II SA/Bd 655/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-10-25
Skład orzekający: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.), sędzia WSA Grzegorz Saniewski, sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych z powodu toczącego się postępowania karnego, jest zgodna z prawem, w szczególności w kontekście uznania administracyjnego, oceny interesu społecznego i obywatela oraz przestrzegania przepisów proceduralnych dotyczących braków formalnych odwołania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby była zgodna z prawem, ponieważ spełnione zostały przesłanki materialnoprawne z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji (upływ 12 miesięcy zawieszenia i nieustanie przyczyn zawieszenia). Organ prawidłowo skorzystał z uznania administracyjnego, dokonując wyważenia interesu społecznego (sprawne funkcjonowanie Policji, zaufanie publiczne) i interesu indywidualnego funkcjonariusza. Sąd nie dopatrzył się naruszeń proceduralnych, w tym w zakresie braku formalnego odwołania, uznając, że wezwanie do uzupełnienia braku byłoby nadmiernym formalizmem w sytuacji, gdy organ odwoławczy dysponował już kompletnym odwołaniem.Stan faktyczny
Asp. S. W. został zawieszony w czynnościach służbowych w Policji z powodu przedstawienia mu zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych (m.in. korupcji i przekroczenia uprawnień). Po upływie ponad 12 miesięcy zawieszenia, Komendant Powiatowy Policji w T. zwolnił go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji. Komendant Policji (organ II instancji) utrzymał tę decyzję w mocy, zmieniając jedynie datę zwolnienia. S. W. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (m.in. brak pouczenia o odwołaniu, niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu, wybiórcza ocena dowodów, nieprawidłowe postępowanie z brakami formalnymi odwołania) oraz prawa materialnego (niewłaściwe zastosowanie uznania administracyjnego i pominięcie jego słusznego interesu).Rozstrzygnięcie
Sąd oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi S. W. na rozkaz personalny Komendanta Policji z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Komendant Powiatowy P. w T., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990 r. o P. (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 z późn. zm.), zwolnił asp. S. W. ze służby w P. z dniem [...] marca 2016 r.
W uzasadnieniu wskazał między innymi, że w dniu [...] września 2014 r. prokurator Prokuratury Okręgowej w B. w sprawie o sygn. V Ds. 35/14 przedstawił temu policjantowi zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 kk i art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk., które jest przestępstwem umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Z kolei Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. zastosował wobec niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 2 miesięcy.
W związku z powyższym, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2014 r., wydanym na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o P., Komendant Powiatowy P. w T. zawiesił asp. S. W. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy. Z tego względu, że w tym okresie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie, w dniu [...] listopada 2014 r. wydał na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy o P. rozkaz personalny nr [...] r. w sprawie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego. Następnie - z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nieustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowanie, albowiem postępowanie karne nie zostało zakończone - w dniu [...] października 2015 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia asp. S. W. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o P..
Ponadto orzekający organ wskazał, że niespornym jest, iż asp. S. W. w związku z przedstawieniem przez Prokuraturę Okręgową w B. zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 kk i art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk, które jest przestępstwem umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego, od dnia [...] września 2014 r. do chwili obecnej jest zawieszony w czynnościach na podstawie rozkazów personalnych Komendanta Powiatowego P. w T. nr [...] Okres zawieszenia w czynnościach wynosi zatem 16 miesięcy i nie ustały przyczyny zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Niepełnienie przez policjanta czynności służbowych przez okres 12 miesięcy zakłóca organizację pracy, za którą odpowiada Komendant Powiatowy P. w T. i utrudnia wykonywanie zadań, jakie nakłada ustawa o P.. Zawieszenie w czynnościach służbowych wpływa na pracę Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej P. T. poprzez: obciążenie pracą pozostałych funkcjonariuszy w zakresie prowadzenia form pracy operacyjnej, wykonywanie czynności zleconych dla innych jednostek, zapewnienie dyżurów zdarzeniowych, wykonywanie konwojów i innych czynności wymagających realizacji zadań P., co potwierdzili świadkowie kom. K. D. i asp. szt. D. R.. Aspirant S. W. został przeniesiony do Zespołu do walki z Przestępczością Gospodarczą Referatu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego z dniem [...] czerwca 2014 r. w celu odciążenia pracą operacyjną tej komórki organizacyjnej, w której do chwili przeniesienia, tą pracą zajmował się tylko jeden funkcjonariusz. Stanowił on więc - jak zeznał asp. szt. D. R. - 50 % stanu funkcjonariuszy operacyjnych tej komórki. Stąd też na jego pytanie zadane kom. K. D. - "czy według oceny świadka zawieszenie mojej osoby w sposób znaczący dezorganizuje pracę operacyjną" –zdaniem Komendanta należy jednoznacznie odpowiedzieć, że zawieszenie asp. S. W. dezorganizuje pracę operacyjną, gdyż etatowo stanowi on 50 %.
W dalszej części organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy o P., służbę w P. może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Tymczasem zarzucane asp. S. W. zachowania są poważnymi przestępstwami przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i osobistej, a w świetle takiego zarzutu nie może on legitymować się zaufaniem społecznym i stać na straży ładu i porządku publicznego.
W dniu [...] grudnia 2015 r. Prokuratura Okręgowa w B. V Wydział Śledczy, która prowadziła sprawę o sygn. V Ds. 35/14 przeciwko asp. S. W., przekazała do Sądu Rejonowego w T. akt oskarżenia, w którym zarzucono mu nie tylko popełnienie przestępstwa z art. 228 § 1 kk i art. 228 § 1 kk w zw. z art. 12 kk, ale także zarzuty z art. 231 § 1 i 2 kk w zw. z art. 12 kk, art. 231 § 1 i 2 kk (dwa czyny), art. 231 § 2 kk w zb. z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 1 kk (jedenaście czynów) - łącznie 16 czynów. Na dzień [...] lutego 2016 r. w Sądzie Rejonowym w T. nie został wyznaczony termin rozprawy przeciwko asp. S. W..
Dalsze pozostawienie zawieszonego w czynnościach służbowych policjanta w ocenie organu wpływa negatywnie na zaufanie społeczeństwa do P.. Również w interesie społecznym nie leży, aby policjant który z powodu zawieszenia w czynnościach nie pełni służby ponad rok, nadal był zatrudniony i pobierał 50 % uposażenia. Zwolnienie ze służby spowodowane zawieszeniem w czynnościach służbowych z powodu toczącej się sprawy karnej, stanowi dla asp. S. W. niewątpliwie dolegliwość. Jednak art. 41 ust. 2 pkt 9 jest kompromisem pomiędzy uprawnieniem pracodawcy (przełożonego), a uprawnieniami pracownika (podwładnego). Celem zatrudnienia pracownika jest świadczenie przez niego pracy. Pracodawca może tolerować niemożność wykonywania przez pracownika pracy przez pewien czas, jednakże pracodawca musi mieć też możliwość zwolnienia pracownika, jeżeli stan ten się przedłuża (pogląd taki został również wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2009 r. o sygn. akt IOSK 1506/08).
