II SA/Bd 695/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-02-25

Skład orzekający: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski, Renata Owczarzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakładająca obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym jest prawidłowa, jeśli nie precyzuje jednoznacznie właścicieli gruntów jako adresatów obowiązków oraz czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i przesłanki zastosowania art. 234 ustawy Prawo wodne?
Ratio decidendi
Decyzja organu administracji jest wadliwa, jeśli nie precyzuje jednoznacznie właścicieli gruntów jako adresatów obowiązków nałożonych na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne, co czyni ją niewykonalną w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto organ musi dokładnie ustalić stan faktyczny, w tym czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie i czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, a także uzasadnić wybór środka spośród nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Brak tych ustaleń i uzasadnień skutkuje naruszeniem prawa materialnego i procesowego oraz koniecznością uchylenia decyzji.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek do Burmistrza o wszczęcie postępowania dotyczącego przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wodnym na jej nieruchomości, która jest podtapiana wskutek zasypania zbiornika wodnego i zmian na sąsiednich działkach oraz drodze dojazdowej. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą właścicielom kilku działek wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jednak decyzja nie precyzowała jednoznacznie adresatów obowiązków. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zarzucili błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych oraz wadliwe zastosowanie art. 234 Prawa wodnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. R. z dnia [...] marca 2024 r. Zasądził od SKO na rzecz skarżących kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. K. oraz M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza M. R. z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących J. K. oraz M. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. z dnia [...] września 2020 r. B. G. (dalej "wnioskodawczyni"), wniosła do Burmistrza M. R. (dalej "Burmistrz", "organ I instancji") o wszczęcie postępowania w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w związku z naruszeniem stosunków wodnych na gruncie sąsiednim. Wnioskodawczyni podniosła, że jej nieruchomość jest systematycznie podtapiana, co wynika z zasypania zbiornika wodnego i towarzyszących mu rowów melioracyjnych na potrzeby realizacji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, bez uprzedniego zabezpieczenia terenów przyległych. Zarzuciła także, że na działce nr [...] przylegającej do jej nieruchomości, stanowiącej dojazd do ww. zabudowy, podniesiony został poziom gruntu, co zmieniło kierunek odpływu wód opadowych. Powyższy wniosek uzupełniony został pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Zgodnie z nim pierwsze szkody na posesji wnioskodawczyni wynikające z naruszenia stosunków wodnych nastąpiły po zasypaniu zbiornika wodnego i towarzyszących mu rowów melioracyjnych około 20 lat temu. Ponadto po podniesieniu poziomu gruntu na działce nr [...] w przypadku deszczy nawalnych cała woda opadowa spływa na nieruchomość wnioskodawczyni powodując stagnację wody, co nasiliło się w ostatnich 3-4 latach. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...] Burmistrz odmówił wnioskodawczyni wszczęcia postępowania wskazując, że powzięła ona wiedzę na temat szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na gruncie dokonanego przez właściciela nieruchomości sąsiedniej ponad 5 lat przed złożeniem wniosku. Wnioskodawczyni wniosła na powyższe postanowienie zażalenie podnosząc, że w swoim wniosku podniosła zarówno kwestię zniszczenia 20 lat temu zbiornika wodnego i urządzeń wodnych, jak i kwestię zmiany kierunku odpływu wód opadowych z graniczącej z jej posesją prywatnej drogi wewnętrznej na jej nieruchomość, czego skutki odczuwa od 2017 r. Ponadto w ocenie wnioskodawczyni w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo wodne będące podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "Kolegium", "SKO", organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wnioskodawczyni w swoim wniosku oprócz kwestii zasypania zbiornika wodnego i rowów melioracyjnych podniosła także problem zalewania jej nieruchomości wynikający ze zmiany kierunku odpływu wód opadowych z działki drogowej nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że według wnioskodawczyni szkody spowodowane wyniesieniem ponad poziom gruntu ww. działki drogowej powstały przed upływem 5 lat wskazanych w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne. W ocenie SKO Burmistrz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W dniu [...] lipca 2021 r. organ I instancji przeprowadził wizję lokalną nieruchomości położonej przy ul. [...] w R. (dz. nr [...]) i nieruchomości stanowiącej drogę dojazdową (dz. nr [...]). W jej wyniku stwierdzono powstanie zastoiska wodnego w północno-zachodniej części nieruchomości wnioskodawczyni oraz w niewielkich obniżeniach terenu przy granicy drogi i nieruchomości wnioskodawczyni. Wskazano także na brak utwardzenia drogi dojazdowej. Następnie w dniu [...] lipca 2022 r. organ I instancji przeprowadził kolejną wizję lokalną działki nr [...] po powzięciu informacji, że w dniu [...] lipca 2022 r. na przedmiotową nieruchomość przywieziony został gruz i płytki. Na miejscu nie stwierdzono obecności osób ani sprzętu związanego z wyrównywaniem drogi, natomiast zaobserwowano w ośmiu miejscach potłuczone płytki, którymi wypełniono dziury w drodze. Nie zaobserwowano oznak prac zmieniających nachylenie drogi lub zmieniających kierunek spływu wód. Organ I instancji wezwał właścicieli nieruchomości sąsiednich będących stronami postępowania celem przesłuchania. Z zeznań właścicieli nieruchomości nr [...] wynika, że nie wykonywali on nasypów mogących zwiększyć wysokość drogi, natomiast jedynie zagrabiali koleiny i uzupełniali ubytki. Właściciel działki nr [...] stanowiącej drogę oświadczył, że nigdy nie dokonywał na nią nawożeń i nie wykonywał robót zmieniających kierunek odpływu wód opadowych, ani nie wydawał zgody osobom trzecim na wykonywanie takich prac. W dniu [...] kwietnia 2023 r. przeprowadzono dowód z oględzin działek nr [...] i ich najbliższego otoczenia z udziałem biegłego z zakresu hydrologii i limnologii na okoliczność przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powstającym na nieruchomości oznaczonej nr. geod. 547, będących skutkiem zmiany stosunków wodnych na nieruchomości położonej w R. przy ul. [...], oznaczonej nr. geod. 534/3. W wyniku oględzin biegły sporządził opinię hydrologiczną dotyczącą naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] w R. przy ul. [...]. Biegły stwierdził, że ww. działki, pełniące rolę drogi dojazdowej, nie posiadają żadnych urządzeń umożliwiających zagospodarowanie własnych wód opadowych. Wskazał, że po opadach w najniższym miejscu drogi tworzą się koleiny i kałuże. Biegły podkreślił, że stosunki wodne w obrębie ww. działek należy podzielić na dwa okresy. W pierwszym okresie istniał zbiornik wodny w miejscu zabudowy północno-zachodniej. W drugim okresie rozpoczęła się zabudowa północno-zachodniej strony drogi i zasypano zbiornik. W ocenie biegłego spływy wody z nowo zabudowanych działek uległy zmianie i wszystkie zostały skierowane na drogę, w szczególności szybkie i intensywne spływy z uszczelnionych podjazdów na działki nr [...] Posesja przy ul. [...] zachowała swoją pierwotną powierzchnię i w najniżej położonej części jest położona niżej niż droga. W ocenie biegłego najbardziej zagrożonym na podtapianie jest najniżej położony fragment działki nr [...]. Biegły wskazał, że w gestii właścicieli nieruchomości leży wybór prac niezbędnych do zagospodarowania własnych wód opadowych w granicach swoich działek. Jednocześnie biegły zaproponował możliwe rozwiązania techniczne dla właścicieli działek nr [...] i 527/31. Decyzją z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...], na podstawie art. 234 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.), Burmistrz stwierdził odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu nieruchomości oznaczonych nr ewid.: 527/15, 527/26, 527/30, 527/17, 527/16, 527/13 na teren działki [...] Ponadto Burmistrz ustalił wobec właścicieli ww. nieruchomości obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na nieruchomości sąsiedniej poprzez: 1) likwidację przez właściciela działki nr [...] otworów w podmurówce ogrodzenia, umożliwiających spływ wód opadowych na działkę nr 527/31 oraz wykonanie na podjeździe koryta zbiorczego z rusztem o szerokości 0,2 m, wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej, 2) wykonanie wspólnie przez właścicieli działek nr [...] i 527/16, koryta zbiorczego z rusztem o szerokości 0,2 m na granicy działki nr [...] z działką nr [...], wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej, 3) wykonanie przez właściciela działki nr [...], na podjeździe koryta zbiorczego z rusztem o szerokości 0,2 m, wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej, 4) wykonanie przez właściciela działki nr [...] w porozumieniu z właścicielem działki nr [...] (udział w kosztach) w najniższym miejscu drogi, studni zbiorczej z rusztem. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Burmistrz w pierwszej kolejności wyjaśnił, że szkody powstałe w wyniku zasypania stawu wystąpiły w okresie dłuższym niż 5 lat od żądania wnioskodawczyni, wobec czego zgodnie z art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne nie objął powyższego faktu niniejszą decyzją. Dalej organ I instancji stwierdził brak możliwości bezpośredniego odprowadzenia nadmiaru wód opadowych i roztopowych do urządzeń kanalizacyjnych lub innych odbiorników. Jednocześnie część z ww. wód z posesji położonych przy drodze skierowana jest na działkę 257/31, na której tworzy się zastoisko wody. Burmistrz uznał za zasadne zobowiązanie właścicieli tych działek do wykonania prac mających na celu zatrzymanie spływu wód na działkę sąsiednią. Zakres prac do wykonania przez zobowiązanych właścicieli ww. działek został określony w oparciu o ustalenia biegłego wskazane w opinii hydrologicznej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r., znak: [...], Burmistrz uzupełnił powyższą decyzję poprzez wskazanie terminów wykonania powyższych obowiązków: - 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna dla likwidacji przez właściciela działki nr [...] otworów w podmurówce ogrodzenia oraz 6 miesięcy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna dla wykonania koryta zbiorczego z rusztem wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej, - 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna dla wykonania wspólnie przez właścicieli działek nr [...] i 527/16, koryta zbiorczego z rusztem wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej, - 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna dla wykonania przez właściciela działki nr [...], na podjeździe koryta zbiorczego z rusztem wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej, - 8 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna dla wykonania przez właściciela działki nr [...] w porozumieniu z właścicielem działki nr [...] studni zbiorczej z rusztem. Ponadto Burmistrz wskazał, że pojemność studni zbiorczych i wszystkich elementów towarzyszących systemowi odprowadzania wód opadowych należy dobrać indywidualnie według wykonanego projektu. Na powyższą decyzję odwołanie wnieśli pismem z dnia [...] marca 2024 r. A. G. oraz pismem z dnia [...] marca 2024 r. J. K. i M. K. (dalej "skarżący"). Odwołujący się A. G. podniósł, że w decyzji występuje wiele niedomówień i przekłamań, natomiast opinia biegłego jest pobieżna i niedokładna. Ponadto wskazał, że zalewanie posesji wynika z przestarzałej technologii budowlanej i zezwolenia na budowanie przydomowych oczyszczalni ścieków. W jego ocenie wpływ mają także zmiany klimatyczne, których wynikiem są ulewne deszcze. Skarżący w swoim odwołaniu podnieśli, że organ I instancji zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym: - nie przeprowadzono dowodów dotyczących okoliczności likwidacji zbiornika, rowu odwadniającego i wydania decyzji ustalających warunki zabudowy na tych urządzeniach; - nie przeprowadzono dowodów na okoliczność naruszenia stosunków wodnych przez samą wnioskodawczynię; - organ ustalając obowiązek wykonania zbiornika nie wziął pod uwagę urządzeń i mediów umieszczonych i planowanych w działce [...]; - organ nie przedstawił z jakich przepisów i dowodów wynika obowiązek likwidacji otworów w podmurówce ogrodzenia; - organ nie wziął pod uwagę powierzchni biologicznie czynnej działek [...] ustalając obowiązek wykonania koryta zbiorczego; - organ nie wziął pod uwagę zalewania działek [...] przez wody płynące m.in. z działki wnioskodawczyni; - pominięcie skutków napływu wód z drogi wojewódzkiej, powiatowej i sąsiednich działek, w tym z działki wnioskodawczyni; - nie przeprowadzono dowodów z wpływu nowych decyzji wydawanych w sprawie budowy obiektów i utwardzenia dużych powierzchni na działce [...] Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie SKO wskazało, że grunty wnioskodawczyni narażone są na zalewanie i podtapianie. W ocenie Kolegium biegły w sposób jasny, logiczny i spójny uzasadnił stanowisko wyrażone w opinii. Wskazał, że informacje udzielone organowi przez biegłego były konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy, a tak sporządzona opinia mogła stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniach Kolegium wskazało w pierwszej kolejności, że przedmiotem postępowania z uwagi na treść art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne jest jedynie kwestia dotycząca szkód powstałych w wyniku naruszenia stosunków wodnych na działkach [...] Kolegium wskazało, że biegły przeanalizował także wpływ działki wnioskodawczyni na stosunki wodne. Dalej SKO wyjaśniło, że parametry techniczne zbiornika i usytuowanie urządzeń powinien określić projektant ze stosownymi kwalifikacjami. W jego ocenie zobowiązanie do usunięcia otworów w ogrodzeniu jest dopuszczalne w celu uszczelnienia granic działki, zaś likwidacja ogrodzenia nie świadczyłaby o wykonaniu tego obowiązku. Organ odwoławczy jednoznacznie wskazał, że spływy z działek położonych po północno-zachodniej stronie drogi uległy zmianie wskutek podniesienia ich powierzchni, zmiany ich nachylenia i uszczelnienia podjazdów. Ponadto żadna ze stron postępowania poza wnioskodawczynią nie wykazała, aby w wyniku zmiany stosunków wodnych doszło do zalewania ich nieruchomości. Dalej SKO wyjaśniło, że niewielki udział mają wody opadowe spływające z działki nr 543/3 oraz z obu położonych wyżej fragmentów drogi, zaś szkody powodowane na nieruchomości wnioskodawczyni powstały przed rozpoczęciem prac budowlanych na działce [...] Końcowo Kolegium wskazało, że przedmiotowa droga stanowi własność prywatną i realizacja na niej inwestycji należy do jej właścicieli oraz że z ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków nie wynika, by odwołujący się stosowali instalacje przydomowych oczyszczalni ścieków. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili rażącą obrazę przepisu prawa materialnego w postaci art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne wynikające z wadliwego trybu postępowania przyjętego w sprawie, a przede wszystkim zaniechaniu dokonania ustaleń istotnych z punktu widzenia normy prawnej zawartej w obrażonym przepisie faktów warunkujących możliwość jej stosowania, w tym: - czy zmiany poczynione na gruncie w istocie doprowadziły do zmian stosunków wodnych niekorzystnych z punktu widzenia nieruchomości narażonej na ich oddziaływanie, czy też wywarły skutek wręcz odwrotny, - czy zmiany te – w jakim zakresie i w jakim wymiarze – spowodowały szkody na nieruchomości przyległej do nieruchomości skarżących i nieruchomości wnioskodawczyni i pozostają w bezpośrednim związku przyczynowym z tymi szkodami. Dalej skarżący zarzucili oparcie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej o bezkrytyczną akceptację opinii biegłego w tej części, w której biegły określa spływy wód z nieruchomości w sposób nie mający nic wspólnego z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy, a także zarzucili ograniczenie zaskarżonej decyzji do niektórych tylko nieruchomości mogących mieć i mających wpływ na stan wód na gruncie w okolicy nieruchomości wnioskodawczyni. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. P. procesowym z dnia [...] listopada 2024 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie i podkreślił, że opinia została sporządzona przez biegłego wadliwie, pobieżnie, niestarannie i nie uwzględnia wielu okoliczności, w tym faktycznego napływu wody. Podczas rozprawy dnia [...] lutego 2025 r. skarżący oświadczyli, że popierają skargę. Uczestniczki postępowania A. G. oraz R. G. wniosły o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania A. G. złożyła do akt sprawy kopie dokumentów i wnosi o przeprowadzenie z nich dowodu w sprawie: decyzję Burmistrza R. z dnia [...].01.2008 r. sygn. I.1-73312-5/07, decyzję Burmistrza R. z dnia [...].08.2007 r. sygn. I.1.-7331-75/07 wraz z załącznikami (łącznie 8 kart), wydruk z geoportalu (2 wydruki obrazujące aktualne rzędne budynku i terenu), decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...].03.2009 r. Burmistrza R. sygn. I.1-7331-37/09 wraz z załącznikami (4 karty). Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej ,,p.p.s.a.") dopuścić dowód uzupełniający z nośnika audiowizualnego załączonego do skargi oraz z kopii dokumentów wraz z załącznikami złożonych na rozprawie opisanymi powyżej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl natomiast art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2024 r. Znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza M. R. z dnia [...] marca 2024 r. znak: [...], w sprawie stwierdzenia odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu nieruchomości oznaczonych nr ewid.: 527/15, 527/26, 527/30, 527/17, 527/16, 527/13 na teren działki [...] Decyzja organu I instancji została uzupełniona postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła do zauważenia błędów popełnionych przez organ na płaszczyźnie naruszenia przepisów postępowania, których przejawem jest niedokładne ustalenie stanu faktycznego, co może mieć istotny wpływ na wynik spawy. Poza tym Sąd dostrzegł naruszenie przepisów prawa materialnego art. 234 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne poprzez błędne jego zastosowanie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji stanowił przepis art. 234 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne, który stanowi, że : ,,Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich", zaś zgodnie z ust. 3 cytowanego artykułu: ,,Jeżeli spowodowana przez właściciela gruntu zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom". Analiza treści decyzji organu I instancji, w szczególności jej rozstrzygnięcia wskazuje, że organ niedokładnie ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób ułomny zebrał materiał dowodowy, przez co wadliwie zastosował przepis art. 234 ust. 1 Prawa wodnego. Tym samym organ dopuścił się istotnego uchybienia w postaci poprawności określenia adresatów nałożonego obowiązku. Otóż, zakaz zwarty w art. 234 ust. 1 Prawa wodnego skierowany został do "właściciela gruntu". Wobec powyższego w pierwszej kolejności należy ustalić , czy obowiązek nałożony przez organ I instancji w decyzji z [...] marca 2024 r. umożliwia zidentyfikowanie "właścicieli gruntu" jako "adresatów obowiązku nałożonego w decyzji administracyjnej". W tym miejscu przypomnieć należy, że elementy składowe decyzji administracyjnej uregulowane zostały w art. 107 kpa. Jednym z elementów prawidłowo wydanej w ogólnym postępowaniu administracyjnym decyzji administracyjnej jest oznaczenie strony lub stron (art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a). Oznaczenie strony lub stron wskazuje na podmioty praw lub obowiązków, a więc te, które z decyzji nabyły prawa lub dla których ona ich nie tworzy. Oznaczenie strony powinno być podane w decyzji w taki sposób i w takim zakresie, aby umożliwiało jej jednoznaczną identyfikację. Podkreślić należy, że akt administracyjny jest wydawany wobec indywidualnego, konkretnego adresata i w konkretnej sprawie. Zgodnie z art. 1 pkt 1 kpa - Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej albo załatwianych milcząco. Prawidłowe oznaczenie w decyzji strony, czyli podmiotu, na który nałożone zostały określone obowiązki, jest niezbędnym elementem decyzji, bowiem określenie strony postępowania w decyzji ma na celu zidentyfikowanie podmiotu, który staje się adresatem obowiązku zawartego w rozstrzygnięciu. Obowiązek prawidłowego oznaczenia zindywidualizowanej strony (stron) w decyzji spoczywa na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Wiąże się on z koniecznością prawidłowego ustalenia kręgu stron na etapie wszczęcia postępowania, stałej kontroli w tym zakresie w toku postępowania, a po wydaniu decyzji prawidłowego doręczenia decyzji stronie (stronom). Czynności organu podjęte przy ustaniu stron postępowania muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy. Uchybienia w czynnościach procesowych mogą wywoływać skutki prawne w postaci niepełnego, bądź wadliwego ustalenia stron postępowania. Innymi słowy decyzja musi mieć indywidualnie oznaczonego adresata. Prawidłowe oznaczenia adresata w decyzji związane jest nierozlewanie z wykonalnością decyzji w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku strony będącej osobą fizyczną w decyzji należy wskazać przede wszystkim jej dane osobowe, takie jak: imię (imiona), nazwisko i miejsce zamieszkania lub pobytu. Oznaczenie adresata może się znaleźć w dowolnym miejscu decyzji. Z punktu widzenia prawidłowości decyzji jest obojętne, w którym miejscu decyzji strona zostanie wskazana, ważne jest, by była ona w sposób jednoznaczny określona. W przypadku przepisu szczególnego jakim jest art. 234 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne, adresat obowiązku powinien oprócz imienia i nazwiska być również właścicielem gruntu. Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że w rozstrzygnięciu decyzji pierwszoinstancyjnej Burmistrz M. R. stwierdził w ust. 1 odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu nieruchomości oznaczonych nr ewid.: 527/15, 527/26, 527/30. 527/17, 527/16, 527/13 na teren działki 527/31 oraz w ust. 2 ustalił wobec właścicieli nieruchomości wymienionych w ust. 1 decyzji obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na nieruchomości sąsiedniej poprzez: 1) Likwidację przez właściciela działki nr [...] otworów w podmurówce ogrodzenia, umożliwiających spływ wód opadowych na działkę nr 527/31 oraz wykonanie na podjeździe koryta zbiorczego z rusztem o szerokości 0.2 m. wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej. 2) Wykonanie wspólnie przez właścicieli działek 527/30, 527/17, 527/15 i 527/16, koryta zbiorczego z rusztem o szerokości 0,2 m. na granicy działki nr [...] z działką nr [...] wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej. 3) Wykonanie przez właściciela działki nr [...], na podjeździe koryta zbiorczego z rusztem o szerokości 0,2 m, wraz z odprowadzeniem wód do studni zbiorczej. 4) Wykonanie przez właściciela działki nr [...] w porozumieniu z właścicielem działki nr [...] (udział w kosztach) w najniższym miejscu drogi, studni zbiorczej z rusztem. W ocenie Sądu treść decyzji nie określa precyzyjnie adresatów nałożonych obowiązków. Nie spełnia tego wymogu ujęcie stron w odrębnym rozdzielniku, który nie został opisany jako załącznik do decyzji i został sporządzony wcześniej niż wydana decyzja. Nakazy skierowane do właścicieli działek nie mogą zastąpić obowiązków skierowanych z imienia i nazwiska do właściciela/właścicieli działek, na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Co prawda w końcowej części decyzji organ wymienił adresatów jako osoby otrzymujące decyzję: B. G., A. K. G., R. I. G., K. M. B., J. K., N. O. T., M. T. G., A. M. G., M. J. K.. Powyższe wskazanie adresatów decyzji nie jest tożsame z prawidłowym na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne oznaczeniem ich jako właścicieli z imienia i nazwiska konkretnych działek objętym nakazem. Dodatkowo Sąd stwierdza, że akta administracyjne sprawy nie zawierają materiału dowodowego na potwierdzenie, że ww. osoby posiadają tytuł własności do nieruchomości ujętych w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji. Pośród materiału dowodowego brak jest chociażby aktualnych wypisów z rejestru gruntów. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że brak określenia w decyzji adresatów nałożonych obowiązków czyni je niewykonalnymi w postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe uchybienie popełnione przez organ I instancji skutkowało oparciem rozstrzygnięcia decyzji na domniemaniu, że osoby wymienione w części decyzji: " Otrzymują", są adresatami nałożonych obowiązków. Natomiast uchybienie organu II instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji polegało na tym, że badając sprawę w postępowaniu odwoławczym organ nie zauważył, że organ I instancji w swojej decyzji nie wskazał adresata nakazów opisanych w pkt 1 do 4 rozstrzygnięcia, bezkrytycznie zaakceptował ustalenia faktyczne oparte na niepełnym materiale dowodowym. Akceptując stanowisko organu I instancji wadliwie uznał, że adresaci obowiązku zostali prawidłowo określeni, co skutkuje błędnym zastosowaniem art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Powyższe uchybienia organów są wystarczającym powodem do uchylenia obydwu decyzji organów administracji. W trakcie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd dostrzegł kolejne nieprawidłowości, stanowiące o naruszeniu przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne wprowadza dwie przesłanki, których łączne spełnienie dopiero umożliwia właściwym organom wydanie decyzji o nakazaniu właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Po pierwsze musi dojść do zmiany stanu wody na gruncie spowodowanego przez właściciela gruntu. Po drugie zmiany te muszą szkodliwie wpływać na grunty sąsiednie. Dopiero w efekcie powyższych przesłanek właściwy organ może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja oparta na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego podejmowana jest w granicach uznania administracyjnego, ponieważ ustawodawca posłużył się terminem "może". Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi na podstawie przepisu ustawy możliwości dokonania wyboru jednego z dopuszczonych prawem rozstrzygnięć w indywidualnej sprawie administracyjnej. Dlatego też przepis art. 234 ust. 3 ustawo Prawo wodne pozostawił uznaniu organu nakazanie właścicielowi gruntu w drodze decyzji przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Decyzja nie może być podejmowana w oparciu o dowolne działania organu. Stanowisko organu musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz zostać podjęte z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej. Stanowisko organu powinno przekonywać co do nakazu skierowanego do właściciela gruntu. W przypadku zastosowania środka w postaci zobowiązania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom organ powinien wyjaśnić dlaczego nie skorzystał z nakazu przywrócenia stanu poprzedniego. Odstąpienie od uzasadnienia decyzji administracyjnej może mieć miejsce tylko w wyraźnie określonych prawem przypadkach. W świetle treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest obowiązany wskazać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Użyte w powyższym przepisie sformułowanie ,,lub" wskazuje, że to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustawodawca wskazał bowiem w tym przepisie na dwa rozwiązania, tj. nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, nie preferując żadnego z tych rozwiązań, pozostawiając wybór uznaniu organu administracyjnego. Wybrane rozwiązanie powinno natomiast zapewnić skuteczne rozwiązanie problemu, ale też nie powinno w sposób zbędny obciążać właściciela, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie. Przyjęte rozwiązanie powinno jednak przede wszystkim zapewniać realizację interesu właściciela, na którego grunt szkodliwie wpłynęła zmiana (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1420/18, CBOSA). Zdaniem Sądu, z analizy uzasadnień decyzji wydanych w niniejszej sprawie wynika, że organy obu instancji nie rozważyły w ogóle możliwości nakazania przywrócenia stanu poprzedniego a ograniczyły się jedynie do nakazu wykonania przez właścicieli urządzeń zapobiegających szkodom. Nie wyjaśniły również, dlaczego nakaz przywrócenia stanu poprzedniego pominęły a uznały za najskuteczniejszy nakaz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Tylko zaś wszechstronne rozważenie tych aspektów sprawy pozwoliłoby na ocenę czy zaskarżone decyzje zostały wydane w granicach uznania administracyjnego i nie naruszają normy prawa materialnego - art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Z uwagi na uznaniowość przepisu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego obowiązkiem organu było wypowiedzenie się w uzasadnieniu decyzji, dlaczego w przedmiotowej sprawie nie zastosowano nakazu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i czy w ogóle przywrócenie było możliwe. Zaniechanie organów w omówionym zakresie oznacza zaś, że organy naruszyły normy prawa procesowego - wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej i stanowiące jej konkretyzację - art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. oraz przewidzianą w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, to jest wyjaśniania stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Obowiązki organu wynikające z ostatnio wymienionej zasady polegają między innymi na przekonującym uzasadnieniu treści decyzji pod względem prawnym i faktycznym, również w odniesieniu do decyzji uznaniowych. Kolejną wątpliwość Sądu wzbudził zakres opinii biegłego hydrologa i jej wykorzystanie przy stwierdzeniu, że właściciele działek 527/15, 527/26, 527/30. 527/17, 527/16, 527/13 odprowadzają wody opadowe i roztopowe na teren działki [...] Opinia hydrologa nie zawiera dowodów na poparcie stanowiska, że właściciele ww. działek swoim działaniem naruszyli przepis art. 234 ust. 1 ustawy Prawo wodne, tj. że zmienili stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek jej odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Biegły nie dokonał oględzin poszczególnych działek i nie dokonał pomiarów wysokości terenu i kierunku spływu wody z każdego gruntu poszczególnych działek. Nie przedstawił przekonujących dowodów na poparcie o ile doszło do podniesienia terenu w stosunku do położenia pierwotnego terenu zajętego pod zjazdy nieruchomości oraz w jakim kierunku uległo po zmianie skierowanie wody opadowej z działki każdego właściciela ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W powyższym zakresie ustalenia opinii hydrologicznej są bardzo ogólne. Brak ustaleń w powyższym zakresie potwierdzają dokumenty złożone przez uczestniczkę postępowania na rozprawie, z których to Sąd przeprowadził dowód uzupełniający na podstawie art. 106 § 3 K.p.a. Dokumenty te tj.: decyzję Burmistrza R. z dnia [...].01.2008 r. sygn. I.1-73312-5/07, decyzję Burmistrza R. z dnia [...].08.2007 r. sygn. I.1.-7331-75/07 wraz z załącznikami (łącznie 8 kart), wydruk z geoportalu (2 wydruki obrazujące aktualne rzędne budynku i terenu), decyzję o warunkach zabudowy z dnia [...].03.2009 r. Burmistrza R. sygn. I.1-7331-37/09 wraz z załącznikami (4 karty), uczestniczka złożyła na poparcie zmiany stanu wód na zabudowanej działce skarżących. Są to jednak dowody, które organ I instancji powinien zebrać w postępowaniu administracyjnym, ocenić je i wyrazić stanowisko w uzasadnieniu decyzji. Sąd w swoim działaniu nie może zastępować organów i wchodzić w ich rolę. Zgodnie z zakresem zlecenia biegły miał ustalić wpływ zmian wodnych na gruncie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] Organ zacytował fragmenty opinii wskazując, że zmiany stosunków wodnych, po likwidacji zbiornika wodnego, sprowadzają się do zmiany warunków spływu wód opadowych z drogi, na drogę i z otaczających posesji. Biegły nie wskazał na czym polegała zmiana spływu z nowozabudowanch działek, położonych po północno-zachodniej stronie drogi. Nie ustalono kiedy i w jakich okolicznościach doszło do podniesienia powierzchni działek ( nr [...]) i prowadzącej do nich drogi dojazdowej. Brak jest obliczeń w zakresie powierzchni podjazdów i ilości doprowadzanej z nich wody. Biegły stwierdził, że: "Szczególną rolę odgrywają tu szybkie i intensywne spływy z uszczelnionych podjazdów na działkach [...] Dodał, że nawet szczelna podmurówka ogrodzenia działki nr [...] może odprowadzać nadmiar wód opadowych. Posesja Spokojna 6, położona po przeciwnej, południowo-wschodniej stronie drogi, zachowała swoją pierwotną powierzchnię. W najniżej położonej części, powierzchnia posesji położona jest niżej od powierzchni drogi w granicach 0,04 - 0,20 m. Spływy powierzchniowe z wyżej położonej części posesji skierowane są w kierunku drogi (działka nr [...]). Zwierciadło wód gruntowych w najwyżej położonej części działki położone jest dość płytko, od ok. 1 m w obrębie budynku mieszkalnego. Wzdłuż drogi (działka nr [...]) wypłyca się do kilkunastu centymetrów poniżej gruntu. Płytko położone zwierciadło wód gruntowych powoduje pojawianie się wody w piwnicy budynku mieszkalnego, skąd odpompowywana jest na zewnątrz i spływa dalej zgodnie ze spadkiem powierzchni. Cały wymieniony obszar spływu wód opadowych, łącznie ze spływem z wyżej położonych części drogi, skupia się na ok. 90 metrowym najniżej położonym odcinku działki nr [...]". W ocenie Sądu zdumiewające jest, że organ nie kwestionuje faktu zasypania stawu ziemnego i nie zastanawia się nad skutkami, które ta okoliczność mogła wywołać. Organ nie rozważa również konsekwencji wywołanych przez drogę, która powstała w miejscu dawnego stawu. Wnioski jakie organ podjął na podstawie zebranych materiałów wskazują na brak możliwości bezpośredniego odprowadzenia nadmiaru wód opadowych i roztopowych do urządzeń kanalizacyjnych lub innych odbiorników z drogi. Skutki likwidacji studni oraz zasypania stawu powinien biegły w opinii ocenić w kategorii zmian stanu wód na gruncie i szkody, którą te zmiany wywołują. Organ, opierając się na opinii biegłego stwierdził, że część wód opadowych i roztopowych z posesji zlokalizowanych przy drodze skierowana jest na działkę 527/31, na której tworzy się największe zastoisko wody. Zgodnie z ww. przepisem właściciele gruntu nie mogą odprowadzać wody na grunty sąsiednie w związku z czym stwierdzono, że działania właścicieli stanowią naruszenie prawa powszechnie obowiązującego. Z uwagi na brak możliwości stałego odprowadzenia wód organ uznał za zasadne zobowiązanie właścicieli działek do wykonania prac mających na celu zatrzymanie spływu wód na działkę sąsiednią. Całkowicie uszło uwadze organu, że w przedmiotowej sprawie postępowanie było prowadzone na wniosek właścicielki działki nr [...], która uznała, że jej nieruchomość zalewana jest wodami z drogi, stanowiącą działkę nr [...]. Organ nie prowadził postępowania z urzędu, tylko na wniosek i był związany żądaniem zwartym w podaniu. Tym samym organ, nakładając obowiązki na właścicieli posesji przyległych do drogi, w sposób nieuprawniony wyszedł poza zakres wniosku strony. Takie działanie organu stanowi zaś naruszenie art. 61 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przedmiotowej sprawie nie było przeszkód, aby organ wszczął postępowanie z urzędu bez wniosku strony w zakresie uciążliwości wywołanych innymi nieruchomościami, które nie zostały objęte wnioskiem wnioskodawczyni. Wniosek wnioskodawczyni z dnia [...] września 2020r. został doprecyzowany w piśmie z [...] stycznia 2021r. Strona podniosła, że: "Dodatkowym problemem, o którym wspominałam w piśmie z [...].09.2020, jest zmiana kierunku odpływu wód opadowych z działki nr [...] przylegającej bezpośrednio do mojej posesji, będącej drogą zlokalizowaną na terenie zasypanego zbiornika, umożliwiającą dojazd do budynków wzniesionych częściowo na terenach po byłym zbiorniku wodnym. Grunt na działce nr [...] w związku z pojawiającą się na niej wodą (efekt uboczny zasypania zbiornika), był przez właściciela sukcesywnie nadsypywany przez ostatnie lata i w efekcie został podniesiony o kilkanaście centymetrów". Z powyższej treści wynika, że strona zakwestionowała zmiany kierunku odpływu wód opadowych z graniczącej z jej posesją prywatnej drogi wewnętrznej na jej nieruchomość, a nie z nieruchomości zabudowy jednorodzinnej. Tym samym organ wszczynając zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2021 postępowanie na wniosek strony z dnia [...] września 2020r., uzupełniony pismem z [...] stycznia 2021r., powinien w ustaleniach zbadać zmianę stosunków wód na gruncie przez właściciela działki nr [...]. Ustalić czy zmiana stosunków wód na gruncie jest efektem ubocznym zasypania zbiornika wodnego, czy droga została zlokalizowana na terenie zasypanego zbiornika i czy była sukcesywnie nadsypywana. Istotne dla ustalenia kręgu stron postępowania jest również ustalenie położenia zasypanego zbiornika oraz zlikwidowanych rowów melioracyjnych. Organ nie ustalił jak wyglądały poprzednio warunki wód na gruncie i czy istnieje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego, chociażby w zakresie istniejących wcześniej urządzeń melioracyjnych (rowy, studnie, stawy). W powyższym zakresie brak jest jakichkolwiek ustaleń. Odnośnie zastosowania art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne Sąd wyjaśnia, że według tego przepisu postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Przepis nie ma w stosunku do wniosku wnioskodawczyni zastosowania. Z ustaleń biegłego wynika, że szkody opisane we wniosku strony powiązane są ze zmianami na drogach, poprzez ich podniesienie. Wpływ pośredni ma również zrealizowana zabudowa i jej podjazdy. Zmiany opisane przez biegłego sugerują rozciągnięte w czasie nieuprawnione działanie właściciela gruntu stanowiącego działkę nr [...]. Powyższe znajduje również potwierdzenie w ustaleniach faktycznych. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2022 r. organ I instancji przeprowadził kolejną wizję lokalną działki nr [...] po powzięciu informacji, że w dniu [...] lipca 2022 r. na przedmiotową nieruchomość przywieziony został gruz i płytki. Ustalenia organu potwierdziły w ośmiu miejscach potłuczone płytki, którymi wypełniono dziury w drodze. Nie zaobserwowano oznak prac zmieniających nachylenie drogi lub zmieniających kierunek spływu wód. W ocenie Sądu, każde nawiezienie surowca na grunt powoduje jego podniesienie, a działanie polegające na nawiezieniu surowca na drogę przez wiele lat, może przyczynić się do jej znacznego podniesienia. Dlatego organ powinien ustalić poziom gruntu pierwotnego i po podniesieniu drogi. Wobec powyższego zeznania właścicieli nieruchomości nr [...], że nie wykonywali on nasypów mogących zwiększyć wysokość drogi, natomiast jedynie zagrabiali koleiny i uzupełniali ubytki, są w ocenie Sądu nieprzekonujące. W celu dokonania ustaleń zmian polegających na podniesieniu drogi, wymagana jest wiedza specjalistyczna w osobie biegłego z danej dziedziny. Istotne w sprawie jest czy właściciele drogi są sprawcami naruszeń i czy istnieje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy między zmianą stanu wód na gruncie stanowiącym drogę a szkodą na gruncie wnioskodawczyni ( grunt sąsiedni). Działki inne, nie będą wchodziły w bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy, lecz pośredni. Jest to istotna różnica. W związku z powyższym, dokonując rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne organy powinny jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich tj., czy istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Grunt sąsiedni, to grunt nie należący do sprawcy naruszeń (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11, WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2020 r. II SA/Bk 56/20, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., z których wynika obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności ustali zakres wniosku, krąg stron postępowania i odniesie się do wszystkich przesłanek wyrażonych w art. 234 ustawy Prawo wodne, a następnie podejmie decyzję w granicach uznania administracyjnego. Z uwagi na wykazane w uzasadnieniu uchybienia popełnione przy prowadzeniu postępowania i wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, Sąd za przedwczesne uznał odnoszenie się do podniesionych zarzutów w skardze. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej solidarnie koszty postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło