II SA/Bd 673/19

WyrokWSA w Bydgoszczy2020-03-10

Skład orzekający: Anna Klotz, Elżbieta Piechowiak, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 KPA (wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów) i czy prawidłowo uchylił pierwotną decyzję ustalającą warunki zabudowy, odmawiając ich ustalenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ pierwszej instancji nie wykazał istnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 KPA, ponieważ nie przedstawił żadnych nowych okoliczności faktycznych ani nowych dowodów, które istniały w dniu wydania pierwotnej decyzji, a nie były znane organowi. Ponowna analiza tego samego stanu faktycznego i odmienna ocena prawna nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania. Ponadto, organ pierwszej instancji nie mógł wszcząć postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 KPA (niebranie udziału strony w postępowaniu), gdyż wymaga to wniosku strony. W związku z brakiem podstaw do wznowienia postępowania, organ nie mógł rozstrzygać co do istoty sprawy. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego. Wójt Gminy uchylił pierwotną decyzję ustalającą warunki zabudowy, odmawiając ich ustalenia, powołując się na wznowienie postępowania z urzędu z powodu nierozpoznania kwestii zjazdu i niemożności spełnienia warunków obsługi komunikacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję SKO, podzielając stanowisko organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Nakazano zwrócić od Skarbu Państwa na rzecz M. S. kwotę tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1. oddala skargę, 2. nakazuje zwrócić od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy) na rzecz M. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Po rozpatrzeniu wniosku D. G. z dnia [...] maja 2017 r. w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego wraz z infrastrukturą techniczną na działkach nr [...], położonych w miejscowości Ł., gmina Ł., Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] ustalił warunki zabudowy dla ww. inwestycji. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Wójt Gminy Ł., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla w/v. inwestycji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], wydaną w następstwie przeprowadzenia wznowionego postępowania w przedmiotowej sprawie, Wójt Gminy Ł. uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] września 2017 r. ustalającą warunki zabudowy dla ww. inwestycji oraz odmówił ustalenia dla D. G. warunków zabudowy dla tej inwestycji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017 r. zostało wznowione na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze z n., dalej powoływanej jako "kpa") z uwagi na nierozpoznanie w pierwotnym p ustępowaniu kwestii zjazdu, przy czym zaznaczył, że organ kierował się także tym, ż i strony nie brały udziału w postępowaniu, które dotyczyło większości właścicieli d datek położonych w niedalekiej odległości od planowanej, uciążliwej ze względu na ruch inwestycji. Podniósł, że w wyniku analizy przeprowadzonej w toku wznowionego postępowania ustalono, iż niemożliwe jest spełnienie warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji. Zaznaczył, że zgodnie z pismem Zarządu Dróg Wojewódzkich (ZDW) w B. z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...], obsługa komunikacyjna planowanej inwestycji możliwa jest wyłącznie z drogi gminnej (ul. [...], działka nr [...]). W toku wznowionego postępowania ustalono, iż droga na działce nr [...] nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, a gminną drogę wewnętrzną, więc obsługa komunikacyjna wnioskowanej inwestycji powinna się odbywać z drogi wojewódzkiej nr [...], ul. [...], za pośrednictwem komunikacji wewnętrznej na działce nr [...]. Dla obsługi wnioskowanej inwestycji, ze względu na jej charakter zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w .prawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430) konieczne jest zaprojektowanie i wybudowanie zjazdu publicznego. W związku z przeprowadzoną analizą, organ uznał, ż w przedmiotowej sprawie niemożliwe jest spełnienie warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji ze względu na niedostateczną szerokość drogi gminnej, brak powierzchni umożliwiającej manewrowanie pojazdów o większych gabarytach oraz niewystarczającą widoczność wynikającą z układu drogowego. W konsekwencji organ stwierdził, że nie jest w sprawie spełniony warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 1945 ze zm., dalej powoływanej jako "upzp"). Poza tym, jak wskazał, wszystkie inne przesłanki z art. 61 ust. 1 upzp warunkujące danie decyzji o warunkach zabudowy, zostały spełnione. W odwołaniu od powyższej decyzji D. i E. G., wnieśli ojej uchylenie W całości i umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj: -art. 145 § 1 pkt 5 kpa, poprzez uznanie, że zaistniały warunki uzasadniające wznowienie postępowania z uwagi na fakt, że wyszły na jaw okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał, pomimo, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o taki sam stan faktyczny oraz nie zostały wskazane żadne nowe dowody, - art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 147 i art. 148 kpa, poprzez uznanie, że wznowienie postępowania w oparciu o powyższy przepis nie wymaga wniosku strony oraz pominięcie faktu upływu terminu zawitego jednego miesiąca na złożenie wniosku o wszczęcie postępowania, - art. 28 kpa w zw. z art. 145 § 1 kpt 4 kpa poprzez wskazanie, że strony nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym bez wskazania, jaki miały interes prawny, - art. 151 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 16 kpa poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej: 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 53 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp, poprzez uznanie, że teren inwestycji nie posiada dostępu do drogi publicznej. Odwołujący w uzasadnieniu odwołania wskazali w szczególności: że organ nie powołał się na żaden nowy dowód ani okoliczność, a jedynie dokonał odrębnej analizy tego samego stanu faktycznego w oparciu o ten sam materiał dowodowy, uznając wbrew pierwotnej ocenie, iż teren nie ma jednak dostępu do drogi publicznej: że w uchylonej decyzji z dnia [...] września 2017 r. organ dokonał pełnej analizy dostępu terenu do drogi publicznej oraz analizy zjazdu; że uchylona decyzja wydana została po dokonaniu wymaganych prawem uzgodnień, w tym z Zarządem Dróg Wojewódzkich: oraz że organ dokonując ponownej analizy oparł się na piśmie Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. z dnia [...] marca 2018 r., którego nie można uznać za nowy dowód, jako że sporządzone zostało ono już po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] września 2017 r. Ponadto odwołujący zaznaczyli, że w analizie dołączonej do za skarżonej decyzji - wbrew stanowisku wyrażonemu w jej uzasadnieniu - organ uznał, że teren objęty inwestycją posiada dostęp do drogi publicznej. Podkreślili również, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa może nastąpić jedynie na wniosek strony, która nie brała udziału w postępowaniu, a która na złożenie wniosku ma miesiąc od dowiedzenia się o wydaniu decyzji i zarzucili organowi, że nie wskazał które strony nie brały udziału w postępowaniu, dlaczego zostały uznane za strony, kiedy dowiedziały się o wydaniu decyzji oraz jaki posiadają interes prawny. Podnieśli także, że warunek z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp został w sprawie spełniony, wskazując że dostęp do drogi publicznej to nie tylko dostęp bezpośredni, ale też dostęp przez drogę wewnętrzną lub ustanowienie służebności drogowej. Zarzucili przy tym, że organ I instancji uznał, iż przesłanka dostępu do drogi publicznej nie jest spełniona bez wskazania na jakąkolwiek ekspertyzę czy opinię oraz bez przedstawienia analizy terenu, odległości i konkretnych szerokości dróg i zjazdu, które uznał za niedostateczne. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. ("SKO") decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem 1 instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji nie powołał się w istocie na żaden nowy dowód lub okoliczność faktyczną, które nie byłyby mu znane wcześniej, a byłyby istotne dla sprawy, lecz dokonał ponownej analizy przedmiotowej sprawy, w wyniku której został odmiennie oceniony wcześniej ustalony stanu faktyczny sprawy. Zaznaczył, że decyzja z dnia [...] września 2017 r. wydana została po dokonaniu uzgodnienia z Zarządem Dróg Wojewódzkich, i że kwestia ewentualnego zjazdu była przedmiotem rozważań organu I instancji na etapie wydawania tej decyzji, na co wskazują zapisy zawarte w decyzji z dnia [...] września 2017 r. dotyczące obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji oraz dostępu do drogi publicznej. Podniósł, że nie sposób uznać, aby Wójt Gminy Ł., wydając decyzję z dnia [...] września 2017 r., nie posiadał wiedzy o tym, że działka nr [...], która stanowi własność Gminy Ł., nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Organ odwoławczy zaznaczył również, że organ I instancji w analizie zasad zagospodarowania terenu, stanowiącej załącznik do zaskarżonej decyzji, wskazał, że teren objęty inwestycją posiada dostęp do drogi publicznej, co stoi w sprzeczności do podnoszonego w decyzji argumentu o niespełnieniu warunku z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreślił przy tym, że przesłanka dostępu do drogi publicznej jest zrealizowana nie tylko w przypadku samego istnienia zjazdu, ale także wówczas, gdy w stanie faktycznym sprawy istnieje potencjalna i realna możliwość wykonania zjazdu. Podniósł przy tym, że ustawodawca nie określił wymaganej formy dostępu do drogi publicznej. Organ II instancji wskazał ponadto, iż organ I instancji nie mógł powoływać się na okoliczność, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej nie brały udziału wszystkie strony postępowania, a więc na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż postępowanie wznowiono z urzędu, a działanie w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wymaga wyraźnego wniosku zainteresowanego podmiotu, zaznaczając jednocześnie, że organ I instancji nie wskazał nawet, które strony nie brały udziału w postępowaniu, dlaczego zostały uznane za stronę, kiedy dowiedziały się o wydaniu decyzji i z jakich przepisów wywodzą swój interes prawny. Podsumowując SKO stwierdziło, że nie było podstaw do wznowienia przedmiotowego postępowania w trybie i w związku z argumentami podnoszonymi przez Wójta Gminy Ł.. Powyższą decyzję skarżący M. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie poprzez stwierdzenie niezgodności z prawem i zarzucając organowi II instancji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp poprzez uznanie, że planowana inwestycja ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez uznanie, że brak było podstaw do wznowienia postępowania w tym trybie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał iż dostęp do drogi publicznej winien być zarówno faktycznie istniejący, jak i prawnie zagwarantowany, a nie wyłącznie hipotetyczny. Podniósł więc, że w sprawie przesłanka z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp nie została spełniona, bowiem zarówno ZDW w B. w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. jak i Wójt Gminy Ł. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. stwierdzili, że dostęp do drogi publicznej dla planowanej inwestycji, a zwłaszcza ruch samochodów wielkogabarytowych nie jest możliwy od strony ul. [...], jak też ul. [...]. Zaznaczył przy tym, że organy decyzyjne w sprawie dostępu inwestycji do drogi publicznej nie widzą możliwości ustalenia komunikacji dla planowanej inwestycji również na przyszłość. Powołał się ponadto na złożony przez niego do Wójta Gminy Ł. wniosek z dnia [...] kwietnia 2014 r. wraz z załączonym do niego pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. - protest mieszkańców Gminy Ł., w którym to wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r. wskazał, że decyzja z dnia [...] września 2017 r. nie zawierała załącznika w postaci charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terminu, i z którym to protestem z dnia [...] kwietnia 2018 r., jak podniósł, łączyć należy udział w inicjatywie wznowienia postępowania innych właścicieli nieruchomości Gminy Ł. . W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wraz z argumentacją wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że działka nr [...] - przez którą zgodnie z decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] września 2017 r. ma się odbywać komunikacja planowanej inwestycji z drogą wojewódzką - powstała w wyniku podziału działki nr [...], który zatwierdzono decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] października 2003 r, przy czym w decyzji tej zaznaczono, że m.in. działka nr [...], jako teren przeznaczony pod drogi, przechodzi na własność Gminy Ł.. Wobec tego, mając na uwadze art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, genezę wydzielenia działki nr [...] oraz okoliczność, że Gmina Ł. nie mogła przejąć w tym trybie innej drogi, niż planowana droga publiczna, SKO stwierdziło, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, iż to Gmina nie dopełniła swoich obowiązków i nie podjęła uchwały o zaliczeniu działki nr [...] do dróg publicznych gminnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja SKO z dnia 13 czerwca 2019 r., którą to organ odwoławczy uchylił podjętą we wznowionym postępowaniu decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia [...] kwietnia 2019 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] września 2017 r. o ustaleniu warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji i orzekł o odmowie ustalenia dla tej inwestycji warunków zabudowy. Wskazane decyzje organów obu instancji pojęte zostały w ramach uregulowanej w przepisach art. 145 - 152 kpa instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Stanowi ono wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, dlatego też uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. zastosowaną w niniejszej sprawie przez organ I instancji - jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2017 r. o ustaleniu warunkach zabudowy - podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a więc okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję. Ustawową podstawą wznowienia postępowania jest też powołana przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. okoliczność niebrania przez stronę bez własnej winy udziału w postępowaniu, a więc przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że w przypadku gdy podstawą wznowienia postępowania jest okoliczność, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu tj. przyczyna określona w art. 145 § 1 pkt 4 (jak też przyczyna z art. 145a i art. 145b), to wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 147 kpa). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowane zostało stanowisko, że na przesłankę wznowieniową niebrania udziału w postępowaniu może powoływać się wyłącznie strona, która bez swojej winy nie brała udziału w tym postępowaniu, nie zaś inne podmioty (por. wyroki NSA z dnia: 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2321/14; 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1274/13; 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2060/10 - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.qov.pl/cbo/querv). Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 - art. 152 kpa) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (powołanie przesłanki wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 kpa), kolejny zaś - mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu, dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia. Jeżeli organ stwierdzi we wznowionym postępowaniu, że nie występuje przesłanka (przyczyna) wznowieniowa, to zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 wydaje decyzję odnawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli natomiast stwierdzi on, że postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji, dotknięte jest przesłanką wznowieniową, to zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty, co następuje w ramach kolejnego etapu postępowania dotyczącego rozstrzygania istoty sprawy. Ta ostatnia decyzja nie może być jednak podjęta w sytuacji, gdy wystąpią przesłanki negatywne z art. 146 kpa, wyłączające możliwość uchylenia decyzji dotychczasowej. Nie budzi zatem wątpliwości, że po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania należało w sprawie w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie ustalające wystąpienie przesłanki wznowieniowej, a dopiero następnie, jedynie w sytuacji stwierdzenia i wykazania, że przesłanka wznowieniowa wystąpiła, przeprowadzić postępowanie merytoryczne. Oznacza to, że tylko ustalenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej, uprawniało do uchylenia decyzji ostatecznej (w sytuacji nie wystąpienia przesłanek z art. 146 kpa) i ponownego rozstrzygania o istocie sprawy. Tym samym weryfikacja czy w przypadku przedmiotowej inwestycji wystąpiły ustawowe warunki z art. 61 ust. 1 upzp do wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy, mogła nastąpić w sprawie, jedynie w sytuacji uprzedniego ustalenia i wykazania przez organ I instancji wystąpienia przesłanki wznowieniowej. W akt sprawy wynika, że postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] września 2018 r. oparte zostało na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W uzasadnieniu decyzji, podjętej w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, organ I instancji powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazał że w pierwotnym postępowaniu nie została rozpoznana kwestia zjazdu. Powołał się też na ustalenie, w wyniku przeprowadzonej analizy, że niemożliwe jest spełnienie warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji ze względu na niedostateczną szerokość drogi gminnej, brak powierzchni umożliwiającej manewrowanie pojazdów o większych gabarytach oraz niewystarczającą widoczność wynikającą z układu drogowego, wskazując przy tym na pismo ZDW z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] określające, że obsługa komunikacyjna planowanej inwestycji możliwa jest tylko od strony drogi gminnej (ul. [...], działka nr [...]) oraz na poczynione ustalenie w toku wznowionego postępowania, że droga na działce nr [...] nie stanowi drogi publicznej. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z przytoczonej regulacji wynika, że dla wystąpienia przyczyny wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które, po pierwsze, istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po drugie, nie były znane organowi, który tę decyzję wydał, i - po trzecie - są istotne dla sprawy, a więc mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (patrz: wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1144/19 - dostępny jw.). Wymienione warunki zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa muszą pojawić się łącznie. Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie zostanie spełniony, niemożliwym jest uchylenie decyzji ostatecznej. Podkreślić należy, że to na organie administracji, który wszczął postępowanie wznowieniowe z urzędu, ciąży obowiązek wykazania powyższych warunków, przy czym należy mieć na względzie, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych, stanowi odstępstwo od za jady trwałości decyzji ostatecznych, dlatego chcąc wzruszyć taką decyzję ostateczną organ powinien ponad wszelką wątpliwość wykazać istnienie przesłanek wznowienia. To zatem organ, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zobowiązany jest wykazać, że będące przesłanką wznowienia postępowania nowe okoliczności i dowody są "rzeczywiście" nowe i istotne dla sprawy, a nadto te nowe dowody i okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Nie ulega wątpliwości, że musi być rzetelna ocena postępowania organu co do wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania. W takim postępowaniu to nie strona ma wykazać nieistnienie przesłanek wznowienia postępowania, tylko organ ma obowiązek udowodnić