II SA/Bd 744/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-04-04
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Jerzy Bortkiewicz, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która ogranicza możliwość korzystania z przydomowych oczyszczalni ścieków do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacyjnej, jest zgodna z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ograniczająca możliwość korzystania z przydomowych oczyszczalni ścieków do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacyjnej jest niezgodna z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten dopuszcza wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków jako alternatywę dla przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, nawet jeśli budowa sieci jest potencjalnie możliwa lub zrealizowana. Ograniczenie to narusza prawo własności i interesy prawne właścicieli nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący, właściciele działki, zaskarżyli uchwałę Rady Gminy zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Uchwała ta, w części dotyczącej działki skarżących, ograniczała możliwość odprowadzania ścieków do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacyjnej, dopuszczając jedynie gromadzenie ich w szczelnych zbiornikach i zakazując budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Skarżący argumentowali, że ich działka nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, a badania gruntu wskazują na możliwość budowy przydomowej oczyszczalni. Wójt Gminy odmówił zgody na budowę oczyszczalni, powołując się na zapisy planu.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 6 ust. 11 pkt 7 lit. b w odniesieniu do działki skarżących. Zasądził od Gminy solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi B. K. i Ł. K. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 6 ust. 11 pkt 7 lit. b w odniesieniu do działki gruntu oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej na obszarze oznaczonym w zaskarżonej uchwale symbolem [...]. 2. zasądza od Gminy solidarnie na rzecz B. K. i Ł. K. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Rady Gminy w dniu [...] kwietnia 2015 r., podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren w rejonie ulic [...] i [...] w miejscowości M., gmina B. (Dz, Urz. Woj. [...]. z 2015 r., poz. 1644).
Skarżący, Ł. K. i B. K. na podst. art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1592 z późn. zm.), zwanej dalej: "usg", oraz art. 50, art. 51, art. 52, art. 53 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako – p.p.s.a., wnieśli skargę na powyższą uchwałę w części dotyczącej ograniczenia do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej odprowadzania ścieków do szczelnych zbiorników okresowo opróżnianych (§ 6 ust. 11 pkt 7 lit. b w/w uchwały), a co za tym idzie zakazu wprowadzania oczyszczonych ścieków do gruntu oraz zakazu wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków w przypadku braku sieci kanalizacji sanitarnej.
Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), zwanej dalej: "upzp", oraz art. 94 w związku z art. 101 ust. 4 usg, wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej ograniczenia do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej odprowadzania ścieków do szczelnych zbiorników okresowo opróżnianych (§ 6 ust. 11 pkt 7 lit, b w/w uchwały), ewentualnie o stwierdzenie jej niezgodności z prawem oraz na podstawie art. 200 i nast. p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
Zaskarżonej uchwale zarzucili naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 1996 Nr 132 poz. 622 z późn. zm.), zwaną dalej: "ustawą o utrzymaniu czystości", oraz dyrektywy Rady 91/271/ EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (dyrektywy ściekowej).
W uzasadnieniu skargi stwierdzono, co następuje:
Skarżący są właścicielami działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w obrębie ewidencyjnym M. , gmina B. (dowód: umowa sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2017 r.).
Przedmiotowa działka objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – zaskarżoną uchwalą
Jej zapisy przewidują (§ 6 ust. 11 pkt 7 uchwały) w zasadach obsługi w zakresie kanalizacji sanitarnej: "a) odprowadzanie ścieków sanitarnych do zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami odrębnymi, b) do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej dopuszcza się odprowadzanie ścieków do szczelnych zbiorników okresowo opróżnianych".
Na ww. działce ewidencyjnej nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji
sanitarnej z uwagi na jej brak (dowód: Warunki techniczne na podłączenie do sieci wodociągowej i odprowadzania ścieków z dnia [...] stycznia 2017 r.).
Wykonane badania podłoża gruntowego dla działki [...] wskazują, że warunki gruntowo - wodne na przedmiotowej działce pozwalają na wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków (dowód: Dokumentacja badań podłoża gruntowego z dnia [...] stycznia 2017 r.).
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżący zwrócili się do Gminy B. z wnioskiem o wyrażenie zgody na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. W odpowiedzi Wójt Gminy B. , powołując się na postanowienia ww. planu miejscowego wskazał, iż brak jest możliwości realizacji na przedmiotowej działce przydomowej oczyszczalni ścieków (dowód: pismo z dnia [...] stycznia 2017 r., odpowiedź Wójta Gminy B. z dnia [...] lutego 2017 r.).
W dniu [...] kwietnia 2017 r. skarżący skierowali do Rady Gminy wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegające na usunięciu w uchwale nr [...] Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren w rejonie ulic [...] i [...] w miejscowości M., gmina B. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2015 r., poz. 1644) zapisu dotyczącego ograniczenia do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej odprowadzania ścieków do szczelnych zbiorników okresowo opróżnianych (§ 6 ust. 11 pkt 7), a co za tym idzie zakazu wprowadzania oczyszczonych ścieków do gruntu oraz zakazu wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków w przypadku braku sieci kanalizacji sanitarnej. Do dnia [...] maja 2017 r. Rada Gminy nie udzieliła odpowiedzi co uprawnia do złożenia niniejszej skargi do sądu administracyjnego (dowód: wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2017 r.).
Ustalenia kontestowanej uchwały uniemożliwiają skarżącym budowę przydomowej oczyszczalni ścieków na ww. działce.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w całości.
W jej uzasadnieniu stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 3 ust. 1 upzp, kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej, należy do zadań gminy. Upoważnienie to znajduje odzwierciedlenie w przepisie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.) w myśl którego, do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przytoczone wyżej przepisy przyznają radzie gminy tzw. "władztwo planistyczne", polegające na ustalaniu przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy według swego uznania, w granicach wyznaczonych przepisami prawa.
Stosownie natomiast do przepisu art. 15 ust. 1 upzp, wójt (burmistrz, prezydent miasta) zobligowany jest do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem. Obszar objęty uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren w rejonie ulic [...] i [...] w miejscowości M., gmina B. Błota, położony był w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B. Błota (uchwała nr [...] z dnia [...] maja 2010 r.) w strefie mieszkalno - usługowej 5.M.I.
Wójt sporządzając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest zobowiązany uwzględnić nie tylko obowiązujące ustawy, dyrektywy i rozporządzenia, ale także miejscowe przepisy obejmujące swoim zasięgiem powiat, gminę albo nawet sołectwo. Zaskarżony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje niewielką część miejscowości M., ale co ważne, to część wsi, która rozporządzeniem 73/2006 Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. w całości została włączona do aglomeracji B.. A zgodnie z definicją zastosowaną w ustawie prawo wodne przez aglomerację należy rozumieć teren, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków albo do końcowego punktu zrzutu tych ścieków. Dlatego obowiązujące w dniu uchwalania przedmiotowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rozporządzenie Wojewody [...] obligowało do zastosowania, w zakresie sposobów odprowadzenia ścieków, zapisów ograniczających się do kanalizacji sanitarnej z czasowym dopuszczeniem szczelnych zbiorników na ścieki.
Z dokumentacji prac planistycznych sporządzonej dla przedmiotowego planu miejscowego wynika, iż skarżący nie brał czynnego udziału w procedurze sporządzania planu, pomimo właściwego (zgodnego z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) zawiadomienia przez Wójta o takiej możliwości.
Wskazana wyżej uchwała była przedmiotem kontroli organu nadzoru - Wojewody [...], który stwierdził jej zgodność z obowiązującymi przepisami prawa.
Dodatkowym argumentem przeciwko skarżącym jest moment nabycia tej nieruchomości. Transakcja ta nastąpiła po wejściu w życie skarżonej uchwały Rady Gminy. A zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 listopada 2016 roku II SA/Bd 1036/16 " Skarżący, którzy nabyli działkę już po dniu wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie mogą skutecznie zarzucać planowi naruszenie ich interesu prawnego do zagospodarowania działki innego niż ustala plan, gdyż nabywając działkę pod rządem zaskarżonego planu skarżący nabyli tylko takie uprawnienia, które zostały współukształtowane w szczególności przez zaskarżony plan i są z tym planem zgodne".
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że istnieje różnica, pomiędzy sytuacją gdy nabywca staje się następcą prawnym wskutek np. dziedziczenia, czy też wskutek czynności prawnej jaką jest np. sprzedaż. Jeżeli zatem, tak jak w niniejszej sprawie, nie mamy do czynienia z sukcesją uniwersalną, a skarżący miał pełną wiedzę co do przeznaczenia nabywanej działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, to też nie może być mowy o naruszeniu jakiegokolwiek interesu prawnego skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 oraz pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 P.p.s.a.), przy czym w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak stanowi natomiast art. 147 P.p.s.a., sąd – w razie uwzględnienia skargi na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 – stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że wydane zostały z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2017r. poz. 1875), dalej powoływanej jako "u.s.g.", każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Jednocześnie zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r. poz. 935) do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu dotychczasowym (ust. 1). Przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2). Z uwagi na powyższe, stosownie do art. 53 § 2 P.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, skargę należało wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Stwierdzić należy, że skarżący uczynili zadość wymogom formalnym określonym w tymże przepisie, bowiem skarga poprzedzona została wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] kwietnia 2015 r., na które nie udzielono odpowiedzi do dnia złożenia skargi, tj. do [...] maja 2017 r.
Przechodząc następnie do oceny istnienia interesu prawnego strony skarżącej, wskazać należy, że interes o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem. Związek ten musi być aktualny i musi dotyczyć takiej sytuacji prawnej, którą można określić jako własną, indywidualną i konkretną danego podmiotu. Brzmienie art. 101 ust. 1 u.s.g. wskazuje, że nie jest wystarczające samo posiadanie interesu prawnego, albowiem koniecznym warunkiem zastosowania przepisu jest stwierdzenie naruszenia prawnie chronionych interesów lub uprawnień podmiotu w związku z wydaniem zaskarżonego aktu. Przy czym wypada uznać, iż interes skarżących, jako właścicieli działki nr [...], położonej w M. , został naruszony postanowieniami zaskarżonej uchwały Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] poprzez wprowadzenie zakazu budowy oczyszczalni ekologicznych w granicach obszaru objętego ustaleniami owej uchwały.
W dalszej kolejności należy zauważyć, że u.p.z.p. uszczegółowia rodzaje naruszeń prowadzących do nieważności uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowi bowiem, iż tego rodzaju skutek powoduje naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Zaznaczyć należy, że art. 101 ust. 1 u.s.g. wskazuje jednocześnie, iż sąd może dokonywać oceny zaskarżonej uchwały tylko w zakresie wyznaczonym granicami przysługującego stronie skarżącej interesu prawnego, chyba że została naruszona procedura planistyczna.
Analiza okoliczności sprawy prowadzi do konkluzji, iż procedura planistyczna została przeprowadzona prawidłowo, stosownie do przepisów u.p.z.p. oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164 poz. 1587 ze zm.), co zresztą nie było kwestionowane w sprawie.
Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały pod kątem zarzutów skargi należy zauważyć, że w planie miejscowym przewidziana jest sieci kanalizacyjna, która jeszcze w rzeczywistości nie jest zrealizowana a postanowienia planu miejscowego stanowią, że "do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej dopuszcza się odprowadzanie ścieków do szczelnych zbiorników okresowo opróżnianych" (§ 6 ust. 11 pkt 7 lit. b 4 ww. uchwały).
W myśl art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, do wyłącznej właściwości rady gminy należy: uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Upoważnienie to ma charakter ogólny, co oznacza, że rada gminy może z niego korzystać nie naruszając powszechnie obowiązującego prawa i w jego ramach.
Art. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.2003.80.717 z dnia 2003.05.10) stanowi, że "Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego". Zgodnie z art. 6 u.p.z.p.: "1. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. 2. Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych". Z kolei zgodnie z art. 1 u.p.z.p.: "1. Ustawa określa: 1) zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, 2) zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy - przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę tych działań. 2. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza:1) wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; 2) walory architektoniczne i krajobrazowe; 3) wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych; 4) wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; 5) wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych; 6) walory ekonomiczne przestrzeni; 7) prawo własności;8) potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa; 9) potrzeby interesu publicznego".
Z powyższego m.in. wynika, że plany miejscowe tworzone są przez uprawniony organ na podstawie ogólnego upoważnienia ustawowego, co oznacza, że władztwo planistyczne gminy w tym przedmiocie (sferze stosunków społecznych związanych z przestrzenią i poddanych regulacji) nie może naruszać obowiązującego powszechnie wiążącego stanu prawnego.
Podstawowym problemem w kontrolowanej sprawie jest kwestia polegająca na tym, czy w obrębie władztwa planistycznego mieści się, jako zgodne z powszechnie obowiązanym prawem i zasadami hierarchicznie zbudowanego sytemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego w RP, "planistyczne" - wynikające z aktu prawa miejscowego zobowiązanie właścicieli nieruchomości polegające na tym, że "do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej dopuszcza się gromadzenie ścieków w szczelnych zbiornikach i usuwanie ich w sposób wskazany przez gminę" (§ 17 pkt 2 tiret 4 ww. planu)".
Z treści kontrolowanego przepisu wynika, że rada gminy - mając na uwadze postanowienia art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o czystości, stanowiącego, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych - postanowiła wyeliminować przez zakaz korzystania z przydomowych oczyszczalni ścieków bytowych, takie stany faktyczne, które upoważniałyby właścicieli nieruchomości w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o czystości, do nie przyłączenia swojej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia kontrolowanej uchwały: "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych".
Wskazany przepis formułuje obowiązki właścicieli nieruchomości związane z gromadzeniem i odprowadzaniem nieczystości ciekłych i ścieków bytowych, wyodrębniając w związku z tym trzy rodzaje hipotetycznych stanów faktycznych. W sytuacji, kiedy istnieje sieć kanalizacyjna, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Z kolei, w przypadku drugiej hipotezy, polegającej na tym, że w danym momencie brak jest sieci kanalizacyjnej, obowiązki właściciela nieruchomości polegają na wyposażeniu nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. A zatem, w tym drugim przypadku właściciel nieruchomości realizując obowiązek utrzymania czystości i porządku ma prawo wyboru, można powiedzieć, że ma wręcz publiczne prawo podmiotowe do dokonania wyboru w przedmiocie tego, przy pomocy jakich urządzeń będzie realizował przedmiotowy obowiązek utrzymania czystości.
Jednocześnie na końcu analizowanego przepisu znajduje się stwierdzenie, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Dla wyniku kontrolowanej sprawy istotne znaczenie ma przywołana, ostatnia część ww. przepisu, w której ustawodawca ustosunkowuje się do obowiązków właściciela nieruchomości w przypadku, kiedy potencjalnie lub realnie istnieje możliwość przyłączenia się do kanalizacji (trzeci stan faktyczny). Ze stwierdzenia ustawodawcy polegającego na tym, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych - bezsprzecznie wynika zdaniem Sądu, że ustawodawca dopuszcza wprost i wyraźnie taką sytuację i reguluje ją, w której - gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest potencjalnie możliwa lub zrealizowana - dana nieruchomość jest lub może być alternatywnie w wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków lub w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych. Wynika to stąd, że ustawodawca akceptuje fakt nie podłączenia do kanalizacji nieruchomości w przypadku, kiedy nieruchomość wyposażona jest w przydomową oczyszczalnię ścieków. A skoro tak jest, to w konsekwencji ograniczenie zawarte w kontrolowanym planie jest sprzeczne z postanowieniami ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w brzmieniu obowiązującym na dzień uchwalenia kontrolowanej uchwały i jej zasadą, że przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Ta wypowiedź ustawodawcy ma charakter generalny i abstrakcyjny i pozbawiona by została swego istotnego dla praw właścicielskich znaczenia normatywnego, i to wbrew zasadzie hierarchicznego wiązania treści porządku prawnego, a zatem wbrew art. 94 Konstytucji RP - gdyby przyjąć, że prawodawca lokalny może działać wbrew jej treści stanowiąc, że do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej dopuszcza się gromadzenie ścieków w szczelnych zbiornikach i usuwanie ich w sposób wskazany przez gminę. W ten sposób prawodawca lokalny wbrew zasadom ustawowego porządku prawnego eliminuje stany faktyczne polegające na tym, że właściciel nieruchomości może posiadać i korzystać na terenie przewidzianym pod zgodnie z planem kanalizację swoja przydomową oczyszczalnię ścieków, godząc tym samym w interesy prawne skarżących. Omawiana ingerencja prawotwórcza z uwagi na niezgodność z ustawą stanowi zarazem nadużycie władztwa, gdyż zostało wykorzystane dla realizacji wartości sprzecznych z tymi, które określa ustawodawca, preferujący w przypadku braku kanalizacji, domowe oczyszczalnie ścieków.
Ponieważ kontrolowany przepis prawodawcy lokalnego wprowadza zakaz posiadania i korzystania przez skarżących z przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie jego nieruchomości gdzie przewidziana jest w postanowieniach planu kanalizacja, co jest sprzeczne z ww. postanowieniami art. 5 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i art. 94 w zw. z art. 87 (hierarchizującym źródła prawa) Konstytucji RP - Sąd postanowił wyeliminować tę normę z obiegu prawnego i stwierdził jej nieważność w zakresie odnoszącym się do działki skarżących. Stanowisko to wynika stąd, że po zbadaniu prawidłowości procedury i zasad uchwalenia planu, Sąd badał plan w granicach interesu prawnego skarżących kierując się ich żądaniem i ich konkretnie ustalonymi i naruszonym interesem prawnym. Przedstawiona powyżej analiza stanu prawnego wykazuje, że skarga skarżących jest uzasadniona, a w zarazem w świetle tej argumentacji, odpowiedź organu na skargę i jego kontrargumentacja wobec wniesionej skargi nie znajduje uzasadnienia w treści obowiązującego prawa. Organ nie dowiódł też konieczności wprowadzenia analizowanego ograniczenia uprawnień właścicieli działki na badanym terenie z uwagi na podnoszoną na rozprawie przed Sądem, okoliczność wysokiego poziomu wód gruntowych. Nie wskazano na tą okoliczność dowodów, a okoliczność ta nie stanowiła motywów podjęcia kontrolowanej uchwały. Uchwałę tę podjęto z uwagi na inne przesłanki, tj. treść rozporządzenia [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., z którego wynika, że część wsi M. została włączona do aglomeracji B.. Fakt ten jednak nie może stanowić przyzwolenia na podejmowanie uchwały sprzecznej z regulacjami ustawowymi.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej w odpowiedzi na skargę argumentacji, że skarżący nabyli działkę po wejściu w życie skarżonej uchwały, skutkiem czego nie mogą skutecznie zarzucać planowi naruszenie ich interesu prawnego, to należy stwierdzić, że pogląd organu w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy bowiem przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r., w sprawie o sygn.. akt II OSK 186/10, w którym stwierdzono, że: "Aktualny właściciel nieruchomości posiada legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) na uchwałę rady gminy w przedmiocie uchwalenia ( zmiany ) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która weszła w życie przed nabyciem nieruchomości, jeśli dotychczasowy właściciel ( dotychczasowi właściciele ) nie skorzystał z tego uprawnienia w stosunku do tejże uchwały". Powyższą tezę Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, jak w pkt II sentencji wyroku, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło