II SA/Bd 858/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie K. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisu akt sprawy 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz radcy prawnego T. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta[...], na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 §2 i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca1960 r. (tekst jednolity: Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), odmówił wydania T. P. uwierzytelnionych odpisów akt sprawy nr [...] dotyczących wymiany stolarki okiennej, wykonanej w trybie samowoli budowlanej w lokalu mieszkalnym nr[...], w budynku przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 11.03.2011 r. T. P. złożyła ponownie wniosek (kserokopia wniosku z dnia 27.10.2010 r., na który nie otrzymała odpowiedzi) o wydanie uwierzytelnionych kopii dokumentów sprawy [...] dotyczących wymiany stolarki okiennej wykonanej w trybie samowoli budowlanej. Przytaczając treść art. 73 § 1 i 2 K.p.a. organ stwierdził następnie, iż w przypadku prowadzenia postępowania przez instytucje, do których zamierza się zwrócić wnioskodawczyni, postępowanie toczy się w ten sposób, że występują one do Inspektoratu o udostępnienie akt sprawy, a ich przekazanie następuje w sposób oficjalny, o czym strona jest informowana na bieżąco. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie T. P. zarzuciła, iż jest szablonowe, a jego wydanie narusza przepis art. 22 K.p.a., Zalecenia nr R (80) 2 Rady Europy oraz Rezolucji (77) 31 Rady Europy i wniosła o zmianę tego orzeczenia przez wydanie uwierzytelnionych akt sprawy. Strona podniosła, że posiada ważny interes indywidualny w uzyskaniu odpisów akt sprawy - kserokopii uwierzytelnionych, bowiem posiadanie tych dokumentów w takiej formie i treści jest jej niezbędne do wykonania art. 10 § 1 oraz art. 16 K.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy wskazał, że z dokumentów sprawy wynika, iż w dniu 11.03.2011 r. T. P. dostarczyła do organu I instancji kopię swego pisma z dnia 22.10.2010 r., które rzekomo zaginęło. Pismem tym strona zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wydanie, cyt.: "uwierzytelnionych akt sprawy w całości znak [...] nadanej 20 sierpnia 2010r. przez Spółdzielnię Mieszkaniową". Powyższy wniosek umotywowała potrzebą zgromadzenia i przedstawienia dokumentów w postępowaniu, jakie zamierza złożyć przed określonymi organami państwowymi. Zdaniem organu odwoławczego, strona żądając wydania uwierzytelnionych odpisów ma obowiązek wykazać swój ważny interes, a więc wskazać, do czego potrzebne jej są określone dokumenty, co zamierza nimi udowodnić i w jakim postępowaniu, natomiast z wniosku z dnia 27.10.2010 r. nie wynika, dla jakiego ważnego, konkretnego interesu potrzebne są owe dokumenty, gdyż wnioskująca lakonicznie pisze jedynie o potrzebie ich złożenia przed Rzecznikiem Praw Obywatelskich, sądem oraz Kliniką HFPC i nie wyjaśnia w jakim celu i do jakiego postępowania są niezbędne żądane dokumenty. Potwierdzono, że organ I instancji w niniejszym przypadku nie miał podstaw prawnych do wydania uwierzytelnionych odpisów akt sprawy, dotyczących wykonania przez wnioskującą robót budowlanych z naruszeniem przepisów obowiązującej ustawy z dnia 07.07.1994 r. - Prawo budowlane, tj. polegających na samowolnej wymianie okien z ich jednoczesnym pomniejszeniem (w ww. lokalu mieszkalnym). W skardze do sądu T. P. zarzuciła, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie odnosi się do zarzutów zażalenia, nie uwzględnia zapisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz narusza procedurę administracyjną przez przekroczenie granic uznania administracyjnego. Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, wskazującą na istniejący po jej stronie interes prawny w uzyskaniu uwierzytelnionych kopii akt sprawy administracyjnej. Uzupełniającym pismem z dnia 24.10.2011 r. skarżąca, powołując się na wybrane tezy orzeczeń sądów administracyjnych, podniosła, że wykazała ważny interes w celu uzyskania uwierzytelnionych kopii akt sprawy administracyjnej, wskazując na zamiar ich wykorzystania w innych postępowaniach i podkreśliła, że poza zakresem badania organu administracji pozostaje, czy faktycznie akta te są niezbędne wnioskującej do przedstawienia ich podanym we wniosku podmiotom. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zważywszy powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jego podjęcia. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 73 § 1, § 1 a i § 2 oraz art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2). Strona może korzystać z przewidzianych w art. 73 uprawnień albo osobiście, albo przez pełnomocnika. Akta powinny być udostępniane stronie w siedzibie urzędu organu prowadzącego postępowanie albo organu działającego w trybie pomocy prawnej (art. 52) w obecności pracownika organu (por. Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 185, por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2001 r., II SA 1936/2001, LEX nr 55301). Przepis art. 73 § 1 kpa przyznaje stronom postępowania administracyjnego prawo do przeglądania akt sprawy, prawo do sporządzania z nich notatek lub odpisów. Na podstawie tego przepisu organ nie ma obowiązku sporządzania odpisów i dostarczania ich stronom. W konsekwencji, na podstawie tego przepisu stronie nie przysługuje prawo do żądania, aby organ administracji sporządził dowolnie określone przez stronę odpisy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (a tym bardziej całych akt administracyjnych, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) i dostarczył je stronie. W wyroku z dnia 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1657/97 (publ. Lex 35920) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że strona może przy pomocy kserokopiarki lub innych urządzeń sporządzać odpisy z akt sprawy, ale nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i doręczał stronie organ administracji. Organ na tle art. 73 § 1 kpa ma tylko obowiązek stworzyć stronie możliwość sporządzenia odpisów za pomocą własnej kserokopiarki, a nawet na miejscu (w siedzibie organu), może stronie udostępnić swoją kserokopiarkę za stosowną opłatą. Strona postępowania może domagać się natomiast uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów dokumentów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy odpisów uwierzytelnionych, ale tylko wtedy, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem (art. 73 § 2 kpa). Z przepisu tego nie wynika obowiązek sporządzania przez organ administracyjny kserokopii całych akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 1996 r. sygn. akt I SA/Lu 139/96, niepubl.). Dlatego też uzasadnienie żądania przesłania uwierzytelnionych materiałów dowodowych postępowania jedynie chęcią wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczającym uzasadnieniem ważnego interesu posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy. Tego zaś w rozpatrywanej sprawie strona skarżąca skutecznie nie uczyniła. Skarżąca nie zażądała od organu umożliwienia sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy na własny koszt i nie wykazała także, by posiadała ważny interes w żądaniu - na podstawie art. 73 § 2 kpa - sporządzenia przez organ uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów. Wprawdzie wyjaśniła, że zamierza dokumenty te przedstawić w innym postępowaniu, które zamierza wszcząć, ale zdaniem Sądu okoliczność ta – jak słusznie przyjęły organy - nie stanowi ważnej przyczyny, o której mowa w powołanym art. 73 § 2 kpa. Nie w każdym przypadku bowiem w innym postępowaniu, czy to sądowym, czy administracyjnym, niezbędny jest dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest niewątpliwie uwierzytelniony przez organ administracyjny odpis z akt sprawy. Okoliczności faktyczne mogą być dowodzone w prowadzonych postępowaniach w każdy sposób, w tym również poprzez ustne wyjaśnienia, czy dokumenty prywatne, którymi są także sporządzone samodzielnie przez stronę pisemne notatki z akt sprawy administracyjnej. Tylko wówczas, gdyby powstały istotne wątpliwości co do ich prawdziwości (rzetelności), a jednocześnie notatki te byłyby istotne – w ocenie właściwego organu lub sądu - dla wyjaśnienia sprawy, uzasadnione byłoby ich uwierzytelnienie przez organ administracji publicznej. Skarżąca w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniła jednak, by w postępowaniu przed Rzecznikiem Praw Obywatelskich, sądem oraz Kliniką HFPC powstała konieczność przedstawienia uwierzytelnionych odpisów akt sprawy nr [...] dotyczących wymiany stolarki okiennej, wykonanej w trybie samowoli budowlanej. Należy bowiem mieć na uwadze, że jakkolwiek pojęcie "ważnego interesu strony" w rozumieniu art. 73 § 2 kpa budziło poważne wątpliwości interpretacyjne, zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak też w piśmiennictwie, to aktualnie, tak orzecznictwo, jak i literatura przedmiotu skłaniają się do przyjęcia poglądu, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, że "ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie lub jej pełnomocnikowi obciąża organ administracji państwowej, jednak tylko wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów ww. dokumentów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 § 1 w zw. z art. 73 § 2 in initio kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 770/96, Lex nr 31771). Należy również wskazać, że w ewentualnym postępowaniu sądowym skarżąca ma prawo złożyć wniosek o dopuszczenie przez sąd dowodu z akt określonej sprawy administracyjnej, co oznacza zażądanie przez sąd od właściwego organu całych bądź części akt administracyjnych i dołączenie ich do akt sprawy sądowej. Z powyższych względów należy uznać, że postanowienie organu odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącej, jak i utrzymujące je w mocy postanowienie organu odwoławczego nie naruszają obowiązujących przepisów, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).