II SA/Bd 77/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie: Dyrektora Administracji Skarbowej [...]) z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić przywrócenia terminu. Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej (dalej: "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia K. M. prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "[...]" K. M. w [...] (dalej: "Skarżący") kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja organu II instancji, zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi na ten akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (dalej: "Sąd"), została doręczona pełnomocnikowi Skarżącego przez portal ePUAP w dniu [...] listopada 2016 r. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu [...] grudnia 2016 r. W dniu [...] grudnia 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), za pośrednictwem organu II instancji, pełnomocnik Skarżącego wystąpił do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na opisaną na wstępie decyzję, dołączając do wniosku przedmiotową skargę. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik Skarżącego wskazał, że niewniesienie skargi w terminie było spowodowane chorobą Skarżącego, która uniemożliwiła udzielenie pełnomocnictwa do jej wniesienia (a którego nie było w aktach odwoławczych sprawy), jak również osobiste wysłanie skargi. Jak podkreślił pełnomocnik, Skarżący z uwagi na stan zdrowia nie mógł funkcjonować normalnie od dnia doręczenia decyzji organu II instancji do dnia sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu, tj. [...] grudnia 2016 r. Tym samym niemożliwe było uzyskanie odpowiedniego pełnomocnictwa do wniesienia skargi. Również osobiste działanie w takim przypadku było wykluczone. Pełnomocnik wyjaśnił dalej, że powyższe okoliczności uprawdopodobniają zaświadczenia lekarskie lekarza sądowego stwierdzające, że w okresie biegu terminu do wniesienia skargi, Skarżący nie mógł działać z przyczyn obiektywnych i bez swojej winy. Jak wynika bowiem z dokumentacji medycznej, Skarżący cierpi na silne bóle kręgosłupa i przełom nadciśnieniowy, w każdej chwili wzrost ciśnienia grozi udarem mózgu i krwotokiem mózgowym z następstwem trwałego inwalidztwa, a nawet zgonem. Nasilające się objawy powodują z kolei, że Skarżący nie może podjąć najprostszych czynności. Jak podkreślił pełnomocnik, dopiero w dniu [...] grudnia 2016 r. Skarżący mógł podpisać stosowne pełnomocnictwo do działania w sprawie, natomiast wcześniejsze dopełnienie tego obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, co implikuje brak winy po stronie Skarżącego. Do wniosku dołączono kopie: zaświadczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o niemożności stawienia się w Sądzie Rejonowym w [...] III Wydział Karny w dniu [...] listopada 2016 r. z powodu choroby (zwolnienie lekarskie w okresie [...] października do [...] listopada 2016 r.) ze wskazaniem, że Skarżący może być przesłuchiwany w miejscu zamieszkania po [...] listopada 2016 r., oraz zaświadczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. o niemożności stawienia się w Sądzie Rejonowym w [...] w dniu [...] listopada 2016 r. z powodu choroby (zwolnienie lekarskie w dniach od [...] listopada do [...] grudnia 2016r.) ze wskazaniem, że przewidywany termin zdolności Skarżącego do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie nastąpi w okresie remisji po [...] stycznia 2017 r. i że będzie on mógł być przesłuchiwany w domu lub w miejscu zamieszkania w sądzie. Na podstawie zarządzenia sędziego WSA pełnomocnik skarżącego został zobowiązany do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi: a/ potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii zwolnienia lekarskiego skarżącego obejmującego okres jego niezdolności do pracy w terminie obejmującym okres od [...] listopada 2016 r. do [...] grudnia 2016 r., a w tym za okres od [...] listopada do [...] grudnia 2016 r. b/ podania imienia i nazwiska lekarza oraz jego adresu lub adresu jego miejsca pracy, którego to pieczęć lekarska widnieje na załączonej do wniosku o przywrócenie terminu kserokopii - wzoru zaświadczenia, Załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.01.2008 r., c/ podania imienia i nazwiska lekarza oraz jego adresu lub adresu jego miejsca pracy, którego to pieczęć lekarska widnieje na załączonej do wniosku o przywrócenie terminu kserokopii - wzoru zaświadczenia , Zaświadczenie nr 159/16, d/ uzupełnionego o datę sporządzenia pełnomocnictwa procesowego, w którym skarżący udziela pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub nadesłania oświadczenia skarżącego i ww. adwokata na okoliczność daty udzielenia ww. pełnomocnictwa, e/ wyjaśnienia, gdzie przebywał skarżący w okresie od [...] listopada 2016 r. do [...] grudnia 2016 r., w szczególności, czy była to placówka zdrowia (podać jej adres), czy też mieszkanie lub inne miejsce (jakie), czy w miejscu pobytu skarżącego przebywały wraz z nim inne osoby lub miały z nim kontakt (jakie to były osoby pod względem pokrewieństwa lub znajomości), f/ wyjaśnienia, czy w okresie od [...] listopada 2016 r. do [...] grudnia 2016 r., skarżący był osobą wyłącznie leżącą, czy mógł rozmawiać, używać rąk do najprostszych czynności, g/ kiedy - w jakim dniu - skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji przez Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wskazał imię i nazwisko oraz dane adresowe lekarza. Podkreślił, że skarżący w okresie od [...] listopada 2016r. do [...] grudnia 2016 r. przebywał w domu w [...] oraz że w tym okresie był osobą leżącą, nie używał rąk do najprostszych zadań, z trudem rozmawiał, w codziennych czynnościach wymagał pomocy żony. Zaznaczył także, że skarżący o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu [...] grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł skargę po terminie. Z uwagi jednak na złożony przez pełnomocnika Skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zasadne jest uprzednie jego rozpoznanie, stosownie do uregulowań wynikających z brzmienia art. 86 i nast. p.p.s.a. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Brak choćby jednej z nich uniemożliwia zaś przywrócenie terminu. Rozpatrując w pierwszej kolejności spełnienie, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a., wymogu złożenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie siedmiodniowym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, wskazać należy, że według oświadczenia pełnomocnika Skarżącego przyczyna ta ustała w dniu [...] grudnia 2016 r., tj. wówczas, gdy Skarżący był w stanie podpisać pełnomocnictwo i w tym samym dniu złożono skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji należało uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w ustawowym terminie określonym w ww. przepisie wraz z dokonaniem czynności, której terminowi uchybiono (art. 87 § 4). Ponadto złożenie wniosku, stosownie do warunku określonego w art. 87 § 3 p.p.s.a., nastąpiło za pośrednictwem organu II instancji, tj. organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie rozpowszechniony jest pogląd, że o braku winy strony w dochowaniu terminu do dokonania czynności można mówić jedynie wtedy, gdy jego dochowanie stało się niemożliwe wskutek niedających się usunąć trudności, takich jak: nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, pożar, powódź, czyli zdarzeń, które wykluczają osobiste działanie strony bądź osoby trzeciej. Brak winy w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Ocena okoliczności sprawy oraz złożonego przez pełnomocnika skarżącego wniosku wskazuje, że nie zostały spełnione wyżej przytoczone ustawowe warunki przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego argumentuje, że uchybienie terminu jest skutkiem choroby skarżącego, która spowodowała wykluczenie jego z życia rodzinnego, domowego i społecznego, a także wyłączenia po stronie skarżącego możliwości prawidłowego pokierowania skargą. W ocenie Sądu, argumentacja wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że Sąd nie kwestionuje faktu choroby skarżącego, gdyż okoliczność ta znajduje potwierdzenie w załączonej do wniosku o przywrócenie terminu dokumentacji. W ocenie Sądu jednak, pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że choroba skarżącego całkowicie uniemożliwiła funkcjonowanie w rzeczywistości społecznoprawnej w okresie od [...] października 2016 r. do [...] grudnia 2016 r., tym bardziej, że jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący był w stanie w dniu [...] grudnia 2016 r. udzielić pełnomocnictwa, chociaż z samego dokumentu nie wynika w jakim dniu zostało ono udzielone (na kopii widnieje tylko pieczątka – za zgodność z oryginałem [...] 2016-12-[...]). Należy zauważyć, że jak wynika z wniosku o przywrócenie terminu skarżący choruje od ponad roku, a zatem nie była to choroba nagła, która w dacie otrzymania przez pełnomocnika skarżącego decyzji organu odwoławczego ([...] listopada 2016 r.) wykluczała możliwość pokierowania swoimi sprawami w taki sposób, aby nie dopuścić do zaistniałego uchybienia. Skarżący mając świadomość ww. choroby, zgodnie z obiektywnym miernikiem staranności wymaganej dla przedsiębiorcy dbającego należycie o swoje interesy powinien się zabezpieczyć przed takimi sytuacjami, mógł udzielić pełnomocnictwa wcześniej do prowadzenia wszystkich spraw dotyczących decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, tym bardziej że tylko w tutejszym sądzie ma ich kilkadziesiąt. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że skarżący mimo dołożenia należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Powołana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, jaką jest długotrwała choroba skarżącego – mogłaby stanowić przesłankę przywrócenia terminu, gdyby miała charakter niespodziewany, bądź też z dokumentacji medycznej wynikałoby, że stan zdrowia w danym okresie, z uwagi na nagłe pogorszenie, uniemożliwiał skarżącemu prowadzenie spraw i dokonywanie czynności. Podkreślenia wymaga, że choroba nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że musi ona stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 643/11 i z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 858/11). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia na niemożność działania. Skarżący nie przedstawił jednak żadnego dokumentu czy zaświadczenia, które wskazywałoby, że w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, stan jego zdrowia uniemożliwiał samodzielne podejmowanie czynności procesowych. Skarżący nie wykazał również, by w dokonaniu uchybionej czynności nie mógł skorzystać z pomocy innych osób. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu, niedochowanie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd uznał, iż nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.