II SA/Bd 881/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu 1. oddala skargę, 2. przyznaje [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwotę 192 (sto dziewięćdziesiąt dwa) złote tytułem wynagrodzenia za czynności podjęte przed sądem I instancji jako kurator dla nieobecnego skarżącego. II SA/Bd 881/24 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. znak: [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) oraz art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b w zw. z art. 72 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł o unieważnieniu paszportu o podanym numerze i serii, ważnego do [...] września 2026 roku, wydanego przez Konsula RP w M. na nazwisko M. D.. W uzasadnieniu decyzji orzekający organ podniósł, iż w dniu [...] lutego 2024 r. do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej T. – Centrum-Zachód w T. z dnia [...] lutego 2024 r. (sygn. [...]) o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych, w sprawie unieważnienia dokumentu paszportowego, wydanego na nazwisko D.. Prokuratura Rejonowa T. Centrum-Zachód w T. prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie o sygnaturze 4 Ds 259/15 przeciwko M. D. podejrzanemu o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. Sprawa pozostaje w toku, w związku z niemożliwością ustalenia miejsca pobytu podejrzanego i wykonania z nim czynności procesowych. Organ paszportowy wszczął postępowanie administracyjne, dotyczące unieważnienia dokumentu paszportowego, w toku którego ustalono, że M. D. posiada paszport o podanym numerze i serii, wydany przez Konsula RP w M., z terminem ważności do dnia [...] września 2026 r. Zawiadomienia o wszczęciu postępowania wysłano na adres ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały M. D., tj. ul. [...], 87-100 T.. Nieodebraną przesyłkę zwrócono do nadawcy z powodu niepodjęcia jej przez adresata, pismo pozostawiono w aktach sprawy. Organ paszportowy ustalił adres, który M. D. podał w swoim wniosku paszportowym (złożonym w Konsulacie Generalnym RP w M. w dniu [...] września 2016 r[...], [...]. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, wysłane na ten adres, zostało zwrócone do nadawcy z adnotacją "odmowa". Pismo pozostawiono w aktach sprawy. Z powodu niemożności ustalenia miejsca pobytu M. D., organ paszportowy wystąpił w dniu [...] maja 2024 r. do Sądu Rejonowego w T. w trybie art. 34 § 1 k.p.a. o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej w celu reprezentowania jej interesów w postępowaniu administracyjnym o unieważnienie paszportu. W dniu [...] czerwca 2024 r. do organu paszportowego wpłynęło postanowienie z dnia [...] maja 2024 r., wydane przez Sąd Rejonowy w T. (sygn. akt [...]), ustanawiające kuratora dla nieobecnego M. D. w osobie adwokata W. G., celem reprezentowania interesów strony nieobecnej w toczącym się postępowaniu o unieważnienie paszportu. Adwokat W. G. - ustanowiony w sprawie kurator - został skutecznie zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie unieważnienia paszportu M. D.. W swoim piśmie z [...] czerwca 2024 r. skierowanym do organu paszportowego Adwokat wypowiedział się w przedmiocie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłosił żądania, które - za wyjątkiem orzeczenia na rzecz kuratora wynagrodzenia wg norm przepisanych - zdaniem organu paszportowego nie zasługują na uwzględnienie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. Prokuratura Rejonowa T. Centrum-Zachód w T. potwierdziła aktualność wniosku o unieważnienie paszportu (sygn. akt [...]). Wojewoda wyjaśnił, że wydanie decyzji o unieważnieniu paszportu ma charakter obligatoryjny, pod warunkiem, że spełnione są łącznie niżej wymienione przesłanki formalne, tj.: • wniosek o unieważnienie paszportu sporządził przewidziany w ustawie organ, • w sprawie toczy się rodzaj postępowania, do którego odwołuje się przepis prawa, • osoba, wobec której toczy się postępowanie posiada ważny dokument paszportowy. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o unieważnienie dokumentu paszportowego wystąpił Prokurator Prokuratury Rejonowej T. Centrum-Zachód w T., a wobec M. D. prowadzone jest postępowanie przygotowawcze i w dniu podjęcia rozstrzygnięcia przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego, strona posiadała paszport o podanym numerze i serii ([...] numer [...]), ważny do [...] września 2026 roku. W skardze do Sądu M. D., reprezentowany przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu adwokata W. G., zaskarżył decyzję Wojewody Kujawsko -Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2024 r. w całości i zarzucił jej naruszenie przepisów prawa tj.: 1. art. 70 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 72 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1302 ze zm.) poprzez ich zastosowanie w sytuacji gdy nie wskazano w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego podstaw prawnych materialnych; 2. art. 10 §1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.2024.572, tj. jedn. z dnia 15.04.2024 r. wraz ze zm., zwaną dalej "k.p.a.") w zw. z art. 89 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, pomimo złożonego w tym zakresie wniosku kuratora; 3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przed wydaniem decyzji do wniosku kuratora w przedmiocie wskazania podstaw prawnych - prawa materialnego dotyczącego wszczęcia postępowania administracyjnego, pomimo wskazanego przez kuratora braku w tym zakresie oraz brak odniesienia się co do wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Wniósł o: 1. na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2024.935, tj. z 26.06.2024 r. wraz ze zm., zwaną dalej "p.p.s.a.") - uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...].08.2024 r. znak [...]; 2. zasądzenie kosztów pomocy prawnej przez kuratora z urzędu według norm przepisanych; 3. nieobciążanie ewentualnymi kosztami sądowymi nieobecnego M. D.. Jednocześnie wskazał, iż skarga nie podlega opłacie w związku ze zwolnieniem z mocy ustawy wynikającym z art. 239 §1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych: kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego uzasadnił przytoczone już zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego. W odpowiedzi na skargę, organ nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy o dokumentach paszportowych (dalej jako: udp), w okresie ważności, dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Unieważnienie dokumentu paszportowego w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 udp, następuje w formie decyzji, od której nie przysługuje odwołanie (art. 72 ust. 2 udp). Organem właściwym do wydania decyzji w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 udp, jest wojewoda właściwy dla siedziby organu składającego wniosek (art. 72 ust. 3 udp). Unieważnienie dokumentu paszportowego następuje z dniem wydania decyzji w przypadku, o którym mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 (art. 74 pkt 6 udp). W świetle powyższych przepisów Wojewoda prawidłowo stwierdził, że jest organem rzeczowo i miejscowo właściwym w sprawie. Należy bowiem zauważyć, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej T. Centrum-Zachód w T. o unieważnienie paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b udp jest Wojewoda, ponieważ organ wnioskujący o unieważnienie paszportu ma siedzibę na terenie Wojewoda, a właściwość rzeczowa Wojewody wynika wprost z treści art. 72 ust. 3 udp. Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie unieważnienia paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b udp wprawdzie odbywa się według reguł ustanowionych w kpa, jednak – co do zasady – nie wymaga ono rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, co jest konsekwencją treści przepisu stanowiącego podstawę prawną do unieważnienia dokumentu. Tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, Wojewoda weryfikuje, czy dana osoba legitymuje się ważnym polskim paszportem, czy wniosek pochodzi od uprawnionego organu oraz czy wniosek zawiera dane niezbędne do wydania decyzji. W rozpoznanej sprawie, wniosek o unieważnienie paszportu złożył Prokurator, a więc organ postępowania przygotowawczego (art. 298 § 1 kpk). Wniosek zawierał dane osobowe strony, numer PESEL, adres ostatniego zameldowania, a także oznaczenie dokumentu paszportowego, który był ważny do [...] września 2026 r. Prokurator wskazał też, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze. W kwestii prowadzenia postępowania karnego przeciwko posiadaczowi paszportu, należy wskazać, że wniosek Prokuratora zawiera jednoznaczne oświadczenie w tym zakresie, a organ administracji publicznej nie jest uprawniony do weryfikowania przebiegu prowadzonego postępowania i czynności w nim podejmowanych przez właściwe organy. Wyjaśnić należy, że ustawodawca nie przewidział kontroli prokuratora i prowadzonych przez niego czynności procesowych przez organ administracji. Nie jest rolą organu administracji publicznej weryfikowanie prawidłowości wszczęcia postępowania przygotowawczego oraz kwestionowanie okoliczności wskazanych w tym postanowieniu, wydanym przez właściwe organy. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, oraz art. 10 § 1 kpa, gdyż w sprawie o unieważnienie paszportu, postępowanie wyjaśniające jest ograniczone do ustalenia: posiadania przez skarżącego ważnego paszportu, złożenia wniosku przez uprawniony organ oraz prowadzenia postępowania przygotowawczego lub wykonawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu. Wszystkie te okoliczności zostały należycie potwierdzone w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia faktyczne organu znajdują swe podstawy wprost w dokumentach zebranych w aktach. Działania podjęte przez Wojewodę na wniosek Prokuratora miały na celu realizację interesu publicznego, polegającego na doprowadzeniu do powstania okoliczności, w których możliwe będzie kontynuowanie postępowania przygotowawczego. Nie zostało natomiast wykazane, że z punktu widzenia ochrony indywidualnego interesu skarżącego działania prokuratury były rażąco opieszałe czy w inny sposób mogły być niewspółmierne i nieproporcjonalne w zakresie ważenia ochrony interesu indywidualnego w stosunku do ochrony interesu publicznego. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana na podstawie odpowiednich do stanu faktycznego sprawy przepisów powszechnie obowiązującego prawa materialnego, organ dokonał prawidłowej ich wykładni i właściwie zastosował odkodowane normy prawne. W sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki do unieważnienia paszportu, a zatem zarzut naruszenia art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b udp nie jest uzasadniony. Podstawa prawna zaskarżonej decyzji, o czym świadczy zwrot "dokument paszportowy unieważnia się", jednoznacznie obligowała organ do unieważnienia dokumentu paszportowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1507/21). W ocenie Sądu niezasadny okazał się również zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 89 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, pomimo złożonego w tym zakresie wniosku kuratora. Skarżący jest osobą nieznaną z miejsca pobytu, co w realiach tej sprawy nie budzi wątpliwości. Z tego powodu Sąd Rejonowy w T. ustanowił dla Skarżącego kuratora, będącego adwokatem, w celu reprezentowania w postępowaniu. Kurator ustanowiony dla skarżącego mógł w toku prowadzonego postępowania wnieść na piśmie dodatkowe uwagi i wskazać dodatkowe okoliczności. Nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przez organ administracyjny nie stanowiło uchybienia procedurze administracyjnej i nie wpłynęło na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a udział skarżącego, reprezentowanego przez kuratora, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym został zapewniony. Całość materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie została zgromadzona i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie było potrzebne do jej wyjaśnienia. Kurator znał przedmiot postępowania, treść wydanej decyzji, a także skorzystał z prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a Sąd poddał zaskarżoną decyzję kontroli. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z powyższych powodów, na podstawie art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę. Z uwagi na niedostateczną regulację prawną Sąd przychyla się do stanowiska wyrażonego postanowieniach NSA z 31 lipca 2014 r. o sygn. I OZ 632/14 oraz z 22 marca 2018 r. o sygn. akt I OZ 279/18, że wynagrodzenie za czynności kuratora ustanowionego dla skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym ustalane jest w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. 2018 r., poz. 536), które wydano na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach, w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Natomiast § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2023 r., poz. 1964 ze zm.) stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie, niż w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna oraz w innej sprawie niż sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 480 zł. Kuratorowi przysługuje zatem wynagrodzenie w kwocie nieprzekraczającej 192,- zł (480 zł x 40%). Powyższe regulacje nie przewidują podwyższenia wynagrodzenia kuratora o kwotę podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 211, art. 213 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia z 9 marca 2018 r. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c cyt. rozporządzenia z 22 października 2015 r., postanowił jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia dla kuratora za czynności podjęte w postępowaniu administracyjnym właściwy będzie natomiast organ, na wniosek którego kurator został ustanowiony do ochrony prawa strony tego postępowania (por. wyrok NSA z 19.12.2013 r., I OSK 2108/13).