Komendant Powiatowy P. w T. zaznaczył również, że ustawodawca przewidział sytuację, że gdy postępowanie karne zakończy się wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa, to wówczas na mocy art. 42 ust. 1 i 5 ustawy o P. funkcjonariusz może być przywrócony na stanowisko równorzędne.
W odwołaniu od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego P. w T. z dnia [...] lutego 2016 r. asp. S. W., powołując się na przepisy art. 32 ust. 2 w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 9 i art. 45 ust. 3 ustawy o P. oraz art. 127 § 1 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W obszernym uzasadnieniu swego stanowiska procesowego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego jak i przepisów prawa materialnego.
W zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego wskazał na:
. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak stosownego pouczenia o prawie do odwołania,
. naruszenie art. 80 w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieustalenie, czy w dacie wydania zaskarżonego rozkazu toczyło się postępowanie karne w związku z którym został zawieszony w czynnościach służbowych,
. naruszenie art. 79 § 2 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jego wniosku o wyznaczenie nowego terminu przesłuchania świadka asp. szt. D. R., a w konsekwencji uniemożliwienie wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu,
. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez wybiórcze przeanalizowanie materiału dowodowego, a mianowicie uwzględnienie zeznań asp. szt. D. R., który zeznał, że przyjęcie go do pracy w Zespole do walki z Przestępczością Gospodarczą miało na celu odciążenie jedynego wówczas funkcjonariusza pracującego w tej jednostce organizacyjnej, zaś jego zawieszenie w wykonywaniu czynności zwiększyło obciążenie pracą pozostałych pracowników, co dezorganizuje działalności Komendy, gdy tymczasem świadek kom. K. D. zeznała, że ówczesny stan kadrowy w Komendzie wynosił 11 osób, a więc nieobecność jednej osoby powodowała brak na poziomie około 9 % ogólnej ilości zatrudnionych, a nie 50 % jak wskazano w decyzji. Trudno wyobrazić sobie, jakoby nieobecność 1/11 składu personelu tak istotnie wpływała na organizacje pracy, że koniecznym i niezbędnym stało się zwolnienie tej osoby z powodu "blokowania etatu",
. naruszenie 78 k.p.a. i art. 86 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jego wniosku o przesłuchanie go w charakterze strony - na okoliczność przebiegu służby, jej charakteru, należytego wypełniania obowiązków służbowych i brak zagrożenia dla dobra służby w związku z zawieszeniem w czynnościach służbowych.
Z kolei w zakresie naruszenia przepisu prawa materialnego, to jest art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji odwołujący się wskazał, że zwolnienie na tej podstawie prawnej jest uprawnieniem przełożonego, a nie jego obowiązkiem.
Mając na względzie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, między innymi wyciąg z przebiegu służby, zauważył, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza, którego pracę opiniowano pozytywnie, który był wielokrotnie nagradzany i premiowany za prawidłowe wykonywanie swoich obowiązków, narusza w istotny sposób zasady współżycia społecznego określonego przepisami prawa, a czynienie użytku z prawa do zwolnienia ze służby policjanta mogącego pochwalić się bardzo dobrą opinią wśród przełożonych i współpracowników znacznie narusza jego społeczno-gospodarcze przeznaczenie. Organ podejmując zatem taką decyzję winien mieć na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Sam fakt upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusza, nie przesądza jego zdaniem o konieczności zwolnienia ze służby, ponieważ organ musi wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że dalsza służba funkcjonariusza naruszać będzie dobro służby, a zawieszenie w czynności służbowych nie ochroni tego dobra w sposób dostateczny.
Niesłusznie zdaniem skarżącego wskazano, że dotychczasowy sposób pełnienia przez funkcjonariusza służby nie może być brany pod uwagę przy zwolnieniu w tym trybie; należy bowiem wziąć pod rozwagę dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych w podobnych sprawach, które wskazuje, że niedopuszczalne byłoby zwalnianie policjantów ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w każdym przypadku spełnienia przesłanek w nim wymienionych, bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego i wymaganej dla zastosowania tej normy prawnej oceny interesu społecznego, sugerującego takie rozwiązanie. Decyzja podejmowana w tym przedmiocie spełniać musi wszystkie wymagania, o jakich mowa w art. 7 k.p.a. Możliwość wyboru określonego w przepisach rozwiązania nakłada na organ obowiązek czytelnego, umożliwiającego sądowi kontrolę, rozumowania. Powołując się na stanowisko judykatury (w tym kontekście skarżący powołał się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999 r. o sygn. akt III SA 7900/08 LEX 57243), w którym sąd stwierdził, że obowiązki organu w przypadku decyzji uznaniowych w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę i zgodność takiej decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (w tym kontekście powołał się na wyrok WSA w Gliwicach o sygn. IV SA/GL 351/10).
Na zakończenie odwołujący się stwierdził, że mając na uwadze powyższe uzasadnienie, wskazujące liczne niezgodności, błędy proceduralne, formalne oraz merytoryczne - wnosi o uchylenie zaskarżonego rozkazu, gdyż podstawą do wydania takiego rozstrzygnięcia powinny być wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na sprawę, w tym również dowody wnioskowane przez stronę postępowania. Nieuwzględnienie wniosków strony prowadziło do poważnych naruszeń procedury administracyjnej. Sama interpretacja przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 została niewłaściwie przyjęta, powodując brak obiektywności w podejmowanych działaniach.
Ponadto w ocenie skarżącego, wydana decyzja jest rażąco niesprawiedliwa, ponieważ służąc w Policji wykonywał swoje obowiązki rzetelnie i z pełnym zaangażowaniem, a przyczyną zawieszenia były pomówienia osób o wątpliwej reputacji lub skazanych za przestępstwo umyślne. Uchybienia w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji podważają legalność działań organu w tym zakresie, powodując brak uzasadnienia dla jej wydania i konieczność przekazania sprawy do ponownego, gruntownego rozpoznania.
Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a. i w konsekwencji przekazał to odwołanie wraz z aktami sprawy do Komendanta Policji.
W stanowisku do odwołania wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego rozkazu. Odnośnie braku pouczenia o prawie do wniesienia odwołania wskazał, że postanowieniem nr [...] r. Komendanta Powiatowego P. T. z dnia [...] lutego 2016 r., wydanym na podstawie art. 11 § 1a i b oraz § 2 k.p.a., uzupełniono zaskarżoną decyzję o pouczenie. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu [...] marca 2016 r.
Z kolei w zakresie braku dokumentów wskazujących na jakim etapie jest sprawa karna wskazał, że w aktach postępowania administracyjnego znajdują się kserokopie dokumentów w postaci notatki asp. szt. P. G. i aktu oskarżenia, potwierdzające, że prokurator Prokuratury Okręgowej w B. przekazał sprawę wraz z aktem oskarżenia do Sądu Rejonowego w T..
Ponadto przed wydaniem rozkazu personalnego ustalono w Sądzie Rejonowym w T., że w sprawie przeciwko asp. S. W. i innym nie został jeszcze wyznaczony termin rozpraw (notatka z [...].02.2016 r.). W zakresie braku udziału strony w przesłuchaniu świadka asp. szt. D. R. , organ wskazał, że jego wniosek o zmianę terminu przesłuchania, który został przekazany w dniu [...].01.2016 r. (czyli w dniu przesłuchania), nie był spowodowany przeszkodą trudną do przezwyciężenia. Ponadto miał on możliwość zapoznania się z tymi zeznaniami przed wydaniem decyzji, o czym został zawiadomiony pismem z dnia [...].02.2016 r. Z kolei w zakresie zarzutu co do skutku jego nieobecności na poziomie 50 % stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu wskazano, że asp. S. W. stanowił 50% stanu funkcjonariuszy operacyjnych komórki Zespołu dw. z Przestępczością Gospodarczą.
Komendant Policji po rozpatrzeniu odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...].03.2016 r. uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i tę datę ustalił na dzień [...] marca 2016 r.; w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że z treści art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o P. wynika, iż zwolnienie policjanta na tej podstawie może nastąpić w przypadku zaistnienia dwóch przesłanek: 1) upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, 2) nieustania przyczyn będących podstawą zawieszenia.
W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zdaniem Komendanta Wojewódzkiego P. nie ulega wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonego rozkazu obie przesłanki zostały spełnione, ponieważ skarżący jest zawieszony w czynnościach służbowych od [...] września 2014 r., co oznacza, że upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych nastąpił już w dniu [...] września 2015 r. Również druga przesłanka zaistniała, albowiem postępowanie karne, które było przyczyną zawieszenia w czynnościach służbowych, nie zostało ukończone. Nadal pozostają aktualne, cytowane wyżej powody zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego. P. z dnia [...] grudnia 2015 r. Prokuratura Okręgowa w T. poinformowała bowiem Komendanta Powiatowego P. w T. o tym, że w dniu [...] grudnia 2015 r. skierowała do Sądu Rejonowego w T. akta sprawy V Ds. 35/14 wraz z aktem oskarżenia. Z dołączonego do tego pisma aktu oskarżenia wynikało, że tym aktem został objęty między innymi asp. S. W.. Z kolei z ustaleń dokonanych w dniu [...] lutego 2016 r. w Sądzie Rejonowym w T. przez prowadzącą postępowanie administracyjne wynika, że do tego czasu w powyższej sprawie karnej nie został jeszcze wyznaczony termin rozprawy. Skoro zatem nie zapadł jeszcze nawet wyrok w pierwszej instancji, to nie sposób jest określić daty prawomocnego zakończenia tego postępowania.
Organ odwoławczy podzielił pogląd skarżącego, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny, czyli pozostawione jest tzw. uznaniu administracyjnemu i że wymaga ono starannego i czytelnego uzasadnienia. W ramach tego uznania organ podejmuje bowiem decyzję w sposób swobodny, co jednak nie oznacza dowolności. W tym zakresie powinien kierować się między innymi ogólną zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażoną w art. 7 k.p.a.
Aby ustalić wagę tych interesów w kontekście ustalonego stanu faktycznego i prawnego organ odwoławczy odniósł się do indywidualnych okoliczności sprawy.
Za interesem społecznym w przekonaniu Komendanta Wojewódzkiego Policji przemawiają dwie okoliczności: po pierwsze należy uwzględnić sytuację kadrową związaną z zadaniami, które winien realizować asp. S. W.. Zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych spowodowało brak możliwości mianowania innego policjanta na to stanowisko, co przy tak długim okresie zawieszenia oznacza istotne osłabienie kadrowe tak ważnej z punktu widzenia interesu służby - który w tym przypadku jest tożsamy z interesem społecznym - komórki jak Zespół do walki z Przestępczością Gospodarczą Referatu Dochodzeniowo-Śledczego Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej P. w T.. To osłabienie kadrowe skutkuje obniżeniem efektywności działań, które zostały przypisane asp. S. W. w Karcie opisu stanowiska pracy z dnia [...] czerwca 2014 r.
Po drugie uwzględnić należy zdaniem organu wagę zarzucanych skarżącemu przestępstw, w związku z którymi został zawieszony w czynnościach służbowych. Z przytoczonych wyżej zarzutów wynika, że asp. S. W. jest oskarżony o popełnienie dwóch umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, polegającego na przyjęciu korzyści majątkowej. Co istotne, miał je popełnić jako funkcjonariusz Komendy Powiatowej P. w T.. Ponadto z aktu oskarżenia wynika, że asp. S. W. został jeszcze oskarżony o popełnienie jako funkcjonariusz Komendy Powiatowej P. w T. czternastu innych przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznych, w tym:
- przekroczenia uprawnień w celu osiągnięcia korzyści majątkowych w postaci nagród poprzez nakłonienie, w zamian za wręczenie korzyści majątkowych, ustalonej osoby do przyznania się do niepopełnionych przestępstw,
- doprowadzenie, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem KPP w T. w postaci pieniędzy przeznaczonych dla osób udzielających P. informacji, poprzez wprowadzenie w błąd co do okoliczności będących podstawą do ich wypłaty i przedłożenie na potwierdzenie tego sfałszowanego przez siebie dokumentu w postaci pokwitowania potwierdzającego fakt odbycia spotkania z osobą informującą oraz przekazania jej pieniędzy.
Są to zatem poważne zarzuty, który powodują utratę nieposzlakowanej opinii, podważają wiarygodność skarżącego i zaufanie do niego, jako funkcjonariusza Policji. Wpływają też negatywnie na wizerunek Policji, jako formacji służącej społeczeństwu i przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji), a w konsekwencji podważają autorytet Państwa.
Za interesem obywatela (o którego uwzględnienie wniósł skarżący w odwołaniu) przemawiają zdaniem organu odwoławczego: chęć skarżącego pozostania w służbie, co zapewnia mu trwałość stosunku służbowego, z czym wiąże się stabilność sytuacji zawodowej i materialnej.
Porównując zatem ustalone wyżej okoliczności przemawiające za interesem społecznym i za interesem obywatela w przekonaniu Komendanta Wojewódzkiego Policji stwierdzić należy, że w tym konkretnym przypadku konflikt między tymi wartościami należy rozstrzygnąć na korzyść interesu społecznego. W interesie społecznym, jako interesie ogółu, jest sprawna i efektywna realizacja przez Policję zadań, które mają doniosłe znaczenie społeczne. Aby skutecznie wywiązywać się z tych ustawowych obowiązków Komendant Powiatowy Policji w T. musi jak najlepiej wykorzystać swoje zasoby ludzkie oraz dbać o pozytywny wizerunek. Z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że zwolnienie skarżącego ze służby niewątpliwie temu służy. W tym kontekście wskazany wyżej indywidualny interes skarżącego nie może zasługiwać na uwzględnienie. Podobny pogląd funkcjonuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jako przykład wskazano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1034/13.
Komendant Wojewódzki Policji podkreślił również, że sytuacja asp. S. W. jako policjanta nie jest definitywnie przesądzona. Zgodnie bowiem z art. 42 ust. 7 ustawy o P. przepisy ust. 1 - 6 (to znaczy przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne) stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. To oznacza, że interes osoby niewinnej jest zabezpieczony poprzez przywrócenie do służby na stanowisko równorzędne i pozwala na odwrócenie skutków wcześniejszego zwolnienia ze służby.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że faktycznie doręczony skarżącemu rozkaz personalny nr [...] nie zawierał pouczenia o prawie do wniesienia odwołania. Nie miało to jednak żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem przed upływem ustawowego terminu na wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej skarżący skorzystał z tego uprawnienia i z dochowaniem terminu wniósł wskazane na wstępie odwołanie. Ponadto organ pierwszej instancji po dostrzeżeniu tego braku w dniu [...] lutego 2016 r. wydał na podstawie art. 111 § 1a i b oraz § 2 k.p.a. postanowienie nr [...] o uzupełnieniu ww. rozkazu o brakujące pouczenie, a tym samym skutecznie konwalidował to uchybienie.
Niezasadny w ocenie organu jest także zarzut naruszenia art. 80 w zw. z art. 7 i 77 k.p.a., gdyż wbrew twierdzeniom skarżącego w aktach znajdowały się dokumenty świadczące o tym, na jakim etapie znajduje się postępowanie karne w związku z którym został zawieszony w czynnościach służbowych. Tymi dokumentami były: akt oskarżenia wydany w dniu [...] grudnia 2015 r. przez Prokuraturę Okręgową w B. oraz pismo z tejże Prokuratury z dnia [...] grudnia 2015 r., informujące Komendanta Powiatowego P. w T. o skierowaniu tego aktu oskarżenia wraz z aktami sprawy V Ds. 35/14 do Sądu Rejonowego w T.. Ponadto z przywołanej wyżej notatki służbowej z dnia [...] lutego 2016 r. wynikało, że w tym dniu ustalono w Sądzie Rejonowym w T., iż w tej sprawie nie został jeszcze wyznaczony termin rozprawy. Na podstawie tych dokumentów organ pierwszej instancji jednoznacznie ustalił, że postępowanie karne przeciwko skarżącemu nie zostało zakończone lecz zawisło przed Sądem Rejonowym w T. po wniesieniu przeciwko niemu aktu oskarżenia.
W przekonaniu Komendanta Wojewódzkiego P. nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 79 § 2 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Podkreślono, że o tym, iż w dniu [...] stycznia 2016 r. o godz. 10.00 w Komendzie Powiatowej P. w T. zostanie przeprowadzony dowód z zeznań świadka asp. szt. D. R. skarżący został zawiadomiony już w dniu [...] stycznia 2016 r.. Miał zatem wystarczająco dużo czasu, aby inne swoje sprawy podporządkować temu terminowi. W tych okolicznościach złożenie pisma z wnioskiem o wyznaczenie innego terminu tej czynności procesowej z powodu, cyt.: "niezbędnego udziału mojej osoby w dniu [...].01.2016 r. o godz.9:00 w czynnościach procesowych w Kancelarii (...) w związku z toczącym się postępowaniem sądowym", na niespełna dwie godziny przed przesłuchaniem, słusznie organ pierwszej instancji uznał za nieusprawiedliwioną nieobecność i przeprowadził ten dowód bez obecności strony. Prawidłowo w tym kontekście ustalił, że w Kancelarii Adwokackiej nie są prowadzone czynności procesowe, a co najwyżej konsultacje, na które mógł umówić się w terminie nie kolidującym z tym przesłuchaniem, albowiem nie była to nagła potrzeba. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.), zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami. Podkreślić tu należy, że zgodnie z art. 79 § 2 k.p.a udział w przeprowadzeniu dowodu ze świadków jest prawem strony, a nie obowiązkiem.
W konsekwencji podzielono pogląd organu pierwszej instancji, że było to działanie ewidentnie mające na celu przedłużenie terminu prowadzenia postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że był on zainteresowanym przedłużeniem tego postępowania, albowiem w ten sposób mógł przedłużyć o kolejny miesiąc istnienie stosunku służbowego i korzyści z tym związanych. W tym kontekście organ odwoławczy zgodził się ze skarżącym, że organ pierwszej instancji błędnie przywołał art. 94 § 1 k.p.a., jako podstawę prawną nieuwzględnienia tego wniosku. Ten przepis prawny rzeczywiście dotyczy przeprowadzenia rozprawy, co nie miało tutaj miejsca, a podstawa prawna do takiej decyzji tkwiła w samym art. 79 § 1 i 2 k.p.a., który z jednej strony stanowi o obowiązku organu zawiadomienia strony o miejscu i terminie czynności, a drugiej strony stanowi o prawie strony do uczestniczenia w tej czynności. Ten błąd w ocenie organu II instancji nie miał jednak wpływu na prawidłowe co do zasady nieuwzględnienie wniosku o przesunięcie terminu przeprowadzenia tego dowodu. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło też do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i art. 81 k.p.a. Strona została bowiem przed wydaniem decyzji zawiadomiona o wynikającym z art. 10 § 1 k.p.a. prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminu 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia (k. 76, 78). To, że skarżący z tego prawa nie skorzystał, nie może oznaczać, że organ naruszył wspomniane przepisy.
Nie doszło także zdaniem Komendanta Wojewódzkiego P. do naruszenia art. 80 k.p.a., co wynika z oceny zeznań świadków: asp. szt. D. R. i kom. K. D..
Chybiony jest także w przekonaniu organu odwoławczego - zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. i art. 86 k.p.a. Słusznie organ pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem ustaleń w tym postępowaniu jest upływ wymaganego 12-miesiecznego okresu zawieszenia i nie ustanie przyczyn będących podstawą zawieszenia, a to zostało już ustalone na podstawie innych środków dowodowych znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto, powołując się na wyrok NSA z dnia 29 lipca 2009 r. o sygn. I OSK 1506/08 wskazał, że dotychczasowy sposób pełnienia służby nie może być brany pod uwagę, albowiem zwolnienie na tej podstawie nie jest sankcją za zachowanie się policjanta. Skoro zatem nie istniały do wyjaśnienia fakty istotne do rozstrzygnięcia, to organ słusznie - zgodnie z art. 86 k.p.a. a contrario, który stanowi, że organ może przesłuchać stronę, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia - odmówił uwzględnienia tego wniosku. Niezrozumiałe dla organu jest twierdzenie skarżącego, że rozkazy personalne w sprawie zawieszenia w czynnościach nie mogą stanowić o istocie tej sprawy, gdyż przesłanką zwolnienia jest bowiem upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach, a jedynymi miarodajnymi w tym zakresie dowodami są właśnie powyższe rozkazy.
Reasumując stwierdzono, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy, a zebrany w jego ramach materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.
Również jako niezasadny oceniono zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego. Jak wykazano wyżej w niniejszej sprawie zostały spełnione obie przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, to znaczy upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nieustanie przyczyn będących podstawą zawieszenia. Argument, jakoby ta druga przesłanka nie została spełniona, jest zdaniem organu błędny, a błąd ten wynika z tego, że skarżący nie skorzystał z prawa do zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem decyzji. Błędna jest także teza, jakoby nieustalenie dotychczasowego przebiegu służby skarżącego winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sposób pełnienia służby przed zawieszeniem w czynnościach służbowych i dotychczasowe pozytywne opinie służbowe mają bowiem charakter drugorzędny wobec zaistniałego po tym zawieszenia w czynnościach służbowych i niemożliwości dopuszczenia go do służby w związku z utratą nieposzlakowanej opinii, wynikającą z zarzutów karnych. Jednocześnie stwierdzić należy, że skarżący w sposób nieuprawniony próbuje umniejszać znaczenie postępowania karnego pisząc, że jest to jednie incydentalna sprawa. Jak wyżej ustalono postępowanie karne rzeczywiście jest jedno, ale obejmuje aż 16 różnych zarzutów, w większości o charakterze korupcyjnym.
Na marginesie dodano, że skarżący pozostaje tutaj w pewnej niekonsekwencji z argumentacją przywołaną w zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego. O ile bowiem tam wskazywał, że nieobecność jednego policjanta nie ma istotnego wpływu na prawidłowe funkcjonowanie Komendy Powiatowej P. w T., tak tutaj stwierdził, że: (...) Zbyt pochopne i subiektywne podejmowanie decyzji mających wpływ na organizację jednostki, w tym pomniejszanie stanu kadrowego stanowi istotne naruszenie podstawowego obowiązku Komendanta Powiatowego Policji jakim jest efektywne kierowanie podległą jednostka oraz zapewnienie jej prawidłowego funkcjonowania w oparciu o najwyższą jakość spełnianych zadań. To zaś oznacza, że również jego zdaniem ta nieobecność ma znaczenie i to niebagatelne.
W skardze do sądu S. W. wniósł o
1. stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji wydanej w dniu [...] marca 2016 r. przez Wojewódzkiego Komendanta P. w B. w całości, jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy właściwemu organowi (Komendantowi Powiatowemu P. w T.) celem jej rozpoznania na etapie międzyinstancyjnym zgodnie z art. 133 § 1 kpa w zw. z art. 64 § 2 kpa,
ewentualnie również o:
2. uchylenie poprzedzającego zaskarżoną decyzję - rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego P. w T. z dnia [...].02.2016 r. na zasadzie art. 135 ppsa;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych,
4. określenie na podst. art. 152 ppsa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości;
nadto wniósł o:
5. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej skargi- przez organ we własnym zakresie na podst. art. 61 § 2 pkt 1 ppsa, a w
przy padku odmowy- wstrzymanie jej wykonania przez Sąd w oparciu o przepis art. 61 § 3 psa.
Zaskarżonemu rozkazowi skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia oraz skutkujące jej nieważnością tj.
1. art. 65 § 1 k.p.a. w zw. art. 63 § 1 k.p.a, poprzez jego niezastosowanie i nieprzekazanie odwołania omyłkowo wniesionego do organu odwoławczego organowi I instancji jako właściwemu do jego złożenia na podstawie art. 129 k.p.a.,
2. art. 138 kpa w zw. z art. 133 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64§2 kpa w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez rozpoznanie odwołania przekazanego przez organ pierwszej instancji, pomimo iż posiadało ono braki formalne (brak podpisu) strony wnoszącej odwołanie, do usunięcia którego Strona nie została wezwana przez organ I instancji oraz jego rozpatrzenie pomimo występowania tego braku,
3. art. 6 k.p.a. poprzez zastosowanie trybu nieznanego przepisom prawa, tj. "wymianę'" odwołania obarczonego brakiem formalnym w postaci braku podpisu na odwołaniu zawierającym taki podpis, lecz wniesionym do innego, niewłaściwego organu z pominięciem wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania, względnie bez przekazania odwołania organowi właściwemu;
a mając na uwadze powyższe - zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił jej nieważność na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa, z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa.
Niezależnie od powyższego zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
II. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia - art. 138 § 1 i 2 kpa w zw. z
1. art. art. 80 w zw. z art. 7 i 77 kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji - rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego P. w T., pomimo powołania się w nim na wystąpienie okoliczności wskazanych w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o P. (istnienia przesłanki dla kontynuacji zawieszenia), bez ich udowodnienia, co więcej- pomimo wyraźnego wskazania w treści zaskarżonej decyzji I instancji, iż organ pierwszo instancyjny wiedzy nt. ich zaistnienia nie posiadał,
2. art. 7, 8, 10 i 79 §2 i 94 §1 kpa oraz art. 77 i art. 86 kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji - rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego P. w T., pomimo niezapewnienia przez organ I instancji czynnego udziału skarżącego w sprawie, uniemożliwienie mu udziału w przesłuchaniu świadka, pomimo niezaistnienia przesłanek do odmowy udziału w czynności i usprawiedliwienia nieobecności przez skarżącego, czym naruszono zasadę działania w sposób budzący zaufanie do organu administracji publicznej, a także pomimo nieuzasadnionego nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego
3. art. 80 kpa- poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji - rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego P. w T., opartego o wybiórczo przeanalizowany materiał dowodowy (zwłaszcza- z pominięciem zeznań świadka K. Dzierzyk).
jak również zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o P. poprzez jego zastosowanie pomimo niezaistnienia ustawowych przesłanek.
Zaskarżone orzeczenie zdaniem skarżącego jest dotknięte kwalifikowanym naruszeniem przepisów postępowania skutkującym jego nieważnością, gdyż Komendant Powiatowy P. w T. po otrzymaniu odwołania i pozytywnym zweryfikowaniu go pod kątem wymogów formalnych zobowiązany był do przesłania akt sprawy do organu właściwego do jej rozpoznania. W przypadku wystąpienia braków formalnych, jak miało miejsce w tym przypadku (brak podpisu skarżącego) organ I instancji powinien uprzednio wezwać skarżącego do usunięcia braków formalnych, stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. "
Mając na względzie, iż przepis ten odnosi się również do odwołań, zdaniem skarżącego to na organie I instancji ciążył ustawowy obowiązek wezwania wnoszącego odwołanie do usunięcia braku, tj. w tym przypadku do podpisania dokumentu, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Komendant Powiatowy P. w T. nie stosując się do przytoczonego przepisu przesłał odwołanie do Komendanta Policji, jako organowi II instancji, który to przystąpił do rozpoznawania odwołania, z naruszeniem przepisów prawa uznając się za organ odwoławczy przed otrzymaniem prawidłowego (spełniającego wymogi formalne) odwołania - nie było bowiem takim dokumentem ani - pismo wniesione bezpośrednio do organu odwoławczego, ani też pismo przekazane przez organ I instancji, niezawierające podpisu. Tego rodzaju naruszenie w orzecznictwie sądów administracyjnych traktowane jest jednoznacznie jako skutkujące nieważnością wydanej decyzji odwoławczej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.08.2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1319/11).
Skarżący podniósł, że w wydanym rozkazie personalnym nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. organ II instancji przyznał, iż posiadał informacje o istnieniu braku formalnego polegającego na braku podpisu oraz był świadomy obowiązku wezwania wnoszącego do usunięcia tego braku. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż "takie samo odwołanie skarżący nadał w tym samym dniu do Komendanta Powiatowego P. w T., czyli zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. Nie zostało ono co prawda podpisane, ale ten sam wymóg spełnia odwołanie przesłane bezpośrednio do Komendanta Policji, w konsekwencji czego organ odwoławczy odstąpił od wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego w postaci podpisu na egzemplarzu odwołania przesłanego do Komendanta Powiatowego P. w T.". Tym samym organ pominął procedurę określającą sposób postępowania w przypadku wniesienia odwołania do niewłaściwego organu oraz usuwania braków formalnych pisma, czym naruszył(oprócz wskazanych wyżej norm prawnych) art. 6 k.p.a.,
Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że Komendant Powiatowy P. w T. wydał rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby powołując się na spełnienie przesłanek wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990 r. o P., zgodnie z którym Policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji I instancji, w dniu [...] września 2015 r. zwrócono się do jednostki prowadzącej postępowanie, tj. do Prokuratury Okręgowej w B., o udzielenie wyjaśnień dotyczących aktualnego stanu, na jakim znajdowała się wówczas sprawa. W odpowiedzi Prokuratura Okręgowa w B. nie udzieliła informacji, z których wynikałoby, że wszczęte postępowanie karne nadal się toczy. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument, z którego wynikałoby, że śledztwo nadal jest prowadzone, jak również żadne postanowienie dotyczące wszczęcia, zawieszenia, zakończenia czy umorzenia postępowania.
W związku z powyższym w ocenie skarżącego, na moment wydania rozkazu Komendant Powiatowy P. nie dysponował wiedzą na temat tego, czy postępowanie trwało nadal, tym samym decyzję I instancji wydano z naruszeniem przepisów o postępowaniu dowodowym, co winno skutkować jej uchyleniem - czego w zaskarżonej decyzji nie uczyniono
Nadto skarżący zarzucił, że w sposób sprzeczny z przepisami kpa, nie umożliwiono jemu udziału w przesłuchaniu świadka w I instancji, tj. bez podstawy prawnej przeprowadzając tą czynność pod nieobecność skarżącego, co winno jego zdaniem skutkować, wbrew zaskarżonej decyzji KWP w B., uchyleniem decyzji I instancji.
Komendant Powiatowy P., a w ślad za nim Komendant Wojewódzki, bezzasadnie w przekonaniu skarżącego nie uwzględnili również złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych. Zważywszy na fakt, że zwolnienie ze służby na wskazanej w zaskarżonej decyzji podstawie prawnej powinno uwzględniać nie tylko spełnienie sztywnych przesłanek w postaci 12-miesięcznego zawieszenia, ale również obiektywną celowość i słuszność działania zgodnego z interesem publicznym, odmowa umożliwienia złożenia zeznań przeze stronę oraz przeprowadzenia dowodów na okoliczność przebiegu służby w istotny sposób wpływa na podstawę do zwolnienia ze służby. Fakty, które miały zostać przedstawione w toku czynności nie zostały jeszcze wskazane w sprawie wbrew temu, co opisano w uzasadnieniu decyzji.
Nadto w ocenie skarżącego rozkaz KPP w T. opiera się na wybiórczo przeanalizowanym materiale dowodowym, naruszając przepis art. 80 kpa, co organ II instancji pominął w zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z zeznaniem innego świadka - kom. K. D., ówczesny stan kadrowy w Komendzie wynosił 11 osób, a więc nieobecność jednej osoby powodowała brak na poziomie ok 9% ogólnej ilości zatrudnionych osób, a nie 50% jak wskazano w decyzji o zwolnieniu ze służby. Można więc wnioskować, że podjęcie decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, wbrew treści zaskarżonej decyzji, nie było podyktowane troską o prawidłowe funkcjonowanie tej jednostki P., która pomimo braku jednego pracownika jest w stanie skutecznie i poprawnie wykonywać założone cele, co zostało wielokrotnie wskazywane przez przesłuchiwanych świadków, lecz miało podłoże personalne, dotyczące bezpośrednio skarżącego. Zdaniem skarżącego jest to niezwykle istotne, jeżeli uwzględnić, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji stanowi swojego rodzaju wyłom od konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, pozwalając m.in. zwolnić ze służby Policjanta, wobec którego toczy się postępowanie karne, jeszcze zanim dojdzie do ewentualnego udowodnienia mu winy. Decyzja w tym przedmiocie, choć w pewnej mierze pozostawiona uznaniu administracyjnemu (przepis stanowi, iż "można zwolnić" policjanta, a nie , że policjanta "zwalnia się") nie może być zatem zupełnie dowolna i jeżeli argumenty przywołane na jej poparcie nie znajdują odbicia w rzeczywistości - podlega uchyleniu.
Skarżący zwrócił też uwagę, że przepis, na który Komendant Powiatowy Policji powołuje się w wydanej decyzji ma charakter fakultatywny, dający możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby po upływie 12 miesięcy od zawieszenia; jest to więc uprawnienie przełożonego, a nie jego obowiązek. Mając na względzie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, m.in. wyciąg z przebiegu służby można zauważyć, że decyzja Komendanta o zwolnieniu funkcjonariusza, którego pracę opiniowano pozytywnie, który był wielokrotnie nagradzany i premiowany za prawidłowe wykonywanie swoich obowiązków narusza w istotny sposób zasady współżycia społecznego określonego przepisami prawa, a czynienie użytku z prawa do zwolnienia ze służby Policjanta mogącego pochwalić się bardzo dobra opinią wśród przełożonych i współpracowników znacznie narusza jego społeczno - gospodarcze przeznaczenie.
Organ administracji publicznej, jakim niewątpliwie jest Komendant Policji podejmując decyzje służbowe w przekonaniu skarżącego powinien w pierwszej kolejności mieć przede wszystkim na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Takim interesem jest z pewnością zatrudnianie możliwie najlepszych pracowników w służbie w Policji dążąc do jak najefektywniejszego spełniania ustawowych zadań tej jednostki. Zbyt pochopne i subiektywne podejmowanie decyzji mających istotny wpływ na organizację jednostki, w tym pomniejszanie stanu kadrowego stanowi istotne naruszenie podstawowego obowiązku Komendanta Powiatowego P. jakim jest efektywne kierowanie podległą jednostką oraz zapewnianie jej prawidłowego funkcjonowania w oparciu o najwyższą jakość spełnianych zadań. Sam fakt upływu 12 miesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusza nie przesądza o konieczności zwolnienia go ze służby.
Skorzystanie z uprawnienia do zwolnienia z pracy zdaniem skarżącego nie może opierać się wyłącznie na spełnieniu tej jednej fakultatywnej przesłanki przepisu, dlatego nieprawidłowa jest interpretacja art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji pozwalająca z samego faktu prowadzenia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi Policji i upływu 12 miesięcy jego zawieszenia w czynnościach służbowych wyprowadzić uprawnienie do jego zwolnienia (zwłaszcza wobec nieustalenia w sposób należyty, czy wciąż trwają podstawy zawieszenia). Organ administracji musi bowiem wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, iż dalsza służba funkcjonariusza naruszać będzie dobro służby, a zawieszenie w czynnościach służbowych nie ochroni tego dobra służby w sposób dostateczny. Niesłusznie zdaniem skarżącego wskazano, że dotychczasowy sposób pełnienia przez funkcjonariusza służby nie może być brany pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu w trybie art. 41 ust. 2 pkt 9, bowiem należy wziąć pod rozwagę dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych w podobnych sprawach (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243, wyrok WSA w Gliwicach o sygn. IV SA/GI 351/10).
Pominięcie powyższych przesłanek przez KPP w T. winno skutkować w przekonaniu skarżącego uchyleniem wydanego przez niego rozkazu personalnego nr [...], a jego utrzymanie w mocy czyni zaskarżoną decyzję wadliwą.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a"). W myśl art. 135 p.p.s.a., orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarga jest jednak nieuzasadniona.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozkazu o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji był przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. Nr 355), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą jego zawieszenia.
Przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest przepisem o charakterze fakultatywnym. Oznacza to, że co do zwolnienia ze służby funkcjonariusza ustawodawca pozostawia swobodę właściwym organom Policji, ale jednocześnie wskazuje przesłanki, które muszą być spełnione, aby organ mógł zwolnić funkcjonariusza. Uznaniowy charakter decyzji nie zezwala organom administracji publicznej na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, ciąży bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast z uwagi na specyficzny rodzaj służby, do jakiej należy formacja Policji, konieczne jest ponadto zbadanie możliwości pozostawienia w służbie funkcjonariusza przez pryzmat zadań, które określa ustawa o Policji, uprawnień przełożonego w zakresie zapewnienia prawidłowego działania podległych mu jednostek oraz kształtowania składu osobowego podległego mu zespołu ludzi oraz interesu służby.
W rozpoznawanej sprawie przesłanki zastosowania tego przepisu zostały spełnione. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że policjant, w stosunku do którego wydany został rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, był zawieszony w czynnościach służbowych w związku z toczącą się przeciwko niemu sprawą karną o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego przez okres przekraczający 12 miesięcy. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w B. przedstawił skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Wobec powyższego, Komendant Powiatowy P. T. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2014 roku, na podstawie art. 39 ust.1 ustawy o P. zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy. Następnie, w dniu [...] listopada 2014 r. Komendant Powiatowy P. wydał rozkaz personalny nr [...], na mocy którego, na podstawie art. 39 ust.3 ustawy o P. przedłużył okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego.
Bezspornym jest też, iż postępowanie karne przeciwko skarżącemu nie zakończyło się, co oznacza, iż nie ustała przyczyna zawieszenia go w czynnościach służbowych.
Zarzut, że organ nie dysponujący materialnym dowodem w tym przedmiocie naruszył przepisy prawa jest nieuzasadniony, gdyż skarżący nie przeczy temu, że postępowanie karne toczyło się przeciwko niemu i nie zostało zakończone w czasie zawieszenia go w czynnościach służbowych. Brak natomiast dokumentu nie oznacza, że określony stan faktyczny nie zaistniał. Ani nie istniały żadne wątpliwości w tym przedmiocie, ani skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby to ustalenie. Nim organ wydał rozkaz o zwolnieniu ze służby upłynął ponad rok zawieszenia w czynnościach.
Powyższe okoliczności uprawniały zatem organ do wydania decyzji administracyjnej o zwolnieniu skarżącego ze służby w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.
Uprawniona zdaniem sądu, była ocena organu odwoławczego, iż przedłużające się postępowanie karne i długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych, przez okres ponad 12 miesięcy ujemnie wpływa na wypełnianie przez jednostkę organizacyjną, w której policjant był zatrudniony, ustawowych zadań należących do Policji.
Sąd nie dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego. Motywy przytoczone przez organ administracji w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Wynika z nich, że organy obu instancji brały pod uwagę okoliczność, że zawieszenie w czynnościach służbowych trwało więcej niż 12 miesięcy i nadal trudno było przewidzieć, kiedy toczące się postępowanie karne, które legło u podstaw jego zawieszenia, zostanie zakończone.
Organy rozpoznały sprawę skarżącego podejmując ocenę jego interesu ale wykazały jednocześnie prymat interesu społecznego, przemawiający za zwolnieniem skarżącego ze służby.
Organy podniosły fakt nie pełnienia przez skarżącego służby przez długi okres, co powoduje ograniczenia w wykonywaniu zadań przez Policję. Należy zgodzić się z oceną organu odwoławczego o społecznym znaczeniu służby. Dolegliwość w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa wynika ze szczególnej pozycji grupy zawodowej, do której przynależy funkcjonariusz. Status funkcjonariusza Policji w demokratycznym państwie prawnym w nierozerwalny sposób łączy się z koniecznością pilnego przestrzegania standardów praworządności i etyki zawodowej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1506/08 podkreślił, że niewątpliwie zwolnienie ze służby spowodowane zawieszeniem w czynnościach służbowych z powodu toczącej się sprawy karnej stanowi dla skarżącego dolegliwość. Należy mieć jednak na uwadze, iż art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji jest kompromisem między uprawnieniami pracodawcy i uprawnieniami pracownika. Celem zatrudnienia pracownika jest świadczenie przez niego pracy. Można wymagać od pracodawcy, by tolerował niemożność wykonywania przez pracownika pracy przez pewien okres czasu, jednakże pracodawca musi mieć też możliwość zwolnienia pracownika, jeżeli stan ten się przedłuża. Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela stanowisko wyrażone w powyżej powołanym wyroku. Mimo to, iż słuszny interes strony przemawia za pozostawieniem funkcjonariusza w służbie, organy prawidłowo uznały, że wobec nadrzędności interesu społecznego, jakim jest skuteczność wypełniania ustawowych zadań Policji, sprawa nie mogła zostać załatwiona wyłącznie w sposób zgodny z interesem skarżącego. Z regulacji art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji i innych przepisów ustawy o Policji wynika, że funkcjonariuszom zawieszonym w obowiązkach służbowych nie zapewniono bezwzględnej trwałości stosunku służbowego aż do czasu zakończenia wszczętego przeciwko nim postępowania karnego. Ustawodawca przyznał tym policjantom tylko ochronę czasową, gwarantując, że przed upływem wyznaczonego okresu nie mogą być oni zwolnieni ze służby. Oznacza to, że dopóki nie upłynie 12-miesięczny okres zawieszenia, funkcjonariusze ci , niezależnie od wagi przypisywanych im przestępstw i innych okoliczności sprawy - nie mogą być wyeliminowani z grona policjantów na omawianej podstawie. Później kwestia pozostawienia tych osób w służbie oraz ewentualnego terminu zwolnienia z niej po zakończeniu okresu ochronnego zależy od uznania właściwych przełożonych. Rozwiązania przyjęte w ustawie o Policji wskazują, że ustawodawca zabezpieczył interesy zawieszonego policjanta przede wszystkim przez wprowadzenie gwarantowanego okresu ochronnego i przez instytucje przewidziane w art. 42 ust. 7 ustawy o Policji, które mogą być stosowane, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Jednocześnie ustawodawca nie zobowiązał organów Policji do tolerowania w nieskończoność stanu przedłużającego się zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Umożliwił im przeciwdziałanie negatywnym skutkom takiego zjawiska, dopuszczając w analizowanych przypadkach możliwość zwolnienia funkcjonariusza ze służby.
Rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny. Decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Dotyczy ona tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. W przypadku tego typu decyzji kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10). Sądy administracyjne nie są natomiast uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji wypełniają treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizując określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). Innymi słowy sądy administracyjne w tego typu sprawach badają jedynie czy organy w konkretnej sprawie nie przekroczyły granic uznania, to jest czy ich decyzja nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Sądy nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje organów Policji i oceniać słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji składa ślubowanie, w którym zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje. Musi mieć on także świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego i nie sięga ona tak daleko, jak tego oczekiwał skarżący. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega również konieczność wyposażenia organów Policji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów, a także potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie omawianej formacji oraz w celu sprawnego funkcjonowania wszystkich jej komórek organizacyjnych.
Postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ odwoławczy spełniało standardy procesowe wynikające z ogólnych zasad procedury administracyjnej. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie prawidłowego stanu faktycznego. Chodzi tu jednak o fakty istotne z punktu widzenia norm, które w danej sprawie mają zastosowanie, zwłaszcza przepisów prawa materialnego. W tych okolicznościach powoływanie się na dotychczasowy przebieg służby nie ma przesądzającego znaczenia dla zastosowanej podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie było możliwości określenia realnego terminu zakończenia sprawy karnej. Nie ulega ponadto wątpliwości, że postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone także w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy.
W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji, w sposób wystarczający zbadały istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) i oceniły zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 80 K.p.a.)
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nie zapewnienia skarżącemu przez organ I instancji czynnego udziału w sprawie i nie zaistnienia przesłanek odmowy udziału w czynnościach. Sąd w pełni podziela ocenę tych okoliczności przedstawioną przez organ, zwracając jednocześnie uwagę, że skarżący nie wykazał, by uniemożliwiono jemu dokonanie czynności, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Nie zaistniała również podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu. Niewątpliwie decyzja organu I instancji nie uzyskała waloru ostateczności. Skarżący wniósł od niej odwołanie-, kierując jedno, nie podpisane do organu I instancji, które organ przekazał organowi odwoławczemu, zaś drugie, bez braków formalnych ( z podpisem) do organu odwoławczego. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie przekazał niewłaściwie skierowanego odwołania do organu I instancji oraz, że nie doszło do uzupełnienia braku formalnego w postaci podpisania odwołania prawidłowo skierowanego do organu I instancji.
Oczywistym celem procesowym strony jest uwzględnienie jej woli wyrażonej w określonych czynnościach procesowych w tym we wniesionym odwołaniu. Wezwanie do usunięcia braków formalnych służy likwidacji przeszkody do osiągnięcia skuteczności danej czynności procesowej. Przepisy wskazane w skardze, związane z uzupełnieniem braków i podejmowaniem czynności mających na celu nadanie sprawie dalszego biegu, mają zagwarantować i ujednolicić zasady realizacji woli procesowej stron. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w organie odwoławczym znalazły się dwa jednobrzmiące odwołania skarżącego, jedno z brakiem podpisu, przekazane przez organ I instancji a drugie bez braków. Wezwanie do uzupełnienia braków doprowadziłoby do uzyskania tego samego efektu jaki już zaistniał, a więc złożenia kompletnego odwołania, bez braków formalnych. W tych okolicznościach wezwanie do podpisania odwołania, które już bez braków znalazło się w organie byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu. Inaczej sytuacja przedstawiałaby się gdyby w ogóle nie skierowano odwołania do organu I instancji lub zdublowano odwołania bez podpisu, gdyż przepisy przewidują w tym przypadku stosowne procedury. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można jednak stwierdzić, że zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 156 k.p.a.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło