II SA/Bd 736/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania aktu zgonu postanowił: 1. zwolnić od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Dnia [...] lipca 2018 r. (uzupełniony [...] sierpnia 2018 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) T. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadniła trudną sytuacją finansową. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz pełnoletnim synem, który od czerwca 2018 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. Jest współwłaścicielem budynku o powierzchni [...] m2 a pozostała część związana jest z wynajmem pokojów. Skarżąca poinformowała, że działalność związaną z wynajmem pokoi prowadzi sezonowo. Dochód gospodarstwa wynosi [...] zł netto miesięcznie i składa się ze świadczeń emerytalno – rentowych oraz działalności gospodarczej. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wykazała zobowiązania i stałe wydatki, które ponosi to m.in. raty kredytu i pożyczki oraz koszty leczenia i utrzymania. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżąca wraz z mężem utrzymuje się z niewielkiego dochodu. Ponadto ich wcześniej bezrobotny syn od czerwca 2018 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. Poza tym skarżący posiadają zobowiązania w postaci kredytu oraz pożyczki. Zatem uiszczenie kosztów przez stronę jest niemożliwe, gdyż skarżąca nie mając środków na ich pokrycie zostałaby pozbawiona prawa do sądu, które jest zagwarantowane przez Konstytucję RP. Tym bardziej, że wnioskodawczyni przed tut. Sądem prowadzi kilka spraw. Poza tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.