II SA/Bd 673/19
WyrokWSA w Bydgoszczy2020-03-10
Skład orzekający: Anna Klotz, Elżbieta Piechowiak, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 KPA (wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów) i czy prawidłowo uchylił pierwotną decyzję ustalającą warunki zabudowy, odmawiając ich ustalenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ pierwszej instancji nie wykazał istnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 KPA, ponieważ nie przedstawił żadnych nowych okoliczności faktycznych ani nowych dowodów, które istniały w dniu wydania pierwotnej decyzji, a nie były znane organowi. Ponowna analiza tego samego stanu faktycznego i odmienna ocena prawna nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Ponadto, organ pierwszej instancji nie mógł wszcząć postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 KPA (niebranie udziału strony w postępowaniu), gdyż wymaga to wniosku strony. W związku z brakiem podstaw do wznowienia postępowania, organ nie mógł rozstrzygać co do istoty sprawy. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego. Wójt Gminy uchylił pierwotną decyzję ustalającą warunki zabudowy, odmawiając ich ustalenia, powołując się na wznowienie postępowania z urzędu z powodu nierozpoznania kwestii zjazdu i niemożności spełnienia warunków obsługi komunikacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję SKO, podzielając stanowisko organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Nakazano zwrócić od Skarbu Państwa na rzecz M. S. kwotę tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1. oddala skargę, 2. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy) na rzecz M. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.
Po rozpatrzeniu wniosku D. G. z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie
wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie
budynku handlowo-usługowego wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr [...], położonych w miejscowości Ł., gmina Ł., Wójt
Gminy Ł. decyzją z dnia [...] września 2017 r. znak: [...]
ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Wójt Gminy Ł., działając na
podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), wznowił z urzędu
postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla
w/v. inwestycji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wydaną w
następstwie przeprowadzenia wznowionego postępowania w przedmiotowej sprawie,
Wójt Gminy Ł. uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] września 2017 r.
ustalającą warunki zabudowy dla ww. inwestycji oraz odmówił ustalenia dla D. G. warunków zabudowy dla tej inwestycji.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż postępowanie zakończone
wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017 r. zostało wznowione na
podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze
z n., dalej powoływanej jako "kpa") z uwagi na nierozpoznanie w pierwotnym
p ustępowaniu kwestii zjazdu, przy czym zaznaczył, że organ kierował się także tym,
ż i strony nie brały udziału w postępowaniu, które dotyczyło większości właścicieli
d datek położonych w niedalekiej odległości od planowanej, uciążliwej ze względu na
ruch inwestycji. Podniósł, że w wyniku analizy przeprowadzonej w toku wznowionego
postępowania ustalono, iż niemożliwe jest spełnienie warunków dotyczących obsługi
komunikacyjnej planowanej inwestycji. Zaznaczył, że zgodnie z pismem Zarządu Dróg
Wojewódzkich (ZDW) w B. z dnia [...] marca 2018 r. znak:
[...], obsługa komunikacyjna planowanej inwestycji możliwa jest
wyłącznie z drogi gminnej (ul. [...], działka nr [...]). W toku wznowionego
postępowania ustalono, iż droga na działce nr [...] nie stanowi drogi publicznej w
rozumieniu ustawy o drogach publicznych, a gminną drogę wewnętrzną, więc obsługa
komunikacyjna wnioskowanej inwestycji powinna się odbywać z drogi wojewódzkiej nr
[...], ul. [...], za pośrednictwem komunikacji wewnętrznej na działce nr
[...]. Dla obsługi wnioskowanej inwestycji, ze względu na jej charakter zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w
.prawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich
usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430) konieczne jest zaprojektowanie i
wybudowanie zjazdu publicznego. W związku z przeprowadzoną analizą, organ uznał,
ż w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest spełnienie warunków dotyczących obsługi
komunikacyjnej planowanej inwestycji ze względu na niedostateczną szerokość drogi
gminnej, brak powierzchni umożliwiającej manewrowanie pojazdów o większych
gabarytach oraz niewystarczającą widoczność wynikającą z układu drogowego. W
konsekwencji organ stwierdził, że nie jest w sprawie spełniony warunek określony w
art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 1945 ze zm., dalej powoływanej jako "upzp").
