II SA/Bd 864/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-09-28
Skład orzekający: Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję Wójta Gminy O. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania takiej decyzji. W niniejszej sprawie, stwierdzone przez SKO naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie przeprowadzenia dowodów (m.in. brak zawiadomienia stron o terminach przesłuchań, brak możliwości czynnego udziału stron) uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja SKO była zgodna z prawem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymierzenia kary pieniężnej Z. K. za usunięcie dwóch drzew bez wymaganego zezwolenia. Wójt Gminy O. wymierzył karę, uznając Z. K. za odpowiedzialnego, mimo że wycinki dokonała zewnętrzna firma na zlecenie P. M. SKO uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenia przepisów postępowania dowodowego. P. M. wniósł sprzeciw od decyzji SKO, domagając się utrzymania w mocy decyzji Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze sprzeciwu P. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia oddala sprzeciw.
Decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Wójt Gminy O. wymierzył Z. K. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dwóch sztuk drzew gatunku świerk pospolity z terenu działki o numerze ewid. [...] położonej w miejscowości D., gmina O., stanowiącej współwłasność L. Z. i Z. K., w wysokości [...] złotych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że [...] lipca 2020 r. do Urzędu Gminy w O. wpłynęło pismo Komendanta Straży Gminnej w [...], informujące o otrzymaniu [...] lipca 2020 r. od L. Z. zgłoszenia dotyczącego niezgodnego z prawem usunięcia dwóch sztuk drzew z działki jej i jej brata Z. K.. Zgodnie z ustaleniami organu usunięcia drzew dokonała zewnętrzna firma na zlecenie P. M. (skarżącego), który oświadczył, że nie ma zezwolenia na usunięcie przedmiotowych drzew, ale działał za wiedzą Z. M., który wyraził zgodę na wycinkę. Ustalono, że L. Z. zgody na wycinkę nie wyraziła.
Powoławszy treść art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 55 – dalej p.o.ś.) organ stwierdził, że ww. osoby są stronami postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia. Przywołał, że oględziny na działce wykazały ścięcie dwóch zdrowych drzew, których obwody na wysokości 5 cm wynosiły 317 cm i 172 cm. Odebrano nadto oświadczenia współwłaścicieli działki, że P. M. bez ich zgody zlecił zewnętrznej firmie wycięcie drzew, którą to usługę wykonano [...] lipca 2020 r. Dalej organ wskazał, że w dniu [...] września 2020 r. L. Z. oświadczyła w Komisariacie P. w D. , iż P. M. miał otrzymać słowną zgodę od jej brata na usunięcie drzew, pod warunkiem przedłożenia stosownych dokumentów w Urzędzie Gminy O., podczas tej rozmowy obecny miał być sołtys wsi D., wycięcia dokonano bez uprzedniego wymaganego zezwolenia, jako świadków ww. zdarzeń wskazała brata, C. L. oraz R. R.. Przytoczył, że zgodnie z oświadczeniem P. M. z dnia [...] stycznia 2021 r. został on wprowadzony w błąd przez Z. K., który wyrażając zgodę na wycinkę zataił okoliczność, iż nie jest on jedynym właścicielem nieruchomości, mając świadomość, że współwłaścicielka zgody na wycinkę nie wyraziłaby – na tę okoliczność powołał świadków D. T. oraz S. K.. Po przesłuchaniu stron postępowania, świadków, oraz przeanalizowaniu pozostałego materiału dowodowego organ stanął na stanowisku, że istnieją podstawy do wymierzenia Z. K. przedmiotowej kary pieniężnej. Zdaniem organu zeznania świadków i oświadczenia stron wskazują, iż Z. K. wiedział o zamiarze P. M. i wyraził zgodę na wycięcie drzew, zapewnił ww. o zgodzie drugiego ze współwłaścicieli. Z. K. twierdzi przy tym, że zgoda udzielona została pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia w UG [...]. Wskazał, że sołtys wsi, wiedząc o rozmowach P. M. i Z. K., przekazał temu ostatniemu wzór stosownego wniosku do organu. W ocenie Wójta Z. K., jako współwłaściciel nieruchomości, na której rosły usunięte drzewa, wiedząc o zamiarze P. M. powinien albo zdecydowanie się temu zamiarowi sprzeciwić, albo wystąpić z wnioskiem o stosowna zgodę lub udzielić w tym zakresie pełnomocnictwa P. M.. Skoro tego nie uczynił, to według organu ponosi on odpowiedzialność za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia, przy czym drugi ze współwłaścicieli takiej odpowiedzialności nie ponosi. Wójt stwierdził, że odpowiedzialności nie ponosi też P. M. w związku z jego uzasadnionym przekonaniem, że wyrażający zgodę na wycinkę Z. K. uzyskał stosowne zezwolenie. W ocenie organu nie zaszły w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p., uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary – usunięte drzewa były zdrowie i nie stwarzały bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia osób lub zagrożenia mienia znajdujących się w ich otoczeniu. Organ wskazał sposób wyliczenia wysokości przedmiotowej kary, przywołując art. 89 ust. 1 i ust. 4 u.o.p.
W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K. podniósł, że sprawa wycięcia była inspirowana przez P. M., który uzyskał warunkową zgodę pod warunkiem załatwienia wszelkich formalności i uzyskania zgody drugiego ze współwłaścicieli. Sołtys, który przekazał mu wzór wniosku został poinformowany, że nie on zajmuje się sprawą, a P. M., który winien wzór taki otrzymać. Wycinka przeprowadzona została bez wiedzy odwołującego się, nie został on również poinformowany o uzyskaniu przez P. M. odpowiedniego zezwolenia. Wskazał, że P. M. oszukał go, zlecając wycinkę nie załatwiwszy przedtem kwestii zezwolenia, co stanowiło warunek zgody odwołującego się.
Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, 3, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( teks jedn. Dz. U z 2020 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a."), uchyliło decyzję I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy, przytoczywszy treść przepisów u.o.p. stwierdził, że w sprawie nie udowodniono, iż to Z. K. jest stroną odpowiedzialną za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia. Kolegium wytknęło, że w sprawie wydano trzy akty adresowane do każdej ze stron postępowania, choć powinny one otrzymać jedno, to samo rozstrzygnięcie. Wskazał, że przesłuchanie strony bez udziału innych stron postępowania, a świadka bez udziału pozostałych stron jest działaniem niezgodnym z k.p.a. W ocenie organu odwoławczego stwierdzonych uchybień nie może on konwalidować, albowiem dotyczy oceny wyjaśnień stron dotyczących istnienia, lub nie, zgody Z. K. na wycięcie drzew, niemogącej z kolei być przedmiotem domniemań organu ani też mieć charakteru warunkowego lub obietnicy. Tymczasem w ocenie SKO nie zostało w tym względzie przeprowadzone prawidłowe postępowanie dowodowe, nie przeprowadzono w sposób zgodny z k.p.a. rozprawy administracyjnej z udziałem stron i świadków, z którego winno sporządzić się protokół z rozprawy podpisany przez wszystkich uczestników. SKO stwierdziło, że okoliczności sprawy nie wskazują bezsprzecznej i bezwarunkowej zgody Z. K. na usunięcie drzew, a więc nie została udowodniona jego obiektywna wina.
Od powyższej decyzji P. M. wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Zarzucił, że w sprawie doszło do naruszeni art. 138 § 2 k.p.a., albowiem nie było podstaw do uchylenia decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, a argumentacja organu odwoławczego pozbawiona jest logiki i porządku. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł szereg argumentów wskazujących w jego ocenie na winę Z. K. w usunięciu drzew bez wymaganego zezwolenia, który – jak wskazał sprzeciwiający się – dał mu zgodę na przeprowadzenie wycinki, informując jednocześnie o zgodzie współwłaścicielki nieruchomości, a nadto miał obowiązek i możliwość złożenia stosownego wniosku w tym zakresie. Wskazał, że wszyscy świadkowie złożyli stosowne zeznania w obecności urzędnika prowadzącego sprawę, a także radcy prawnego. Stwierdził, że zeznania świadków powołanych przez Z. K. nie wnosiły istotnych okoliczności dla rozpoznania sprawy, zaś świadkowie powołani przez sprzeciwiającego się potwierdzili dostatecznie, że został on wprowadzony w błąd co do stanu faktycznego sprawy – wyrażenia zgody na wycinkę pomimo braku zgody współwłaścicielki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że będąca przedmiotem wniesionego w niniejszej sprawie sprzeciwu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z treścią art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Stosownie przy tym do treści art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3001/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu II instancji została oparta na przesłankach jej wydania określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyroki NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15 oraz z dnia 15 grudnia 2016 r., II OSK 1427/16, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samy decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z 29 maja 2014 r., sygn. akt l SA/Sz 1256/13, Lex nr 479048).
Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2021 r. odpowiada prawu, a organ odwoławczy mimo zdawkowego uzasadnienia wydając ją nie naruszył regulacji zawartej w art. 138 § 2 k.p.a. Prawidłowo stwierdził bowiem istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie przeprowadzenia dowodów mających w tej sprawie istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i lukę w ustaleniach organu I instancji dotyczącą stanu faktycznego sprawy, wpływającą na prawidłowość zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.
Zakwestionowaną decyzją organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie Wójta Gminy O. w przedmiocie nałożenia na Z. K. kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. W świetle art. 88 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 u.o.p. administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. W ugruntowanym już orzecznictwie, a co zauważa również Kolegium, podkreśla się, że odpowiedzialność administracyjna wynikająca z przytoczonych regulacji ma charakter stricte zobiektywizowany, niezależny od winy. Nieistotne jest również, czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia drzew osobiście, czy też zlecił wykonanie tych czynności innemu podmiotowi. Jeżeli drzewa zostały usunięte przez wykonawcę umowy zawartej z posiadaczem nieruchomości, nie można zasadniczo uznać, że nastąpiło usunięcie drzew przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody posiadacza. Posiadacz nieruchomości odpowiada za działania i zaniechania osób, którym zlecił wykonanie wycinki, jak za działania własne. Ewentualne istnienie w takim przypadku roszczeń regresowych posiadacza działki do pracowników lub podwykonawców stanowi kwestię cywilną, rozstrzyganą przez sąd powszechny (vide: wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 maja 2020 r., sygn. II SA/Lu 202/20, i powołane tam orzecznictwo, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą posiadacza (lub właściciela nieruchomości, gdy jest on jednocześnie jej posiadaczem) nieruchomości, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna, tj. wyłączająca odpowiedzialność posiadacza (właściciela) nieruchomości. W takim przypadku zachodzi bowiem okoliczność opisana w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. – usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości, karę zaś nakłada się na podmiot działający bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 in fine u.o.p.).
Dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w przedmiocie nałożenia kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia koniecznym jest zatem przede wszystkim nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia i charakteru stosunku pomiędzy posiadaczem nieruchomości, a osobą decydującą o wycince. W realiach niniejszej sprawy jednoznacznego wyjaśnienia wymaga, czy podmiotem odpowiedzialnym za usunięcie drzewa jest posiadacz (współwłaściciel) nieruchomości, na którym znajdywało się usunięte drzewo, a którego to usunięcia dokonał (zlecił jego wykonanie) nie uzyskawszy uprzednio wymaganego zgodnie art. 83 ust. 1 u.o.p. zezwolenia - czy też inny podmiot działający bez zgody posiadacza (właściciela) nieruchomości, tj. sprzeciwiający się. Elementem stanu faktycznego zasadniczym w sprawie jest wyrażenie/nie wyrażenie przez Z. K. skutecznej zgody na usunięcie drzew sprzeciwiającemu się.
Mając na uwadze zgromadzony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji materiał dowodowy, zasadniczo ze źródeł osobowych i jego analizę w aspekcie przepisów procedury administracyjnej określającej warunki i zasady pozyskiwania dowodów oraz zasad oceny materiału dowodowego, zgodzić należy się z Kolegium, że postępowanie wyjaśniające i dowodowe zostało przeprowadzone naruszeniem przepisów postępowania. Nadto ocena materiału dowodowego nie doprowadziła organu I instancji do wykrycia tych nieprawidłowości, lecz dokonał on na tej podstawie ustalenia stanu faktycznego z naruszeniem zasad art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 86 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżonej decyzji Kolegium jedynie ogólnikowo wskazało na naruszenie przepisów postępowania bez wskazania jakie konkretnie przepisy zostały naruszone jakimi czynnościami, co jest wadą tej decyzji. Nie budzi wątpliwości wobec treści zasad ogólnych postępowania administracyjnego i przepisów regulujących tryb postępowania wyjaśniającego, że w postępowaniu, w którym występują strony o tak sprzecznych interesach jak w niniejszej sprawie, a nadto zasadnicze w sprawie ustalenia faktyczne muszą być dokonane w znacznym zakresie na podstawie zeznań świadków i oświadczeń stron, że przeprowadzenie tych czynności dowodowych zgodnie z prawem i w sposób zapewniający możliwość czynnego udziału wszystkich stron - ma kardynalne znaczenie.
Zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Prawo do udziału strony w przeprowadzeniu dowodu, zagwarantowane w art. 79 § 2 k.p.a., jest uszczegółowieniem ogólnej zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania zawartej w art. 10 § 1 k.p.a.
Z kolei w myśl art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Wskazać należy, że oświadczenia stron postępowania stanowią co do zasady dowód równoprawny innym dowodom. Jako taki, powinien więc podlegać swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie administracyjne. Jeśli organ zamierza zaś odmówić mocy dowodowej konkretnemu dowodowi, to powinien swoje stanowisko w tej materii szczegółowo uzasadnić. W szczególności powinien wykazać brak wiarygodności osoby składającej określone oświadczenie, przy pomocy np. kontrdowodu.
W myśl art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2.
Zgodnie z wyrażoną w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów, organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zachowanie wymagań art. 79 i art. 81 k.p.a. niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 15 maja 2019 r. sygn.. I OSK 1602/17).
Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że powyższe zasady nie zostały przez organ zachowane, strony postepowania nie były zawiadamiane ani o fakcie ani o terminie przesłuchania świadków, jak również składania oświadczeń pozostałych stron postępowania, co stanowi istotne naruszenia ww. przepisów skutkujące koniecznością powtórzenia wadliwych czynności z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z zasadami praworządności (art. 6) oraz prawdy obiektywnej (art. 7), taki materiał dowodowy nie może stanowić podstawy dokonywania jakichkolwiek ustaleń w zakresie nałożenia na obywateli obowiązku uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej, czyli sankcji za naruszenie norm administracyjnego prawa materialnego – tu ustawy o ochronie przyrody. Ocena wartości dowodowej zeznań świadków i oświadczeń stron postępowania pozostaje w tej sprawie negatywna.
Powyższe uchybienie z pewnością uzasadniało zatem zastosowanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Dla zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania konieczne jest przeprowadzenia ponownych czynności dowodowych przez organ pierwszej instancji w znaczącej dla sprawy części.
W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, uwzględniając jej istotę i spór między stronami, zasadnie Kolegium wskazało na konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, która umożliwiłaby w najpełniejszym stopniu ustalić rzeczywiste okoliczności i zakres umowy oraz ustaleń między stronami co do postępowania w przedmiocie wycięcia spornych drzew. W takich sprawach bezpośrednia konfrontacja stron postępowania ze swoimi oświadczeniami oraz zeznaniami świadków, po uprzednim uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie z przepisami, może okazać się niezbędna, dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny, jak również słuszny interes stron tego postępowania. Zauważyć należy, że przepis art. 89 § 2 k.p.a. nie nakłada bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia rozprawy w sytuacji spornych interesów stron, a tylko daje możliwość organom jej zarządzenia, gdy zajdzie taka potrzeba. Do rozwagi organu administracyjnego należy, czy koniecznym jest jej przeprowadzenie, czy może istotne dla sprawy okoliczności da się wyjaśnić za pośrednictwem innych środków dowodowych (dodatkowych oświadczeń, dokumentów). O ile w ocenie Sądu, jak wskazano wcześniej, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej mogłoby doprowadzić do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, to jednak decyzja w tym zakresie należy do organu prowadzącego postępowanie dowodowe.
Zasadna jest również ocena organu odwoławczego co do wadliwości wydania w tej samej sprawie administracyjnej, w której trzy osoby mają status strony postępowania, w istocie trzech egzemplarzy decyzji administracyjnej, odrębnie adresowanej do każdej ze stron. Jedną sprawę administracyjną dotyczącą wycinki tych samych drzew organ winien załatwić wydaniem jednej (jednobrzmiącej) decyzji, w której wskazać powinien wszystkie strony postępowania. Kwestia doręczenia egzemplarzy tej samej (takiej samej) decyzji wszystkim stronom postępowania, jest jedynie następstwem wydania decyzji rozstrzygającej indywidualną sprawę administracyjną w określony w jej rozstrzygnięciu sposób (art. 104, art. 107 § 1 k.p.a.). Zauważyć należy, że dopuszcza się w tym zakresie również oznaczenie w jednym akcie wszystkich stron w wyliczeniu adresatów rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., sygn. II OSK 937/16, dostępny jw.).
Jak już wskazano, zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z ww. przepisu.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść art. 64e i art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, iż określone w tych przepisach granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu nie obejmują oceny decyzji kasacyjnej w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Oznacza to, że sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z [...] kwietnia 2021 r. sygn. I OSK 611/21). Tym samym Sąd nie może na tym etapie sprawy odnieść się do pozostałych zarzutów sprzeciwu, w szczególności w zakresie, w jakim wnoszący go oczekuje oceny prawnej sprawy administracyjnej co do jej istoty – ustalenia podmiotu ponoszącego odpowiedzialność administracyjnoprawną.
Mając to na uwadze Sąd oddalił sprzeciw, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło