II SA/Bd 765/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 17 sierpnia 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek (formularz PPF) M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniony trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. Wynika z niego, że skarżąca zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz małoletnim synem. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi ok. [...] zł z tytułu świadczenia rentowego oraz działalności gospodarczej. Skarżąca jest współwłaścicielką domu o powierzchni [...] m2 oraz innej nieruchomości o powierzchni [...] m2. Oświadczyła, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł, zaś jej mąż w wysokości [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni podała, że miesięcznie ponosi m.in. wydatki związane z utrzymaniem domu w wysokości [...] zł, zakupem lekarstw na kwotę [...] zł oraz spłatą rat kredytu na zakup działki –[...] zł. Poza tym przeznacza na pomoc dla pełnoletniej córki kwotę [...] zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznając, że nie wykazała ona spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, w szczególności braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 7 października 2015 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną przed tą datą, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.), stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z tym przepisem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i sytuacja finansowa strony. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To wnioskodawca zatem obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. W związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, skarżąca została zobowiązana na podstawie zarządzenia z 13 października 2015 r. do przedłożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 10 dni. Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 16 listopada 2015 r. (k. 27 akt sądowych). W wyznaczonym terminie skarżąca nie nadesłała wszystkich wymaganych dokumentów określonych w ww. zarządzeniu z 13 października 2015 r. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej strony, zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i niepełnych dokumentów, nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca wyjaśniła okoliczności uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Ilość posiadanych informacji jest przede wszystkim zbyt mała, a same informacje zbyt ogólne do rzetelnego rozpoznania wniosku. Prawo pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i stanowi instytucję przyznawaną wyjątkowo i w szczególnych okolicznościach – przy czym – jak już wskazano na wstępie, okoliczności te muszą zostać przedstawione i udokumentowane przez stronę domagającą się przyznania prawa pomocy. Skarżąca natomiast, zdaniem Sądu, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dodatkowo podkreślić należy, że celem instytucji prawa pomocy jest wsparcie tych osób, których sytuacja majątkowa jest taka, że nie są one w stanie same ponieść kosztów toczącego się postępowania, a to pozbawiłoby je możliwości skorzystania z konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do sądu, tym samym ma ona charakter wyjątkowy. Prawo pomocy w pierwszej kolejności winno być przyznawane osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku. W omawianej sprawie nie sposób ocenić, czy taka sytuacja występuje. Skarżąca bowiem nie przedstawiła chociażby comiesięcznych koniecznych wydatków, ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym – brak udokumentowanych opłat związanych chociażby z domem, rachunki itp. Skarżąca nie skorzystała również z możliwości przedstawienia dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową – nie nadesłała kopii zeznań podatkowych. W cenie Sądu przedstawiona sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej – choć przedstawiona niewyczerpująco – pozwala stwierdzić, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca ma zapewnione podstawowe warunki do życia - jest współwłaścicielem domu i działki o powierzchni [...] m2, ma stałe źródło dochodu i zgromadzone środki na rachunkach bankowych swoim i męża. Sytuacja finansowa skarżącej pozwala zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe bez pomocy innych osób czy instytucji. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości lub oszczędności, wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia NSA z 17.10.2007 r., akt II OZ 1022/07; z 18.02.2010 r., I OZ 110/10; z 26.09.2012 r., sygn. akt I OZ 704/12; oraz J. P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że sytuacja skarżącej nie wskazuje na to, aby nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sądowego, skarżąca winna uiścić jedynie wpis sądowy w kwocie 100 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.