II SA/Bd 830/10

Dnia 24 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 24 marca 2011 roku sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adw. J. O. ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Burmistrz [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu K. R. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż mając na uwadze zaistniały w sprawie stan prawny i faktyczny ustalono, iż K. R. spełnił przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Stwierdzenie takie oparto na ustaleniach, z których wynika, że K. R. wyprowadził się z mieszkania przy ul. [...] w listopadzie 2005 r. i nie przebywał w nim do chwili zatrzymania i osadzenia go w zakładzie karnym w sierpniu 2006 r. Ponadto organ wskazał, że Z. U. - matka w/w, będąca głównym najemcą przedmiotowego lokalu, po przeprowadzeniu się do przyznanego lokalu socjalnego w dniu 08.02.2010 r. zabrała z mieszkania przy ul. [...] wszystkie rzeczy i przekazała mieszkanie zarządcy nieruchomości, co potwierdzono protokołem zdawczo - odbiorczym. Uwzględniając stan faktyczny zaistniały w sprawie organ wskazując na rejestracyjno - porządkowy charakter przepisów ustawy o ewidencji orzekł o wymeldowaniu K. R. z miejsca pobytu stałego. W odwołaniu od powyższej decyzji K. R. podniósł, że organ I instancji wydał decyzję o wymeldowaniu na podstawie nieprawdziwych zeznań złożonych do protokołu przez jego matkę, która chciała w ten sposób pozbyć się jego osoby z mieszkania, które zamieszkiwała wraz z konkubentem i czterema synami z drugiego związku. Strona odwołująca podniosła, iż przebywa w zakładzie karnym i w bieżącym roku kończy odbywanie kary. Skarżący wyraził swoje obawy odnośnie braku mieszkania, w którym mógłby zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego oraz braku możliwości zameldowania się w małym mieszkaniu, które aktualnie zajmuje matka z przyrodnimi braćmi. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Zdaniem organu odwoławczego fakt dobrowolnego opuszczenia lokalu przez K. R., jeszcze przed aresztowaniem nie został dokładnie zbadany, ponieważ organ I instancji w tym zakresie oparł się wyłącznie na zeznaniach matki odwołującego oraz piśmie z Komendy Policji, wskazującym wyłącznie miejsce zatrzymania odwołującego, co w żaden sposób nie wskazuje na fakt niezamieszkiwania, do czasu aresztowania pod spornym adresem. Pomijając jednak powyższe wnioski organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wskazując na inne okoliczności, jakie wystąpiły w sprawie dokonał właściwego rozstrzygnięcia, bowiem w omawianym przypadku głównym argumentem przemawiającym za wymeldowaniem strony z miejsca pobytu stałego zgłoszonego przy ul. [...] jest fakt zamiany przedmiotowego mieszkania na inny lokal mieszkalny. Z załączonego do akt sprawy protokołu zdawczo - odbiorczego wynika, iż Z. U. jako najemca rzeczowego lokalu w dniu 08.02.2010r, zdała go Przedsiębiorstwu [...] Spółka z. o.o., a Burmistrz [...] w piśmie Nr [...] wyjaśnił m.in. K. R., że lokal nr [...] przy ul. [...] Gmina [...] przejęła do swojej dyspozycji w drodze dokonanej zamiany. Wskazano ponadto, że nastąpiła zamiana mieszkania na inną jednostkę mieszkalną, w której zamieszkała rodzina odwołującego, natomiast lokal nr [...] przy [...] po kosztownym remoncie wynikającym z niewłaściwego jego użytkowania, został oddany kolejnej rodzinie, której Gmina ma obowiązek zapewnić mieszkanie komunalne. Zdaniem organu, wobec zaistniałych zdarzeń związanych ze zdaniem przedmiotowego lokalu i zamianą go na mieszkanie położone pod innym adresem, nie jest możliwym utrzymywanie zameldowania K. R. w dotychczasowym miejscu pobytu. Skoro bowiem lokal został przejęty przez gminę i przeznaczony do zamieszkania innej rodzinie, to sytuacja taka całkowicie wyklucza możliwość skoncentrowania przez odwołującego swoich spraw socjalno-bytowych w tymże lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Wobec powyższego pozostawienie zapisu o zameldowaniu odwołującego się pod adresem ul. [...] w T. stanowiłoby swoistą fikcję meldunkową naruszającą sens i wiarygodność rejestrów prowadzonych przez organy ewidencji ludności. K. R. niezadowolony z decyzji organów meldunkowych wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił, iż decyzje wydano w oparciu o sfałszowane zeznania matki, która jest od lat z nim skłócona. Ponadto wskazał, że w przedmiotowym lokalu pozostawił rzeczy osobiste i po opuszczeniu zakładu karnego zamierza do niego powrócić, ponieważ nie będzie miał gdzie mieszkać. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Organ wskazał, że zapoznając się z treścią odwołania oraz złożonej skargi nie sposób nie zauważyć, że prawdziwą intencją skarżącego jest nie tyle powrót do mieszkania przy ul. [...], jak uzyskanie jakiegokolwiek lokalu socjalnego, co w sytuacji, w jakiej znajduje się obecnie skarżący jest całkowicie zrozumiałe, lecz nie może stanowić wyłącznego argumentu do utrzymywania przez nieokreślony czas fikcji meldunkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r.,Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W pojęciu "miejsca pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu, jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w określonym miejscu nie stanowi jednak o zamieszkiwaniu tam osoby. Miejsce, w którym osoba ma zamiar stale zamieszkiwać stanowić powinno centrum jej życiowej działalności. Muszą zatem istnieć obiektywne okoliczności faktyczne umożliwiające zrealizowanie tego zamiaru poprzez rzeczywiste przebywanie w tym miejscu. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby w oznaczonym miejscu. W ten sposób zameldowanie spełnia funkcję ewidencyjną, gdyż potwierdza przebywanie osoby pod oznaczonym adresem. Z faktu, że zameldowanie ma tylko walor ewidencyjny wynika, że organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Konsekwencją takiego rozumienia ewidencji ludności i zameldowania jako potwierdzenia danych ewidencyjnych jest również to, że organy mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Koniecznym i wystarczającym warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. sygn. akt V SA 2323/02, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt IIOSK 561/05, Lex nr 194344). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego art. 15 ust. 2 można mówić w sytuacji trwałego zerwania więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania, kiedy osoba dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu jak też w sytuacji, kiedy dochodzi do wyprowadzenia się z lokalu bez woli osoby, jednak nie podejmuje ona prawem przewidzianych środków zmierzających do umożliwienia powrotu do dotychczasowego miejsca zamieszkania. ( wyrok NSA z 10.02.2010r. II OSK 281/09,LEX nr 597521, wyrok WSA we Wrocławiu z 16.12.2009r. IV SA/Wr 512/09,LEX nr 583460). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym [...]. W ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów administracyjnych w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Poza sporem pozostaje bowiem, że główna najemczyni-matka skarżącego dokonała zamiany przedmiotowego lokalu na lokal socjalny położony w [...]. Wykonując swoje uprawnienia jako główna najemczyni Z. U. opróżniła sporny lokal i przekazała go do dyspozycji zarządcy nieruchomości- Przedsiębiorstwu [...] spółka o.o. w [...]. W tej sytuacji decydujące znaczenie dla ustalenia, czy zostały spełnione warunki do wymeldowania skarżącego określone w art.15 ust.2cytowanej ustawy ma moment utraty uprawnień do przebywania w lokalu wiążący się z rezygnacją z tego lokalu przez jego główną najemczynię i wydaniem go zarządcy nieruchomości Od tego dnia lokal ten pozostaje w dyspozycji zarządcy nieruchomości. Podnoszony przez skarżącego argument, że opuścił lokal na skutek policyjnego zatrzymania, a następnie osadzenia w Zakładzie Karnym, a zatem został zmuszony do opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie ma bowiem znaczenia w sytuacji, gdy po stronie głównego najemcy wygasły wszelkie uprawnienia i obowiązki związane z dotychczas zajmowanym lokalem. W kontekście powyższych wyjaśnień oczywistym jest, że jakkolwiek K. R. nadal deklaruje wolę zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, to jednak należy brać pod uwagę, że strona nie ma do tego uprawnień, a dysponent lokalu sprzeciwia się ponownemu zamieszkaniu tam skarżącego, tym samym odmawiając mu możliwości korzystania lokalu. Po dobrowolnym opróżnieniu lokalu i wydaniu go do dyspozycji zarządcy nieruchomości przez główną najemczynię, K. R. nie przysługuje ochrona posesoryjna, nie może on zatem skutecznie domagać się przywrócenia naruszonego posiadania, a co za tym idzie przesłanka fizycznego przebywania w lokalu niezbędna do ujawnienia tego stanu w ewidencji ludności nie może być spełniona. Odmienna interpretacja przepisów tej ustawy w niniejszej sprawie doprowadziłaby do tzw. fikcji meldunkowej polegającej na tym, że skarżący pozostawałby zameldowany w lokalu, do którego nie ma uprawnień i w którym już faktycznie nie przebywa i przebywać nie może. Z analizy akt sprawy wynika, że właściwie jedynym powodem, dla którego skarżący nie zgadza się na jego wymeldowanie, są kwestie związane z uzyskaniem lokalu socjalnego oraz brakiem możliwości zameldowania w innym lokalu. Okoliczności te zaś nie stanowią przesłanek wyłączających możliwości wymeldowania. Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach (pkt 2 wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348; z późn. zm.).