Poza tym, jak wskazał, wszystkie inne przesłanki z art. 61 ust. 1 upzp warunkujące
danie decyzji o warunkach zabudowy, zostały spełnione.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. i E. G., wnieśli ojej uchylenie
W całości i umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
-art. 145 § 1 pkt 5 kpa, poprzez uznanie, że zaistniały warunki uzasadniające
wznowienie postępowania z uwagi na fakt, że wyszły na jaw okoliczności istniejące w
dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał, pomimo, że zaskarżona
decyzja została wydana w oparciu o taki sam stan faktyczny oraz nie zostały wskazane
żadne nowe dowody,
- art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 147 i art. 148 kpa, poprzez uznanie, że wznowienie
postępowania w oparciu o powyższy przepis nie wymaga wniosku strony oraz
pominięcie faktu upływu terminu zawitego jednego miesiąca na złożenie wniosku o
wszczęcie postępowania,
- art. 28 kpa w zw. z art. 145 § 1 kpt 4 kpa poprzez wskazanie, że strony nie brały
udziału w postępowaniu administracyjnym bez wskazania, jaki miały interes prawny,
- art. 151 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 16 kpa poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki
do uchylenia decyzji ostatecznej:
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 53 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp, poprzez uznanie, że teren inwestycji
nie posiada dostępu do drogi publicznej.
Odwołujący w uzasadnieniu odwołania wskazali w szczególności: że organ nie
powołał się na żaden nowy dowód ani okoliczność, a jedynie dokonał odrębnej analizy
tego samego stanu faktycznego w oparciu o ten sam materiał dowodowy, uznając
wbrew pierwotnej ocenie, iż teren nie ma jednak dostępu do drogi publicznej: że w
uchylonej decyzji z dnia [...] września 2017 r. organ dokonał pełnej analizy dostępu
terenu do drogi publicznej oraz analizy zjazdu; że uchylona decyzja wydana została
po dokonaniu wymaganych prawem uzgodnień, w tym z Zarządem Dróg
Wojewódzkich: oraz że organ dokonując ponownej analizy oparł się na piśmie Zarządu
Dróg Wojewódzkich w B. z dnia [...] marca 2018 r., którego nie można uznać
za nowy dowód, jako że sporządzone zostało ono już po wydaniu decyzji ostatecznej
z dnia [...] września 2017 r. Ponadto odwołujący zaznaczyli, że w analizie dołączonej do
za skarżonej decyzji - wbrew stanowisku wyrażonemu w jej uzasadnieniu - organ
uznał, że teren objęty inwestycją posiada dostęp do drogi publicznej. Podkreślili
również, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa może
nastąpić jedynie na wniosek strony, która nie brała udziału w postępowaniu, a która na
złożenie wniosku ma miesiąc od dowiedzenia się o wydaniu decyzji i zarzucili
organowi, że nie wskazał które strony nie brały udziału w postępowaniu, dlaczego
zostały uznane za strony, kiedy dowiedziały się o wydaniu decyzji oraz jaki posiadają
interes prawny. Podnieśli także, że warunek z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp został w sprawie
spełniony, wskazując że dostęp do drogi publicznej to nie tylko dostęp bezpośredni,
ale też dostęp przez drogę wewnętrzną lub ustanowienie służebności drogowej.
Zarzucili przy tym, że organ I instancji uznał, iż przesłanka dostępu do drogi publicznej
nie jest spełniona bez wskazania na jakąkolwiek ekspertyzę czy opinię oraz bez
przedstawienia analizy terenu, odległości i konkretnych szerokości dróg i zjazdu, które
uznał za niedostateczne.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w T. ("SKO") decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], uchyliło
zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem 1 instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji nie
powołał się w istocie na żaden nowy dowód lub okoliczność faktyczną, które nie byłyby
mu znane wcześniej, a byłyby istotne dla sprawy, lecz dokonał ponownej analizy
przedmiotowej sprawy, w wyniku której został odmiennie oceniony wcześniej ustalony
stanu faktyczny sprawy. Zaznaczył, że decyzja z dnia [...] września 2017 r. wydana
została po dokonaniu uzgodnienia z Zarządem Dróg Wojewódzkich, i że kwestia
ewentualnego zjazdu była przedmiotem rozważań organu I instancji na etapie
wydawania tej decyzji, na co wskazują zapisy zawarte w decyzji z dnia [...] września
2017 r. dotyczące obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji oraz
dostępu do drogi publicznej. Podniósł, że nie sposób uznać, aby Wójt Gminy Ł.,
wydając decyzję z dnia [...] września 2017 r., nie posiadał wiedzy o tym, że działka nr
[...], która stanowi własność Gminy Ł., nie stanowi drogi publicznej w
rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Organ odwoławczy zaznaczył
również, że organ I instancji w analizie zasad zagospodarowania terenu, stanowiącej
załącznik do zaskarżonej decyzji, wskazał, że teren objęty inwestycją posiada dostęp
do drogi publicznej, co stoi w sprzeczności do podnoszonego w decyzji argumentu o
niespełnieniu warunku z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp. Powołując się na orzecznictwo sądów
administracyjnych, podkreślił przy tym, że przesłanka dostępu do drogi publicznej jest
zrealizowana nie tylko w przypadku samego istnienia zjazdu, ale także wówczas, gdy
w stanie faktycznym sprawy istnieje potencjalna i realna możliwość wykonania zjazdu.
Podniósł przy tym, że ustawodawca nie określił wymaganej formy dostępu do drogi
publicznej. Organ II instancji wskazał ponadto, iż organ I instancji nie mógł powoływać
się na okoliczność, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej
nie brały udziału wszystkie strony postępowania, a więc na przesłankę z art. 145 § 1
pkt 4 kpa, gdyż postępowanie wznowiono z urzędu, a działanie w trybie art. 145 § 1
pkt 4 kpa wymaga wyraźnego wniosku zainteresowanego podmiotu, zaznaczając
jednocześnie, że organ I instancji nie wskazał nawet, które strony nie brały udziału w
postępowaniu, dlaczego zostały uznane za stronę, kiedy dowiedziały się o wydaniu
decyzji i z jakich przepisów wywodzą swój interes prawny. Podsumowując SKO
stwierdziło, że nie było podstaw do wznowienia przedmiotowego postępowania w
trybie i w związku z argumentami podnoszonymi przez Wójta Gminy Ł..
Powyższą decyzję skarżący M. S. zaskarżył do Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie poprzez stwierdzenie
niezgodności z prawem i zarzucając organowi II instancji:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp poprzez
uznanie, że planowana inwestycja ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, co miało
istotny wpływ na wynik sprawy;
2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez uznanie, że
brak było podstaw do wznowienia postępowania w tym trybie, co miało istotny wpływ
na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na orzecznictwo
sądowoadministracyjne, wskazał iż dostęp do drogi publicznej winien być zarówno
faktycznie istniejący, jak i prawnie zagwarantowany, a nie wyłącznie hipotetyczny.
Podniósł więc, że w sprawie przesłanka z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp nie została
spełniona, bowiem zarówno ZDW w B. w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. jak
i Wójt Gminy Ł. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. stwierdzili, że dostęp do
drogi publicznej dla planowanej inwestycji, a zwłaszcza ruch samochodów
wielkogabarytowych nie jest możliwy od strony ul. [...], jak też ul.
[...]. Zaznaczył przy tym, że organy decyzyjne w sprawie dostępu inwestycji
do drogi publicznej nie widzą możliwości ustalenia komunikacji dla planowanej
inwestycji również na przyszłość. Powołał się ponadto na złożony przez niego do Wójta
Gminy Ł. wniosek z dnia [...] kwietnia 2014 r. wraz z załączonym do niego
pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. - protest mieszkańców Gminy Ł., w którym
to wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2017 r.
nie zawierała załącznika w postaci charakterystyki zabudowy i zagospodarowania
terminu, i z którym to protestem z dnia [...] kwietnia 2018 r., jak podniósł, łączyć należy
udział w inicjatywie wznowienia postępowania innych właścicieli nieruchomości Gminy
Ł. .
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje
stanowisko wraz z argumentacją wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że działka nr [...] - przez którą zgodnie z
decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] września 2017 r. ma się odbywać komunikacja
planowanej inwestycji z drogą wojewódzką - powstała w wyniku podziału działki nr
[...], który zatwierdzono decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] października 2003
r, przy czym w decyzji tej zaznaczono, że m.in. działka nr [...], jako teren
przeznaczony pod drogi, przechodzi na własność Gminy Ł.. Wobec tego,
mając na uwadze art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami, genezę wydzielenia działki nr [...] oraz okoliczność, że Gmina
Ł. nie mogła przejąć w tym trybie innej drogi, niż planowana droga publiczna,
SKO stwierdziło, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, iż to Gmina nie dopełniła
swoich obowiązków i nie podjęła uchwały o zaliczeniu działki nr [...] do dróg
publicznych gminnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1
ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z
2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.,
dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie
zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja SKO z dnia 13
czerwca 2019 r., którą to organ odwoławczy uchylił podjętą we wznowionym
postępowaniu decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] kwietnia 2019 r. i umorzył
postępowanie przed organem I instancji. Na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r.
organ I instancji uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] września 2017 r. o ustaleniu
warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji i orzekł o odmowie ustalenia dla tej
inwestycji warunków zabudowy.
Wskazane decyzje organów obu instancji pojęte zostały w ramach
uregulowanej w przepisach art. 145 - 152 kpa instytucji procesowej wznowienia
postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów
nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Stanowi ono
wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji
administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w
administracyjnym toku instancji są ostateczne, dlatego też uchylenie lub zmiana takich
decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić
tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.
Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w
kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. zastosowaną
w niniejszej sprawie przez organ I instancji - jako podstawę wznowienia postępowania
zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2017 r. o ustaleniu warunkach
zabudowy - podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a więc okoliczność wyjścia na jaw
istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów
istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję.
Ustawową podstawą wznowienia postępowania jest też powołana przez organ I
instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. okoliczność niebrania przez
stronę bez własnej winy udziału w postępowaniu, a więc przesłanka z art. 145 § 1 pkt
4 kpa.
Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że
w przypadku gdy podstawą wznowienia postępowania jest okoliczność, iż strona bez
własnej winy nie brała udziału w postępowaniu tj. przyczyna określona w art. 145 § 1
pkt 4 (jak też przyczyna z art. 145a i art. 145b), to wznowienie postępowania następuje
tylko na żądanie strony (art. 147 kpa). W orzecznictwie Naczelnego Sądu
Administracyjnego ukształtowane zostało stanowisko, że na przesłankę
wznowieniową niebrania udziału w postępowaniu może powoływać się wyłącznie
strona, która bez swojej winy nie brała udziału w tym postępowaniu, nie zaś inne
podmioty (por. wyroki NSA z dnia: 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2321/14; 16
grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1274/13; 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2060/10
- dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.qov.pl/cbo/querv).
Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego
(art. 145 - art. 152 kpa) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z
nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając
rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed
zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i
powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w
kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje
jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (powołanie przesłanki
wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 kpa), kolejny zaś - mający miejsce po
wydaniu postanowienia o wznowieniu, dotyczy badania istnienia przyczyny
wznowienia. Jeżeli organ stwierdzi we wznowionym postępowaniu, że nie występuje
przesłanka (przyczyna) wznowieniowa, to zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 wydaje decyzję
odnawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli natomiast stwierdzi on, że
postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest
przesłanką wznowieniową, to zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 uchyla decyzję
dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty, co
następuje w ramach kolejnego etapu postępowania dotyczącego rozstrzygania istoty
sprawy. Ta ostatnia decyzja nie może być jednak podjęta w sytuacji, gdy wystąpią
przesłanki negatywne z art. 146 kpa, wyłączające możliwość uchylenia decyzji
dotychczasowej.
Nie budzi zatem wątpliwości, że po wydaniu postanowienia o wznowieniu
postępowania należało w sprawie w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie
ustalające wystąpienie przesłanki wznowieniowej, a dopiero następnie, jedynie w
sytuacji stwierdzenia i wykazania, że przesłanka wznowieniowa wystąpiła,
przeprowadzić postępowanie merytoryczne. Oznacza to, że tylko ustalenie zaistnienia
przesłanki wznowieniowej, uprawniało do uchylenia decyzji ostatecznej (w sytuacji nie
wystąpienia przesłanek z art. 146 kpa) i ponownego rozstrzygania o istocie sprawy.
Tym samym weryfikacja czy w przypadku przedmiotowej inwestycji wystąpiły
ustawowe warunki z art. 61 ust. 1 upzp do wydania decyzji ustalającej warunki
zabudowy, mogła nastąpić w sprawie, jedynie w sytuacji uprzedniego ustalenia i
wykazania przez organ I instancji wystąpienia przesłanki wznowieniowej.
W akt sprawy wynika, że postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...]
września 2018 r. oparte zostało na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W uzasadnieniu
decyzji, podjętej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, organ I instancji powołując się na
przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazał że w pierwotnym postępowaniu nie została
rozpoznana kwestia zjazdu. Powołał się też na ustalenie, w wyniku przeprowadzonej
analizy, że niemożliwe jest spełnienie warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej
planowanej inwestycji ze względu na niedostateczną szerokość drogi gminnej, brak
powierzchni umożliwiającej manewrowanie pojazdów o większych gabarytach oraz
niewystarczającą widoczność wynikającą z układu drogowego, wskazując przy tym na
pismo ZDW z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] określające, że
obsługa komunikacyjna planowanej inwestycji możliwa jest tylko od strony drogi
gminnej (ul. [...], działka nr [...]) oraz na poczynione ustalenie w toku
wznowionego postępowania, że droga na działce nr [...] nie stanowi drogi publicznej.
Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa
stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie,
jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody
istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z
przytoczonej regulacji wynika, że dla wystąpienia przyczyny wznowieniowej z art. 145
§ 1 pkt 5 kpa muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które,
po pierwsze, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po drugie, nie były znane
organowi, który tę decyzję wydał, i - po trzecie - są istotne dla sprawy, a więc mogą
mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (patrz: wyrok WSA w Krakowie z dnia
11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1144/19 - dostępny jw.). Wymienione warunki
zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa muszą pojawić się łącznie. Jeżeli
którykolwiek z tych warunków nie zostanie spełniony, niemożliwym jest uchylenie
decyzji ostatecznej. Podkreślić należy, że to na organie administracji, który wszczął
postępowanie wznowieniowe z urzędu, ciąży obowiązek wykazania powyższych
warunków, przy czym należy mieć na względzie, że wznowienie postępowania jest
nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych, stanowi odstępstwo od
za jady trwałości decyzji ostatecznych, dlatego chcąc wzruszyć taką decyzję
ostateczną organ powinien ponad wszelką wątpliwość wykazać istnienie przesłanek
wznowienia. To zatem organ, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt
5 kpa, zobowiązany jest wykazać, że będące przesłanką wznowienia postępowania
nowe okoliczności i dowody są "rzeczywiście" nowe i istotne dla sprawy, a nadto te
nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.
Nie ulega wątpliwości, że musi być rzetelna ocena postępowania organu co do
wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania. W takim postępowaniu to nie strona
ma wykazać nieistnienie przesłanek wznowienia postępowania, tylko organ ma
obowiązek udowodnić ich występowanie w sprawie (patrz: wyrok WSA w Rzeszowie z
dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 555/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia
12 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 100/18 - dostępne jw.). W związku z tym, iż
jak podkreślono, wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą
wyjątek od zasady trwałości decyzji, to tym samym wykładnia przepisów określających
warunki wznowienia w oparciu o podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa musi być ścisła.
Nalży też zaznaczyć, że wskazana podstawa wznowienia postępowania odnosi się
do sytuacji błędnego, nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a nie do sytuacji
błędnej oceny stanu faktycznego pod względem prawnym. Dlatego też jedynie
prawidłowość ustaleń faktycznych badana jest w postępowaniu wznowieniowym.
Natomiast prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego
stanu faktycznego badana jest w postępowaniu nieważnościowym (patrz: wyrok WSA
w Gliwicach z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt II SA/GI 526/18; wyrok NSA z dnia 14
marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1077/17 -dostępne jw.). W przypadku bowiem trybu
wznowienia postępowania mamy do czynienia z kwalifikowaną wadą samego
postępowania administracyjnego, a nie kwalifikowaną wadą decyzji, dla której
właściwy jest przewidziany w procedurze administracyjnej tryb stwierdzenia
nieważności decyzji. Nową okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5
kpa, nie może być więc inna ocena okoliczności i dowodów, znanych w postępowaniu
zwyczajnym organowi, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych
okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego.
Nie stanowi żadnej nowej okoliczności faktycznej odmienna niż w pierwotnym
postępowaniu ocena znanych organowi okoliczności, przy czym nie można przyjąć, że
dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z
materiałów będących w dyspozycji tego organu. Błędna ocena okoliczności faktycznej
nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności (patrz: wyrok WSA w Warszawie
z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 551/18; wyrok WSA w Warszawie z
dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 100/18 - dostępne jw.).
Uwzględniając poczynione uwagi należy stwierdzić, że prawidłowe jest
stanowisko SKO, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła podstawa z art. 145 § 1 pkt
5 kpa do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia warunków
zabudowy, gdyż organ I instancji w istocie nie wskazał żadnej nowej okoliczności
faktycznej lub nowego dowodu, które istniały w dniu wydania decyzji, nie były mu
wówczas znane, a byłyby istotne dla sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji
powołał się bowiem jedynie na nierozpoznanie w pierwotnym postępowaniu kwestii
zjazdu, nie wyjaśniając "przy tym" swojego stanowiska w tym zakresie, oraz na
przeprowadzoną ponowną analizę warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej
planowanej inwestycji, pismo ZDW z dnia [...] marca 2018 r. i ustalenie, iż działka nr
[...] nie stanowi drogi publicznej. Nową okolicznością nie jest jednak ewentualne
zaniechanie czy nieprawidłowe rozpatrzenia przez organ określonych merytorycznych
aspektów sprawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ miał dostęp do informacji
stanowiących podstawę przeprowadzenia takich merytorycznych ustaleń, w tym
dotyczących kwestii zjazdu czy status prawnego działka nr [...] (działka nr [...] na
której znajduje się ul. [...] stanowi własność Gminy Ł.). N.
okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie stanowi też ponowna analiza i
ocena sprawy, w konsekwencji której organ - tak jak miało miejsce to w niniejszej
sprawie - dokonuje odmiennej oceny pod względem prawnym tych samych
okoliczności faktycznych, dochodząc do wniosku, że przesłanka dostępu terenu do
drogi publicznej z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp nie została jednak w sprawie spełniona.
Prawidłowo wskazał organ odwoławczy i odwołujący, że wszelkie okoliczności
dotyczące lokalizacji terenu objętego sporną inwestycją, lokalizacji jego względem
dróg publicznych oraz terenów sąsiednich były organowi I instancja znane.
Nieprawidłowa ocena dostępu do drogi publicznej nie stanowi przesłanki wznowienia
postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Tak sytuacja bowiem wiąże się
z błędną oceną stanu faktycznego pod względem prawnym - co stanowić może
ewentualnie przedmiot zarzutu w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności
decyzji, jeżeli mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, a nie z sytuacją
bruku poczynienia określonych istotnych ustaleń faktycznych. Jednocześnie należy
wskazać, że kwestia zjazdu - wbrew stanowisku organu I instancji - była analizowana
w postępowania zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] września 2017 r. W
uzasadnieniu tej decyzji wskazano bowiem na dostęp terenu inwestycji do dróg
publicznych poprzez projektowany zjazd, który powinien odpowiadać parametrom
zjazdu publicznego. Natomiast w stanowiącej załącznik tekstowy do decyzji analizie
zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków z art. 61 ust. 1-5 upzp
określono, że zgodnie z pismem ZDW z dnia [...] czerwca 2017 r. (zawierającym warunki
zarządcy drogi dotyczące ogłupi komunikacyjnej działki) obsługa komunikacyjna
wnioskowanego terenu powinna się odbywać z drogi gminnej zlokalizowanej na
działce nr [...], która posiada włączenie do drogi wojewódzkiej, że projektowany
zjazd powinien odpowiadać parametrom zjazdu publicznego, że obsługa transportowa
pojazdów dostawczych powinna odbywać się na terenie działek wskazanych do
zabudowy (dostawa, odbiór) oraz, że w granicach rozpatrywanych działek należy
zapewnić ogólnodostępne miejsca parkingowe w ilości koniecznej do przewidzianej
funkcji i wielkości budynku. Jak wynika z powyższego kwestia zjazdu stanowiła
przedmiot ustaleń i warunków ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2017 r. W
stanowiącej integralną cześć tej decyzji ww. analizie zawarty został również zapis, że
obsługa komunikacyjna działki objętej inwestycją odbywać się będzie z drogi gminnej
zlokalizowanej na działce nr [...]. Co istotne, zapis ten jest spójny w treści z zapisem
zawartym w powołanym przez organ I instancji piśmie ZDW z dnia [...] marca 2018 r.,
gdzie określono, że obsługa komunikacyjna inwestycji możliwa jest tylko od strony
drogi gminnej nr [...]. Nie sposób zatem uznać, że informacje zwarte we wskazanym
piśmie stanowią nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód, w rozumieniu art. 145
§ 1 pkt 5 kpa, tym bardziej że pismo to sporządzone zostało ponad pół roku po wydaniu
ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2017 r., a zatem nie istniało ono w dniu ustalania
przez Wójta Gminy Ł. warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Pismo to zatem nie mogło stanowić postawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i nie
uzasadniało przeprowadzenia postępowania co do przyczyny wznowienia. Na
marginesie należy podkreślić, że w świetle art. 2 ust. 14 upzp dostęp do drogi
publicznej to nie tyko dostęp do niej bezpośredni, ale też dostęp przez drogę
wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowe (sam więc
status drogi na działce nr [...] nie mógł determinować kwestii dostępu do drogi
publicznej), a także że kwestie szczegółowe związane z realizacją zjazdu, jego
parametrami, właściwym dostępem do drogi publicznej, jak i kwestie dotyczące
poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych
interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) weryfikowane są na dalszym
etapie procesu inwestycyjnego tj. na etapie postępowania w sprawie udzielenia
pozwolenia na budowę, co obejmuje też kwestię właściwego.
Z powyższego wynika, że organ I instancji nie powołał żadnych nowych
okoliczności czy dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie byłby
mu znane wcześniej, a byłyby istotne dla sprawy. Rację ma organ II instancji, że Wójt
Gminy Ł. dokonał po prostu w sprawie ponownej analizy sprawy, w wyniku
czego dokonał odmiennej oceny spełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp.
Warunek ten można było jednak ponownie weryfikować w postępowaniu
nadzwyczajnym tylko w sytuacji wystąpienia przesłanki wznowieniowej i wykazania jej
zaistnienia przez organ orzekający, co w sprawie jak dowiedziono nie miało miejsca w
przypadku przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Nie można we
wznowionym postępowaniu rozstrzygać istoty sprawy, bez wyzkazanie wystąpienia
podstawy wznowienia postępowania. Skoro więc w sprawie nie zaistniała analizowana
podstawa wznowienia postępowania, to tym samym ponowna weryfikacja kwestii czy
w przypadku przedmiotowej inwestycji wystąpiła ustawowa przesłanka z art. 61 ust. 1
pkt 2 upzp do określenia decyzją warunków zabudowy - była niedopuszczalna.
Niemniej nawet w tym zakresie organ 1 instancji nie wskazał żadnych konkretnych
parametrów świadczących o niespełnienie warunków dotyczących obsługi
komunikacyjnej planowanej inwestycji dotyczących szerokość drogi gminnej,
powierzchni umożliwiającej manewrowanie pojazdów o większych gabarytach oraz
widoczności wynikającą z układu drogowego.
Biorąc pod uwagę, że organ I instancji, w uzasadnieniu decyzji powołał się
również na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a więc okoliczność, że strona/strony
bez własnej winy nie brała/brały udziału w postępowaniu, wskazać należy, że na
podstawie wskazanej przesłanki wznawia się postępowanie jedynie na żądanie strony.
Nie można wszcząć z urzędu postępowania wznowieniowego z przyczyny wskazanej
w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, z uwagi na mający charakter bezwzględnie obowiązujący
przepis art. 147 zd. 2 kpa, który to wyraźnie określa, że wznowienie postępowania z
przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 następuje tylko na żądanie strony. Organ I
instancji, wznawiając postępowanie z urzędu, nie mógł więc powołać się na przesłankę
z art. 145 § 1 pkt 4 kpa i "potwierdzenie zgody" bliżej nieokreślonych stron
postępowania na wznowienie postępowania, tym bardzie że organ nawet
jednoznacznie nie wskazał, które strony nie brały udziału w postępowaniu, dlaczego
zostały uznane za stronę, gdzie znajdują się ich nieruchomości i w jakiej odległości od
działki inwestycyjnej oraz w efekcie na czym polega ich interes prawny w sprawie.
W tym stanie rzeczy, uznając za prawidłowe stanowisko SKO, że w sprawie nie
by o powołanych przez organ I instancji podstaw do wznowienia postępowania, a tym
samym warunków do rozstrzygania istoty sprawy. Sąd uwzględniając wszystkie
wskazane powyżej okoliczności, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu
wniesionej w spawie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło