II SA/Bd 800/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...]. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. [...] Wójt Gminy L. przyznał I. S., reprezentowanemu przez opiekuna prawnego M. S. (skarżącego) zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności osoby poniżej 16 roku życia, na okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 grudnia 2021 r., w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że dziecko skarżącego legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na okres do 31 grudnia 2021 r.. Decyzją z [...] stycznia 2022 r., [...] Wójt Gminy L. zmienił ww. decyzję i przedłużył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla dziecka skarżącego. Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. (znak [...]), organ przedłużył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego do dnia 31 marca 2024 r., jednak nie dłużej niż do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z [...] czerwca 2024 r. [...], Wójt Gminy L. uznał zasiłek pielęgnacyjny wypłacony za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. M. S. jako przedstawicielowi ustawowemu osoby uprawnionej, na podstawie wyżej wymienionych decyzji, za świadczenie nienależnie pobrane. Organ zobowiązał adresata decyzji do spłaty ustalonej kwoty nienależnie pobranych zasiłków wraz z odsetkami (5 744,82 zl). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 – dalej "ustawa covidowa") oraz art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 852 – dalej "ustawy nowelizującej"). Organ stwierdził, że skoro na podstawie ww. przepisu orzeczenia o niepełnosprawności, których ważność upływa w okresie od dnia wejścia w życie ustawy covidowej (od 8 marca 2020 r.), zachowują ważność nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia, to nowe orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 5 stycznia 2022 r. (przedłożone przez skarżącego w dniu 8 stycznia 2024 r.), zdezaktualizowało orzeczenie, na podstawie którego przyznano zasiłek pielęgnacyjny. Organ wskazał, że w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 – dalej "u.ś.r."), w obliczu faktu, że skarżący nie poinformował o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Decyzją z [...] lipca 2024 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek odwołania skarżącego utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu dotychczasowego stanu sprawy organ potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia I instancji, wskazując, że należy dokonać jedynie korekty jego uzasadnienia, albowiem wbrew stanowisku organu I instancji w sprawie nie znajduje zastosowania art. 23 ustawy nowelizującej, a to z uwagi na to, że nowe orzeczenie wydano 5 stycznia 2022 r. Po przywołaniu treści 30 ust. 1 i 2 organ odwoławczy zasadniczo powtórzył wskazał, że niepoinformowanie organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności, pomimo stosownego pouczenia o takim obowiązku, stanowi przesłankę stwierdzenia, że zasiłek pielęgnacyjny pobrany od 1 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. SKO wskazało, że w decyzji przyznającej zasiłek oraz decyzjach zmieniających pouczono, iż uprawnienie przysługuje do dnia wydania nowego orzeczenia, a więc strona musiała mieć świadomość obowiązku co do przedłożenia organowi nowego orzeczenia. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy M. S. wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w okresie od 1 lutego do 31 grudnia 2023 r. skarżący nie był uprawniony do zasiłku pielęgnacyjnego, skoro przez cały sporny okres spełnione pozostawały ustawowe przesłanki warunkujące otrzymywanie tego świadczenia - naruszenie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 16 u.ś.r. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w sytuacji, gdy niepełnosprawne dziecko nie odzyskało pełnej sprawności skutkującej utratą prawa do świadczenia, - naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia I instancji, krzywdzącego w świetle zasady pomocy państwa osobom niepełnosprawnym, - naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego z uwzględnieniem celów ustawy o świadczeniach rodzinnych, - naruszenie art. art. 8 i 11 .p.a. poprzez prowadzenie postępowania wbrew ww. przepisom, w sposób formalistyczny i biurokratyczny, - naruszenie reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej poprzez nieuwzględnienie ich w procesie wykładni przepisów, co skutkowało formalistycznym załatwieniem sprawy, w sposób nieuwzględniający słusznego interesu społecznego i interesu obywatela. W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał argumentację na rzecz powyższych zarzutów, wskazując przede wszystkim, że przez cały okres pobierania zasiłku jego dziecko legitymowało się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie przyjmował zasiłku w złej wierze, tj. w zamiarze jego wyłudzenia pomimo braku podstaw do jego pobierania. To organ administracji ponosi odpowiedzialność w zaistniałej sytuacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismem z 16 października 2024 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Postanowieniem z 29 listopada 2024 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 3 kwietnia 2025 r. skarżący zgłosił wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy zakończonej wyrokiem 9 stycznia 2025 r. o sygn. II SA/Bd 774/24, w tym przede wszystkim z tego orzeczenia oraz jego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie spór koncentrował się wokół tego, czy organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo ustaliły, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony skarżącemu jako przedstawicielowi ustawowemu osoby uprawnionej w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. był świadczeniem nienależnie pobranym z tego powodu, iż skarżący nie poinformował organu o okoliczności wydania w okresie zasiłkowym "nowego" orzeczenia o niepełnosprawności jego dziecka. Organy obu instancji przyjęły, że skoro orzeczenie o niepełnosprawności dziecka skarżącego, przedłożone wraz z wnioskiem o zasiłek pielęgnacyjny, zachowywało ważność "do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla dziecka skarżącej" (w aktach brak jest ww. orzeczenia, ale jego istnienie potwierdza informacja z systemu EKSMOoN – k. 2 akt adm.), to w obliczu tego, że takie "nowe" orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane 5 stycznia 2022 r., zaistniała przeszkoda do dalszej wypłaty zasiłku w oparciu o decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r. (zmienioną decyzjami z [...] stycznia 2022 r. i [...] sierpnia 2023 r.), a o czym skarżący – pomimo obowiązku – nie poinformował organu. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano), osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Jak wynika z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Przepis powyższy związany jest z dyspozycją art. 25 ust. 1 u.ś.r., nakładającą na beneficjenta świadczenia rodzinnego (jakim jest m.in. zasiłek pielęgnacyjny zgodnie z art. 2 pkt 2 u.ś.r.) obowiązek poinformowania organu o okolicznościach wskazanych w tym przepisie. Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.ś.r. w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z uwagi na to, że okres zasiłkowy oraz zaistniała w jego trakcie okoliczność wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka skarżącej wypadły w okresie obowiązywania na terenie kraju stanu epidemii oraz stanu zagrożenia epidemicznego, przywołać również należy przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z jego treścią z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (8 marca 2020 r. – przyp. Sądu), zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zauważyć w tym miejscu należy, że przepis powyższy utracił moc obowiązującą od dnia 6 sierpnia 2023 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (publ. jak wcześniej wskazano), w tym jego art. 10 uchylającego dotychczas obowiązujący art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej. Zgodnie z art. 23 pkt 3 ustawy nowelizującej orzeczenia, których ważność upływałaby w okresie od 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie nowelizacji, zachowują ważność do dnia 31 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Nie jest zrozumiałe, dlaczego organ odwoławczy wykluczył stosowanie w sprawie nowelizacji obowiązującej w istotnym w sprawie zakresie od 6 sierpnia 2023 r., skoro postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wszczęto po dacie wejście ww. nowelizacji w życie. Samorządowe Kolegium Odwoławczy przywołało, że znaczenie ma tu data wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka skarżącego (5 stycznia 2022 r.), a nie data jego uostatecznienia (przy czym data ta - czy to 14 dni od dnia doręczenia, czy też z dniem ewentualnego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania - nie jest w sprawie istotna, skoro orzeczenie, jak wynika z akt, nie było kwestionowane). Orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącego – I. S., dołączone do wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, wydane zostało 2 grudnia 2019 r. na okres do 31 grudnia 2021 r. (k. 2 akt adm.). W świetle zacytowanych wyżej przepisów okres ważności tego orzeczenia upływał jednak nie w dniu 31 grudnia 2021 r., ale, w zależności od sytuacji, albo z dniem 31 września 2024 r., albo w dniu wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to, jako niezaskarżone odwołaniem do wojewódzkiego zespołu, uzyskało przymiot ostateczności, a więc od tego dnia wywołało skutki prawne. Konkretnej daty uostatecznienia się orzeczenia nie da się stwierdzić na podstawie akt sprawy (brak dowodu doręczenia orzeczenia stronie), ale nie jest to istotne w sprawie. Organy obu instancji wywiodły, że z dniem 5 stycznia 2022 r. orzeczenie z 2 grudnia 2019 r. utraciło ważność, o czym skarżący zobowiązany była poinformować organ zasiłkowy, a skoro tego nie uczynił, to wypłacone świadczenie w okresie od miesiąca następującego po uzyskaniu nowego ostatecznego orzeczenia do miesiąca następującego miesiąc, w którym orzeczenie to przedłożono organowi (styczeń 2023 r.) zostało pobrane przez niego nienależnie. W ocenie Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe z dwóch powodów. Po pierwsze, zwrócić należy uwagę, że w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. warunkiem uznania danego świadczenia rodzinnego za pobrane nienależnie jest pouczenie osoby pobierającej to świadczenie o braku prawa do ich pobierania. Pomoc wypłaconą w ramach wsparcia rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi da się ocenić jako "nienależnie pobraną" w sytuacji pobrania jej przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej wierze. Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego obciąża zaś tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Fakt nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego jest w ocenie Sądu związany ze skutecznością pouczenia o okolicznościach, które mają wpływ na pobieranie tego świadczenia. Ocena świadomego działania beneficjenta wymaga bowiem ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa, tj. czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skuteczność oznacza przy tym formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2015 r., sygn. I OSK 887/14, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Judykatura podnosi przy tym, że pouczenia adresowane do stron winny być czytelne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Organy muszą zatem uwzględniać, kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa kierować je w sposób zrozumiały dla tego adresata. W konsekwencji, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno odnosić się do okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok NSA z 17 lutego 2022 r., sygn. I OSK 921/21, dostępny jw.). Analizując treść decyzji przyznającej skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego (zarówno decyzji pierwotnej, jak i decyzji zmieniającej) w ocenie Sądu nie sposób stwierdzić, by skarżący został prawidłowo, tj. w sposób jasny i konkretny, pouczony o rodzaju okoliczności mającej wpływ na uprawnienie do zasiłku, charakterze obowiązku spoczywającego na stronie w sytuacji zaistnienia tej okoliczności oraz skutkach jego niedochowania. W pouczeniu zawartym w decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. w ogóle nie ma mowy o tym, by wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności stanowiło przesłankę wpływającą na uprawnienie do przyznanego zasiłku. Z kolei w decyzjach zmieniających z dni [...] stycznia 2022 r. oraz [...] sierpnia 2023 r. organ, w ich osnowach, wskazał, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się na okres nie dłuższy niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla dziecka skarżącego. Decyzje nie zawierały jednak pouczenia o obowiązku poinformowania o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności oraz skutku tego zaniechania w postaci utraty prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązania się z powyższego obowiązku. Odnotować w tym miejscu należy, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie definiują jak powinno wyglądać prawidłowe pouczenie beneficjenta świadczeń rodzinnych skonstruowane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Wskazówek takich natomiast udziela orzecznictwo sądów administracyjnych, które wskazywały, że wspomniane pouczenie nie powinno sprowadzać się do powtórzenia treści przepisów prawa, ale powinno być zrozumiałe dla przeciętnego odbiorcy, tak aby miał on świadomość pobierania nienależnego świadczenia (vide: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2024 r., sygn. I OSK 2993/23, i cytowane tam orzecznictwo – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy też odróżnić pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego" od pojęcia "świadczenia nienależnego", które to nie są tożsame. "Nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Nadto przyjmuje się, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Skoro zatem ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych", to należy przyjąć, że dla uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane, decydujące znaczenia ma nie tylko przesłanka obiektywna powodująca ustanie prawa do świadczenia, ale także świadomość i zamiar osoby pobierającej świadczenie (vide: wyrok WSA w Szczecinie z 13 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Sz 226/17 i cytowane tam orzecznictwo – dostępny jw.). Mając na uwadze wyżej opisane okoliczności w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący winien poinformować organ niezwłocznie p uzyskaniu przez syna nowego orzeczenia. Zważyć jednak należy, także z uwagi na nietypowość sytuacji związanej z kilkukrotnym przedłużaniem przez ustawodawcę okresu obowiązywania orzeczeń z uwagi na epidemię, skarżący mógł pozostawać w błędnym aczkolwiek usprawiedliwionym przeświadczeniu, że skoro nowe orzeczenie o niepełnosprawności potwierdza fakt trwającej niepełnosprawności dziecka, to nie ma to żadnego wpływu na dotychczasowe uprawnienie do świadczenia. Pouczenie było w ocenie Sądu sformułowane nieprecyzyjnie, nie określa bowiem precyzyjnie ani obowiązku uprawnienia do świadczenia, ani skutków niespełnienia tego obowiązku. Pouczenie w takiej formie, jak dokonano tego w niniejszej sprawie, nie odpowiada zasadzie z art. 9 zdanie pierwsze k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Po drugie, i co wynika pośrednio z poprzedniego akapitu, zasadnicze wątpliwości budzi w sprawie kwestia tego, czy uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka osoby pobierającej zasiłek pielęgnacyjny da się w ogóle zakwalifikować jako okoliczność mającą wpływ na uprawnienie do tego świadczenia. Organy obu instancji w swych decyzjach wskazały na przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. jako źródło obowiązku informacyjnego. Sąd zgadza się z poglądem, prezentowanym w sprawach o analogicznych stanach faktycznych (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 15 lipca 2022 r., sygn. II SA/Gl 282/22, wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2023 r., sygn. I SA/Wa 1490/22, wyrok WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2023 r., sygn. IV SA/Po 681/23 – dostępne jw.), że zgodnie z tym przepisem świadczeniobiorca ma obowiązek informowania organu m.in. o "innych zmianach" ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Tymczasem nowe orzeczenie o niepełnosprawności dziecka skarżącej pozostaje bez wpływu na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż potwierdza jedynie, że dziecko to nadal pozostaje niepełnosprawne, a więc spełnia przesłanki z art. 16 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ("zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku"). Przepis art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które ujawnią się w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 u.ś.r. nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie znosi generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co najogólniej ujmując oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z 10 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 245/19, dostępny jw.). Nie bez znaczenia jest przy tym, że informacja, z której brakiem organy powiązały negatywne dla skarżącej skutki, winna być im znana z urzędu. Stanowi o tym art. 23b ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym organy pomocowe są obowiązane do samodzielnego uzyskiwania informacji, w tym m.in. informacji o legitymowaniu się odpowiednim orzeczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 23b ust. 1 pkt 5 u.ś.r.). Kompetencji organu do samodzielnego zbadania okoliczności sprawy w kontekście tego, czy, komu, i jakie orzeczenie o niepełnosprawności przysługuje służy przede wszystkim Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, o którym mowa w art. 6d ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 913). Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nieprawidłowym było ustalenie organów co do tego, że pobrany we wskazanym okresie zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym z tego powodu, że skarżący nie poinformował organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Obowiązku takiego skarżący nie mógł po pierwsze wyczytać z zawartego w decyzji zmieniającej pouczenia. Co jednak bardziej istotne, komentowany obowiązek informacyjny nie znajdował oparcia w treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., nie koncentrował się on bowiem na okoliczności prawotwórczej z perspektywy tego przepisu. Z uwagi na naruszenie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.ś.r., zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a."). Wytknięta w uzasadnieniu kwestia procesowa (prawidłowość pouczenia) w obliczu wskazanego naruszenia prawa materialnego, jawi się jako nieistotna dla wyniku postępowania. Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącego. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takich wątpliwości zaś w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę przedstawioną powyżej ocenę prawną. Rozważy przede wszystkim umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.