień, bądź też dopełnienia obowiązku meldunkowego. Zobowiązania swojego jednak nie dopełnił, godząc się tym samym na wydanie decyzji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w powyższej sprawie. W judykaturze orzeczniczej przyjęto, że w świetle art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Opuszczenie lokalu, jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczania danego lokalu określany na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych majątkowych interesów. Tak, więc pod podjęciem "zamiaru", w przypadku opuszczenia miejsca pobytu, należy rozumieć nie tyle słowne wyrażenie przez osobę zainteresowaną swojej woli, lecz wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia faktów (m.in. wyrok NSA w Warszawie z 24 listopada 2006 r. sygn. IV SA/Wa 1677/06) a także rzeczywiste możliwości przebywania w danym lokalu (vide m.in. wyrok z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. IV SA/Wa 1800/06). W omawianym przypadku okoliczności jednoznacznie wskazują na brak obiektywnych możliwości powrotu skarżącego do spornego lokalu, ponieważ nie tylko utracił do niego tytuł prawny na mocy orzeczenia sądu lecz również nierealne jest zamieszkanie skarżącego w jednym lokalu z żoną i dziećmi, z którymi bezspornie pozostaje w silnym konflikcie. Poza tym, z wypowiedzi samego skarżącego (w skardze) wynika, że jego zainteresowanie w pozostawaniu zameldowanym pod dotychczasowym adresem jest w istocie związane z zarejestrowaniem pod tymże adresem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, która to działalność jest faktycznie wykonywana w innym miejscu. Jak trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ta ostatnia okoliczność, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania. Podkreślenia nadto w tym miejscu wymaga, iż w orzecznictwie sądowym utrwalone zostało stanowisko, iż o braku dobrowolności opuszczania miejsca stałego przebywania można mówić w przypadku gdy spowodowane jest bezprawnym działaniem innych osób. Jakkolwiek w kwietniu 2006 r. zapadł niekorzystny dla skarżącego wyrok w sprawie z jego powództwa o naruszenie posiadania, nie wykluczało to możliwości zainicjowania przez skarżącego przed sądem powszechnym nowego postępowania w wymienionym zakresie, jeśli istotnie, jak twierdzi, zachowanie byłej żony w sierpniu 2006 r. (wymiana zamków łącznie z dostarczeniem mu przez nią rzeczy osobistych) wymusiło na nim rezygnację z posiadania centrum życiowego we wspólnym mieszkaniu. Sąd przychyla się w tym miejscu do prezentowanego w orzecznictwie sądowym stanowiska, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowania została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, względnie nie wpuszczona do lokalu, lecz nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, (w postępowaniu cywilnym, postępowaniu karnym), których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W świetle powyższych ustaleń i konkluzji istniały, w ocenie Sądu, podstawy do wydania przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu skarżącego z uwagi na zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także – do utrzymania jej na mocy przez organ odwoławczy, w związku z czym – na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) – orzeczono, jak w sentencji. Zachowanie zameldowania na pobyt stały w lokalu, w którym skarżący faktycznie nie przebywa stanowiłoby fikcję meldunkową, nie odzwierciedlałoby bowiem rzeczywistego miejsca jego pobytu.