II SA/Bd 866/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. II SA/Bd 866/18 UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził u H. R. (dalej jako: "skarżący") chorobę zawodową: choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa – bruceloza, wymienioną w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U z 2013 r., poz. 1367), wydanym na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wykryta u skarżącego choroba zawodowa wiąże się z zatrudnieniem u następujących pracodawców: - w okresie [...].1977 r. do [...].1978 r. narażenie zawodowe podczas pełnienia funkcji zootechnika, w czasie zatrudnienia na stanowiskach brygadzisty i specjalisty ds. mechanizacji w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w [...] Zakład Rolny [...] w latach 1977-83; - w latach 1984-1992 na stanowisku inseminatora etatowego w Stacji Hodowli i Unasienienia Zwierząt w [...] Zakład w [...], - w latach 1992-1995 jako inseminator prowadził działalność gospodarczą jednoosobową pod nazwą Usługi Inseminacyjne [...] w [...] – od [...].1993 r. bez narażenia zawodowego (zasiłek chorobowy i rehablitacyjny). Jak podniósł organ, skarżący podczas pracy zawodowej jako zootechnik i inseminator wykonywał zabiegi inseminacji i inne czynności (badanie cielności, wycielenia), podczas których miał kontakt ze zwierzętami (krowy, jałowice), a szczególnie z ich płynami ustrojowymi, które mogły być zakażone pałeczkami bakterii z rodzaju Brucella. Organ dodał, że w dniu [...].2015 r. Poradnia Chorób Zakaźnych do celów orzeczniczych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej – brucelozy, z którego wynika m.in., że choroba rozpoczęła się u strony przed 35 laty. Po korekcie orzeczenia wskazano, że objawy chorobowe, takie jak: gorączka, poty, bóle mięśni, bóle stawów i kręgosłupa, nadmierna pobudliwość, osłabienie koncentracji i potencji wystąpiły od roku 1986 r. Następnie organ wyjaśnił, że choroby zawodowe wymienione w pozycji 26 wykazu chorób zawodowych są chorobami, dla których trudno ustalić czas zakażenie, szczególnie bruceloza, będąca chorobą przewlekłą, wywołująca odległe w czasie, niejednoznaczne, trudne do zdiagnozowania, często niecharakterystyczne objawy. Badania mające na celu rozpoznanie u skarżącego zostały przeprowadzone dopiero w 2014 r. w Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni. Zdaniem organu, wobec orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej, znajdującej się w wykazie chorób zawodowych należało, w wyniku oceny warunków pracy, wskazać narażenie zawodowe – praca w warunkach narażenia na krętki z rodzaju Brucella. W ocenie organu wskazane okresy narażenia i warunki pracy pozwalają stwierdzić co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem związek z wykonywaną pracą i przemawiają za zawodową etiologią rozpoznanego schorzenia, a tym samym stwierdzeniem choroby zawodowej. Organ przedstawił ustalenia dotyczące następcy prawnego Stacji Hodowli i Unasieniania Zwierząt w [...] Zakład w [...], w której skarżący zatrudniony był w latach 1984-1992 wskazujące na to, że podmiotem tym jest Stacja Hodowli i Unasieniania Zwierząt Sp. z o.o. w [...]. Organ wyjaśnił ponadto, że omawiana decyzja nie rozstrzyga o tym, u którego z pracodawców doszło do zakażenia brucelozą, gdyż nie miało to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdzie istotnym jest samo narażenia na czynnik chorobotwórczy. W odwołaniu od powyższej decyzji Stacja Hodowli i Unasieniania Zwierząt sp. z o.o. w [...] zwróciła uwagę, że- jak wynika z uzasadnienia- choroba skarżącego rozpoczęła się przed 35 laty, tj. w czasie, gdy nie był on zatrudniony u żadnego pracodawcy w warunkach uznanych za przyczynę choroby zawodowej. Ponadto w ostatnim czasie zatrudnienia w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej, tj. w latach 1992-1995 H. R. w ogóle nie był pracownikiem, ale prowadził indywidualną działalność gospodarczą. Świadczy to zdaniem strony odwołującej się o tym, że nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu wskazani także, że w czasie i w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej, Stacja Hodowli i Unasieniania Zwierząt Sp. z o.o. w [...] nie zatrudniała skarżącego na podstawie stosunku pracy. Strona odwołująca wywiodła bowiem, że nie przejęła pracowników Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt Zakładu w [...]. Zakład w [...] został bowiem zlikwidowany na początku 2000 r., nieruchomości Zakładu przekazano Miastu [...] w lipcu 2000 r., a Spółkę zawiązano w listopadzie 2000 r. Poza tym stosunek pracy z H. R. został rozwiązany na wiele lat przed likwidacją Zakładu w G. i powstaniem Spółki. Jak wskazano w odwołaniu, podmiotem, który ostatecznie stał się następcą prawnym w stosunku do mienia przejętego przez Spółkę było Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt w [...]. Decyzją z dnia [...] 2018 r., Nr [...] Inspektor Sanitarny uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo jej następstw – brucelozy u H. R.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].2018 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wyjaśniono w nim, że: "wykonany test ELISA Brocelloza IgG wypadł ujemnie. Analiza radiogramów miednicy i stawów krzyżowo-biodrowych z 2006 r. i 2017r. przemawia przeciwko rozpoznaniu klinicznemu Brucelozy. W wyniku konsultacji neurologicznej stwierdzono osłabienie siły mięśniowej kończyn dolnych 4-/5 o nieznanej etiologii, a w konsultacji laryngologicznej- niedosłuch o charakterze mieszanym znacznego stopnia w uchu prawym (operacja ucha środkowego w wieku 10 lat) oraz średniego w uchu lewym." Ponadto "analiza dostępnej dokumentacji medycznej, w tym wyników badań serologicznych w kierunku brucelozy wskazuje, że w wykonanych 15-tu badaniach serologicznych w różnych terminach, tylko jeden wynik - badanie z dnia [...].2014 r. był dodatni. Ujemny wynik próby skórnej Burneta i ujemny wynik OWD w okresie hipotetycznie aktywnej brucelozy po kilku latach od zakażenia pałeczką ronienia bydła - Bucella abortus bovis wyklucza brucelozę jako przyczynę zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości. Wykonany aktualnie test serologiczny ELISA - Bruceloza IgG 3,89 NTU wynik ujemny, jest zgodny z pozostałymi czternastoma ujemnymi wynikami badań serologicznych.". Przy ujemnym wyniku próby skórnej [...] oraz ujemnym wyniku OWD w okresie hipotetycznie czynnej brucelozy, dodatni wynik badania serologicznego z dnia [...].2014 r. w kontekście 14 wyników ujemnych należy uznać za fałszywie dodatni. Organ odwoławczy dodał też, że jednostka orzecznicza uzyskała informacje od Inspekcji Weterynaryjnej w [...], na podstawie których nie stwierdzono występowania przypadków brucelozy u zwierząt w miejscowości [...], gdzie był zatrudniony skarżący w latach 1977-1983. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...], pismem z dnia [...].2018 r. poinformował, że latach 1970-1995 stwierdzono przypadki występowania pałeczek Brucella abortus u bydła na terenie powiatu brodnickiego, jednak w kontekście otrzymanych wyników badań i przebiegu schorzenia, informacja ta nie wpłynęła na stanowisko Instytutu medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi. Odnosząc się do kwestii następstwa prawnego Stacji Hodowli Unasieniania Zwierząt Sp. z o.o., organ odwoławczy powołując się na przepis art. 231 Kodeksu Pracy, stwierdził, że wyżej wskazana spółka odpowiada także za pracowników, których stosunek pracy został rozwiązany przed likwidacją Zakładu w [...] oraz powstaniem Spółki. Za uznaniem, że Spółka jest następcą prawnym Stacji Hodowli i Unasieniania Zwierząt w [...], w skład której wchodził Zakład w [...] przemawiał treść zarządzenia Nr 14 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15.09.2000 r., jak również stanowisko Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].2016 r. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, określone w przepisach art. 2351 i 2352 ustawy Kodeks pracy (cyt. wyżej) warunki do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję H. R. zakwestionował ustalenia Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy w niósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 235ą oraz 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 108 ze zm.), zgodnie z którymi za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dodać należy, że rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U z 2013 r., poz. 1367). W świetle powyższych przepisów, aby możliwe było stwierdzenie przez organy choroby zawodowej, konieczne jest stwierdzenie dwóch pozostających ze sobą w związku przyczynowym przesłanek, tj. choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia oraz 2. choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika, co też organy obu instancji uczyniły. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zarówno organy wydające decyzje jak i Sąd dokonujący ich kontroli związane są treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnione jednostki medyczne co do kwestii stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, gdyż organy te nie mogą czynić ustaleń zmierzających do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (porównaj: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, opubl. LEX nr 315089; z dnia 8.04.1994 r., sygn. akt I SA 1121/963, opubl. ONSA 1995/1/46). Nadmienić trzeba, że w sytuacji, gdy organ uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 § 8 rozporządzenia jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W niniejszej sprawie organ odwoławczy, mając na uwadze podnoszone zarzuty w odwołaniu dotyczące wystąpienia u skarżącego pierwszych udokumentowanych objawów chorobowych, uznał za konieczne zwrócenie się do jednostki orzeczniczej II stopnia – Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości. W konsekwencji powyższego, wskazany wyżej Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W ocenie Sądu w sprawie nie było podstaw do skutecznego zakwestionowania przywołanego wyżej orzeczniczą II stopnia orzeczenia lekarskiego oraz wydanej na jego podstawie decyzji organu drugiej instancji. Jak wynika z akt administracyjnych w trakcie procesu orzeczniczo-diagnostycznego jednostki orzeczniczej II stopnia, skarżący był hospitalizowany w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, gdzie przeprowadzono test ELISA Brucelloza IgG, który wypadł ujemnie. W konsekwencji przeprowadzonych badań Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią brucelozy pochodzenia zawodowego (poz.26 wykazu chorób zawodowych). Skarżący nie przeciwstawił temu orzeczeniu żadnych dowodów na okoliczność wykazania wadliwości tego orzeczenia. Zdaniem Sądu, omawiane orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nie budzi żadnych wątpliwości w zakresie jego merytorycznej treści. Zawarte w nim stwierdzenie o brak podstaw do rozpoznana u skarżącego zgłoszonej jednostki chorobowej zostało w sposób jasny, jednoznaczny i logiczny uzasadnione. Jednostka orzecznicza II stopnia oceniając stan zdrowia skarżącego wyraźnie wskazała, powołując się na przeprowadzone badania, iż choć skarżący narażony był na czynnik narażenia zawodowego w postaci brucelozy, to jednak występujące u niego dolegliwości nie są spowodowane tą chorobą, objętą wykazem chorób zawodowych, gdyż do jej rozpoznania wymagane jest poparcie objawów klinicznych, badaniami laboratoryjnymi (serologicznymi, odczynem skórnym Burneta, itd.) Jak wynika z jednoznacznej treści orzeczenia lekarskiego, test serologiczny ELISA-Brucelloza IgG dał wynik ujemny, co jest zgodne z 14 wcześniejszymi badaniami serologicznymi przeprowadzonymi w różnych terminach. Jedynie jedno badanie dało wynik pozytywny, co w kontekście 14 ujemnych wyników, stanowi wynik fałszywie dodatni i nie może przemawiać za podważeniem 14 innych badań. Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała też, że przeciwko rozpoznaniu klinicznemu brucelozy przemawia analiza radiogramów miednicy i stawów krzyżowo- biodrowych z 2006 r. i 2017 r. Również ujemny wynik próby skórnej Burneta i ujemny wynik OWD w okresie hipotetycznie aktywnej brucelozy po kliku latach od zakażenia pałeczką ronienia bydła, wyklucza brucelozę jako przyczynę zgłaszanych przez skarżącego dolegliwości. W orzeczeniu lekarskim zwrócono także uwagę, że z uzyskanych danych od Inspekcji Weterynaryjnej w [...], dotyczących przypadków zaraźliwych chorób zwierzęcych powiatu grudziądzkiego z lat 1962-1988, wynika, że w miejscowości [...], w której skarżący zatrudniony był w okresie 1977-1983, nie odnotowano w tym czasie przypadków brucelozy. Dodać należy, że wydane w sprawie orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nie budzi również wątpliwości pod względem formalnym. Wszelkie wątpliwości co do stanu faktycznego były przez organ II instancji wyjaśniane ze wskazaną jednostką orzeczniczą. Wyjaśnienia zaś tejże jednostki, w ocenie Sądu, są jasne, precyzyjne i nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości co do okresu narażenia zawodowego skarżącego; rodzaju choroby zawodowej, w kierunku rozpoznania i stwierdzenia której, prowadzone było postępowanie; stanowiska i rodzaju pracy skarżącego, w związku z którym wystąpiło narażenie zawodowe oraz poszczególnych okresów pracy u konkretnego pracodawcy, w trakcie których wystąpiło narażenie zawodowe. W ocenie Sądu zarówno omawiane orzeczenie lekarskie, jak i wydana w oparciu o nie decyzja organu II instancji w sposób jasny, spójny i logiczny wskazują na okoliczności przemawiające za brakiem stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Przywołane w nich, wzajemnie uzupełniające się, okoliczności faktyczne, potwierdzają brak występowania u skarżącego swoistych cech choroby zawodowej w postaci brucelozy. Ustaleń tych nie może podważać incydentalne wystąpienie jednego pozytywnego wyniku badania na 15 przeprowadzonych badań serologicznych. Należy podkreślić, że ocena treści orzeczenia lekarskiego czy decyzji administracyjnej nie może być fragmentaryczna i odnosząca się do ich poszczególnych elementów bez uwzględnienia pozostałych treści zawartych w tych aktach. Skoro więc w orzeczeniu lekarskim oraz opartej na nim decyzji PWIS zostało wprost wskazane kilka okoliczności, które wzajemnie się uzupełniając potwierdzają brak swoistych cech występowania u skarżącego choroby zawodowej w postaci brucelozy, to tym samym nie zachodzą przesłanki do skutecznego podważania zarówno orzeczenia lekarskiego czy też decyzji organu II instancji z tego tylko powodu, że incydentalnie jedno badanie na obecność przeciwciał dało wynik pozytywny. Podkreślić należy również, że skarżący nie może się skutecznie domagać powołania kolejnego biegłego w sprawie tylko z uwagi na fakt, że orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia jest sprzeczne z orzeczeniem lekarskim wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], jako jednostkę orzeczniczą I stopnia. Należy podkreślić, że ocena treści orzeczenia lekarskiego czy decyzji administracyjnej nie może być fragmentaryczna i odnosząca się do ich poszczególnych elementów bez uwzględnienia pozostałych treści zawartych w tych aktach. Skoro więc w orzeczeniu lekarskim oraz opartej na nim decyzji PWIS zostało wprost wskazane kilka okoliczności, które wzajemnie się uzupełniając potwierdzają brak swoistych cech występowania u skarżącego choroby zawodowej w postaci brucelozy, to tym samym nie zachodzą przesłanki do skutecznego podważania zarówno orzeczenia lekarskiego czy też decyzji organu II instancji z tego tylko powodu, że incydentalnie jedno badanie na obecność przeciwciał dało wynik pozytywny. Reasumując stwierdzić należy, że postępowanie w przedmiocie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego zostało przeprowadzone prawidłowo i zgodnie z przepisami rozporządzania w sprawie choroby zawodowej oraz wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu II instancji, niestwierdzające u skarżącego choroby zawodowej, zostało oparte na prawidłowo zgromadzonym i rozpatrzonym materiale dowodowym sprawy, a w szczególności orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej II stopnia, oraz formularzach oceny narażenia zawodowego. Wskazane zaś orzeczenie lekarskie nie budzi żadnych wątpliwości merytorycznych, wskazując jednoznacznie na brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej. Ani Sąd, ani organ administracyjny, jak już wyżej wskazano, nie ma zaś uprawnienia do kwestionowania, nie budzącej wątpliwości merytorycznej, treści orzeczenia lekarskiego i stanowiącej postawę jego wydania dokumentacji medycznej. Takich wątpliwości ani w związku z zarzutami skarżącego, ani z urzędu Sąd nie dostrzegł. Z uwagi zatem na fakt, że w przeprowadzonym zgodnie z prawem postępowaniu orzeczniczym uprawniona jednostka orzecznicza II stopnia nie stwierdziła u skarżącego choroby zawodowej, a swoje stanowisko wiarygodnie uzasadniła, organy inspekcji sanitarnej nie mogły, w świetle znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, wydać decyzji o odmiennej treści w stosunku do wynikającej z wydanej w sprawie opinii jednostki orzeczniczej. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować jej uchyleniem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.