ich występowanie w sprawie (patrz: wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 555/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 100/18 - dostępne jw.). W związku z tym, iż jak podkreślono, wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, to tym samym wykładnia przepisów określających warunki wznowienia w oparciu o podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa musi być ścisła. Nalży też zaznaczyć, że wskazana podstawa wznowienia postępowania odnosi się do sytuacji błędnego, nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a nie do sytuacji błędnej oceny stanu faktycznego pod względem prawnym. Dlatego też jedynie prawidłowość ustaleń faktycznych badana jest w postępowaniu wznowieniowym. Natomiast prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego badana jest w postępowaniu nieważnościowym (patrz: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt II SA/GI 526/18; wyrok NSA z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1077/17 -dostępne jw.). W przypadku bowiem trybu wznowienia postępowania mamy do czynienia z kwalifikowaną wadą samego postępowania administracyjnego, a nie kwalifikowaną wadą decyzji, dla której właściwy jest przewidziany w procedurze administracyjnej tryb stwierdzenia nieważności decyzji. Nową okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie może być więc inna ocena okoliczności i dowodów, znanych w postępowaniu zwyczajnym organowi, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Nie stanowi żadnej nowej okoliczności faktycznej odmienna niż w pierwotnym postępowaniu ocena znanych organowi okoliczności, przy czym nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 551/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 100/18 - dostępne jw.). Uwzględniając poczynione uwagi należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko SKO, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła podstawa z art. 145 § 1 pkt 5 kpa do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, gdyż organ I instancji w istocie nie wskazał żadnej nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu, które istniały w dniu wydania decyzji, nie były mu wówczas znane, a byłyby istotne dla sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się bowiem jedynie na nierozpoznanie w pierwotnym postępowaniu kwestii zjazdu, nie wyjaśniając "przy tym" swojego stanowiska w tym zakresie, oraz na przeprowadzoną ponowną analizę warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji, pismo ZDW z dnia [...] marca 2018 r. i ustalenie, iż działka nr [...] nie stanowi drogi publicznej. Nową okolicznością nie jest jednak ewentualne zaniechanie czy nieprawidłowe rozpatrzenia przez organ określonych merytorycznych aspektów sprawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ miał dostęp do informacji stanowiących podstawę przeprowadzenia takich merytorycznych ustaleń, w tym dotyczących kwestii zjazdu czy status prawnego działka nr [...] (działka nr [...] na której znajduje się ul. [...] stanowi własność Gminy Ł.). N. okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie stanowi też ponowna analiza i ocena sprawy, w konsekwencji której organ - tak jak miało miejsce to w niniejszej sprawie - dokonuje odmiennej oceny pod względem prawnym tych samych okoliczności faktycznych, dochodząc do wniosku, że przesłanka dostępu terenu do drogi publicznej z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp nie została jednak w sprawie spełniona. Prawidłowo wskazał organ odwoławczy i odwołujący, że wszelkie okoliczności dotyczące lokalizacji terenu objętego sporną inwestycją, lokalizacji jego względem dróg publicznych oraz terenów sąsiednich były organowi I instancja znane. Nieprawidłowa ocena dostępu do drogi publicznej nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Tak sytuacja bowiem wiąże się z błędną oceną stanu faktycznego pod względem prawnym - co stanowić może ewentualnie przedmiot zarzutu w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, a nie z sytuacją bruku poczynienia określonych istotnych ustaleń faktycznych. Jednocześnie należy wskazać, że kwestia zjazdu - wbrew stanowisku organu I instancji - była analizowana w postępowania zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] września 2017 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano bowiem na dostęp terenu inwestycji do dróg publicznych poprzez projektowany zjazd, który powinien odpowiadać parametrom zjazdu publicznego. Natomiast w stanowiącej załącznik tekstowy do decyzji analizie zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków z art. 61 ust. 1-5 upzp określono, że zgodnie z pismem ZDW z dnia [...] czerwca 2017 r. (zawierającym warunki zarządcy drogi dotyczące ogłupi komunikacyjnej działki) obsługa komunikacyjna wnioskowanego terenu powinna się odbywać z drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...], która posiada włączenie do drogi wojewódzkiej, że projektowany zjazd powinien odpowiadać parametrom zjazdu publicznego, że obsługa transportowa pojazdów dostawczych powinna odbywać się na terenie działek wskazanych do zabudowy (dostawa, odbiór) oraz, że w granicach rozpatrywanych działek należy zapewnić ogólnodostępne miejsca parkingowe w ilości koniecznej do przewidzianej funkcji i wielkości budynku. Jak wynika z powyższego kwestia zjazdu stanowiła przedmiot ustaleń i warunków ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2017 r. W stanowiącej integralną cześć tej decyzji ww. analizie zawarty został również zapis, że obsługa komunikacyjna działki objętej inwestycją odbywać się będzie z drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...]. Co istotne, zapis ten jest spójny w treści z zapisem zawartym w powołanym przez organ I instancji piśmie ZDW z dnia [...] marca 2018 r., gdzie określono, że obsługa komunikacyjna inwestycji możliwa jest tylko od strony drogi gminnej nr [...]. Nie sposób zatem uznać, że informacje zwarte we wskazanym piśmie stanowią nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tym bardziej że pismo to sporządzone zostało ponad pół roku po wydaniu ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2017 r., a zatem nie istniało ono w dniu ustalania przez Wójta Gminy Ł. warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Pismo to zatem nie mogło stanowić postawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i nie uzasadniało przeprowadzenia postępowania co do przyczyny wznowienia. Na marginesie należy podkreślić, że w świetle art. 2 ust. 14 upzp dostęp do drogi publicznej to nie tyko dostęp do niej bezpośredni, ale też dostęp przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowe (sam więc status drogi na działce nr [...] nie mógł determinować kwestii dostępu do drogi publicznej), a także że kwestie szczegółowe związane z realizacją zjazdu, jego parametrami, właściwym dostępem do drogi publicznej, jak i kwestie dotyczące poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) weryfikowane są na dalszym etapie procesu inwestycyjnego tj. na etapie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, co obejmuje też kwestię właściwego. Z powyższego wynika, że organ I instancji nie powołał żadnych nowych okoliczności czy dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie byłby mu znane wcześniej, a byłyby istotne dla sprawy. Rację ma organ II instancji, że Wójt Gminy Ł. dokonał po prostu w sprawie ponownej analizy sprawy, w wyniku czego dokonał odmiennej oceny spełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp. Warunek ten można było jednak ponownie weryfikować w postępowaniu nadzwyczajnym tylko w sytuacji wystąpienia przesłanki wznowieniowej i wykazania jej zaistnienia przez organ orzekający, co w sprawie jak dowiedziono nie miało miejsca w przypadku przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Nie można we wznowionym postępowaniu rozstrzygać istoty sprawy, bez wyzkazanie wystąpienia podstawy wznowienia postępowania. Skoro więc w sprawie nie zaistniała analizowana podstawa wznowienia postępowania, to tym samym ponowna weryfikacja kwestii czy w przypadku przedmiotowej inwestycji wystąpiła ustawowa przesłanka z art. 61 ust. 1 pkt 2 upzp do określenia decyzją warunków zabudowy - była niedopuszczalna. Niemniej nawet w tym zakresie organ 1 instancji nie wskazał żadnych konkretnych parametrów świadczących o niespełnienie warunków dotyczących obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji dotyczących szerokość drogi gminnej, powierzchni umożliwiającej manewrowanie pojazdów o większych gabarytach oraz widoczności wynikającą z układu drogowego. Biorąc pod uwagę, że organ I instancji, w uzasadnieniu decyzji powołał się również na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a więc okoliczność, że strona/strony bez własnej winy nie brała/brały udziału w postępowaniu, wskazać należy, że na podstawie wskazanej przesłanki wznawia się postępowanie jedynie na żądanie strony. Nie można wszcząć z urzędu postępowania wznowieniowego z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, z uwagi na mający charakter bezwzględnie obowiązujący przepis art. 147 zd. 2 kpa, który to wyraźnie określa, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 następuje tylko na żądanie strony. Organ I instancji, wznawiając postępowanie z urzędu, nie mógł więc powołać się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa i "potwierdzenie zgody" bliżej nieokreślonych stron postępowania na wznowienie postępowania, tym bardzie że organ nawet jednoznacznie nie wskazał, które strony nie brały udziału w postępowaniu, dlaczego zostały uznane za stronę, gdzie znajdują się ich nieruchomości i w jakiej odległości od działki inwestycyjnej oraz w efekcie na czym polega ich interes prawny w sprawie. W tym stanie rzeczy, uznając za prawidłowe stanowisko SKO, że w sprawie nie by o powołanych przez organ I instancji podstaw do wznowienia postępowania, a tym samym warunków do rozstrzygania istoty sprawy. Sąd uwzględniając wszystkie wskazane powyżej okoliczności, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w spawie skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło