II SA/Bd 828/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia projektu budowlanego zamiennego postanowił: 1) zwolnić od kosztów sądowych, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Posiada dom. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz papierów wartościowych. Wskazał, że posiada samochód. Wraz z żoną utrzymują się ze świadczenia rentowego w wysokości [...] zł miesięcznie. Żona nie posiada żadnego dochodu. W formularzy PPF nie wskazał zobowiązań i stałych wydatków. Zarządzeniem z dnia 22 listopada 2017 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone w dniu 4 grudnia 2017 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia [...] listopada 2017 r. zobowiązano skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Skarżący przy piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. nadesłał kserokopie: rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy PIT-40A za 2015 r. oraz 2016 r., w których uwidoczniono dochód w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł, odcinek świadczenia za wrzesień 2017 r., decyzji ZUS z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2010 r. odnośnie umowy zniesienia współwłasności nieruchomości i umowy darowizny zaś pozostałych dokumentów zarówno w zakreślonym terminie jak i do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie przedłożył. W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. oświadczył m.in., że nie posiada rachunków bankowych. Należy uznać, że skarżący w części wykonał ciążące nań zobowiązanie, co skutkowało zwolnieniem go od kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do kwestii ustanowienia pełnomocnika należy przede wszystkim podkreślić, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Jednocześnie orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.