II SA/Bd 797/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013r. sprawy ze skargi P. G. na orzeczenie [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] w przedmiocie prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju 1. uchyla zaskarżone orzeczenie w części utrzymującej w mocy punkt 10 orzeczenia [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], 2. uchyla punkt 10 orzeczenia [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], 3. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w części określonej w punkcie 1 sentencji wyroku. Orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] P. G. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawarto wskazania w zakresie m.in. szkolenia, w tym specjalistycznego, uczestnictwa w terapii zajęciowej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne ułatwiające funkcjonowanie danej osoby. Nie stwierdzono natomiast, aby zachodziła potrzeba orzeczenia o innych dodatkowych uprawnieniach, w tym nie przyznano stronie prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie analizy zgromadzonej dokumentacji stwierdzić należy, iż skarżący nadal wymaga częściowej okresowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych. Ponadto, jak stwierdził organ, stan zdrowia skarżącego nie uzasadnia przyznania stopnia według symbolu [...]. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. utrzymał w mocy wskazane wyżej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji podał, że po zapoznaniu się z treścią odwołania oraz po dokonaniu analizy oceny materiału dowodowego utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, gdyż zostało wydane zgodnie z ustalonym stanem faktycznym oraz dokumentacją medyczną. Przytoczone w odwołaniu argumenty nie dają podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z zawartym w orzeczeniu organu II instancji pouczeniem P. G. odwołał się od powyższego orzeczenia do Sądu Rejonowego Wydziału IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. W uzasadnieniu odwołania wskazał on m.in., że powinno mu przysługiwać prawo do zamieszkania w oddzielnym pokoju, które umożliwiłoby mu podjęcie pełnej rehabilitacji oraz że nie jest w stanie ustosunkować się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji z uwagi na znaczną lakoniczność uzasadnienia. W wyroku z dnia [...] lipca 2013 r., sygn. akt [...] w/w Sąd orzekł, że: - w pkt I "zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zalicza wnioskodawcę P. G. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, a także wskazuje jako przyczyny niepełnosprawności – obok schorzeń oznaczonych symbolem [...] – schorzenia określone symbolami [...]", - w pkt II "Sprawę w części dotyczącej prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju przekazuje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy", - w pkt III "Oddala odwołanie w pozostałym zakresie". W związku z powyższym Sąd Rejonowy Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. pismem z dnia [...] lipca 2013 r. przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do rozpoznania według właściwości w części dotyczącej prawa zamieszkania w oddzielnym pokoju. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie odwołania (skargi) i orzeczenie, że skarżącemu przysługuje prawo do zamieszkania w oddzielnym pokoju. W uzasadnieniu wskazano na zły stan skarżącego i podniesiono, że P. G. wymaga stałej pomocy osób trzecich ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji. Skarżącemu niezbędne jest posiadanie oddzielnego pokoju, gdyż zamieszkiwanie w jednym pomieszczeniu z inną osobą uniemożliwia mu swobodne poruszanie się. Obustronny głęboki niedosłuch i prawie całkowita ślepota powoduje zaś, że jego poruszanie się po pomieszczeniu jest znacznie utrudnione. Z powyższych względów skarżącemu powinno przysługiwać prawo do zamieszkania w oddzielnym pokoju, które nie tylko umożliwiłoby mu podjęcie pełniejszej rehabilitacji, lecz także stanowiłoby gwarancję bezpieczeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Należy podkreślić to, że Sąd powszechny przekazał sprawę według właściwości do WSA w Bydgoszczy w części dotyczącej rozstrzygnięcia o prawie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Przekazanie to w myśl art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm., zwaną dalej p.p.s.a.) wiąże Sąd w niniejszej sprawie. Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie było podstaw do przekazania niniejszej sprawy do WSA w Bydgoszczy, bowiem do jej rozpoznania pozostawał właściwy Sąd powszechny. Powiatowe i wojewódzkie komisje do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności są organami administracji publicznej. Należy jednak uznać, że w sytuacjach o jakich mowa w art. 5a ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) można rozważać właściwość wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jeżeli natomiast częścią orzeczenia jest uprawnienie do dodatkowej powierzchni mieszkaniowej, to należy przyjąć, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z 9.03.2010 r., sygn. akt II SA/Bd 814/09, WSA w Warszawie z 3.07.2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2775/12). W niniejszej sprawie należy mieć jednak na uwadze treść powołanego wcześniej art. 58 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd nie może odrzucić skargi, w sytuacji, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. W tym stanie rzeczy skład orzekający w niniejszej sprawie zobowiązany był rozpoznać ją merytorycznie, w wyniku czego stwierdził, że skarga jest zasadna. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 966) organ winien stwierdzić, czy skarżący jest osobą niepełnosprawną poruszającą się całkowicie samodzielnie, a nade wszystko czy cechuje go taki rodzaj niepełnosprawności, który wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju (jakiej natury problemy zdrowotne u niego występują). Zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328), przy orzekaniu o prawie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju bierze się pod uwagę rodzaj niepełnosprawności, w szczególności, czy osoba porusza się na wózku inwalidzkim, jest leżąca, ma znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i innych czynnościach fizjologicznych (§ 5 ust. 1 pkt 4). Użycie określenia "w szczególności" oznacza, że ustawa przykładowo wskazuje okoliczności, które należy brać pod uwagę. Ustalenia orzekających w przedmiotowej sprawie organów są w tym zakresie niewystarczające. Brak jest m.in. ustalenia, z ilu pokoi składa się mieszkanie, w którym zamieszkuje skarżący, o ilości lokatorów i stanie ich zdrowia, szczegółowego określenia rodzaju schorzenia skarżącego w kontekście możliwości poruszania się i potrzeby korzystania z oddzielnego pokoju. Organ zarówno I, jak i II instancji nie wyjaśniły wyraźnie, dlaczego uznały, że stan zdrowia skarżącego nie uzasadnia przyznania mu dodatkowego uprawnienia w postaci zamieszkania w oddzielnym pokoju. Organ I instancji wskazał bowiem jedynie, że zgromadzona dokumentacja dała podstawy do stwierdzenia, że skarżący wymaga nadal częściowej okresowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych, w związku z czym uzasadnione jest zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Z kolei organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżone orzeczenie, stwierdził, że zostało ono wydane zgodnie z ustalonym stanem faktycznym oraz dokumentacją medyczną, a przytoczone w odwołaniu argumenty nie dają podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia. Stosownie do postanowień art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Tymczasem z zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu I instancji nie wynika, z jakiej przyczyny odmówiono skarżącemu przyznania prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Brak jest zatem w niniejszej sprawie prawidłowego ustalenia i oceny stanu faktycznego. Dokładne wyjaśnienie spornych kwestii stanowiło również obowiązek organu odwoławczego, co zgodnie z cyt. art. 107 § 3 k.p.a. winno znaleźć odzwierciedlenie w sformułowanym w sposób wyczerpujący i zrozumiały dla strony uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Lakoniczne i zdawkowe uzasadnienie tego zagadnienia przez organ I instancji wymagało, by Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wyjaśnił tę kwestię. Jego rozstrzygnięcie natomiast, w kontekście zarzutów odwołania, nie odpowiada wymogom dobrej administracji. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (wyr. NSA z dnia 30.06.1983 r., I SA 178/83, ONSA 1983, nr 1 poz. 51). Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi więc o to, by adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z dnia 19.06.1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29). Jak zasadnie podkreśla NSA w wyroku z dnia 7.01.2009 r. (II SA/Wa 1245/08, LEX nr 475217): "Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy". Wobec tego konieczne stało się uchylenie wskazanych orzeczeń w zaskarżonej części. Ich ogólnikowość nie pozwoliła na prześledzenie motywów i prawidłowości podjętych rozstrzygnięć. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Mając powyższe na uwadze w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.