IV SA/Wa 1507/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lipca 2021 r., nr DSO-PA-6832-20/2021 w przedmiocie unieważnienia paszportu oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z 27 lipca 2021 r., nr DSO-PA-6832-20/2021 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej Wojewoda) z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] unieważniającą paszport K. P. (dalej Skarżący). Stan niniejszej sprawy przedstawiał się następująco. Z wnioskiem o unieważnienie paszportu Skarżącemu wystąpił do Wojewody 14 października 2020 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. (dalej Prokurator), uzasadniając go prowadzeniem przeciwko wyżej wymienionemu postępowania przygotowawczego w sprawie karnej. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż posiada on paszport serii [...] numer [...], ważny do [...] lipca 2029 r., wydany [...] lipca 2019 r. przez Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] Wojewoda unieważnił paszport Skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wniosek o unieważnienie paszportu pochodzi od uprawnionego Organu, prowadzącego postępowanie przygotowawcze w sprawie karnej przeciwko Stronie. Postępowanie toczyło się w sprawie karnej o przestępstwo z art. 209 § 1a kodeksu karnego, w związku z czym ogłoszono wobec niego ogólnokrajowe poszukiwania oraz wydano postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu. Wojewoda zaznaczył, że podjął próby zapewnienia Skarżącemu udziału w postępowaniu administracyjnym, przesyłając korespondencję na jego ostatni adres w Polsce i prawdopodobny adres w [...]. Z uwagi jednak na brak możliwości ustalenia miejsca pobytu Skarżącego, Wojewoda 14 grudnia 2020 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w W. [...] z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela, celem reprezentowania nieobecnej Strony w prowadzonym postępowaniu. Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. sygn. akt [...] ustanowił dla nieobecnego Skarżącego kuratora. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez kuratora Skarżącego, Minister decyzją z 27 lipca 2021 r., nr DSO-PA-6832-20/2021 utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2021 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organu odwoławczego wskazano, że łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. 2022 poz. 197, 350; dalej też ustawa paszportowa, u.d.p.) skutkuje obligatoryjnym unieważnieniem paszportu. Organ paszportowy nie jest władny do rozpatrywania wniosku złożonego przez uprawniony Organ pod względem merytorycznym, tj. co do jego celowości i zasadności. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki unieważnienia paszportu, skoro z wnioskiem o wydanie tego rozstrzygnięcia wystąpił uprawniony Organ, tj. Prokurator Prokuratury, zaś przeciwko Skarżącemu, który posiadał ważny paszport serii [...] numer [...], prowadzone było postępowanie w sprawie karnej. Zdaniem Organu odwoławczego, Stronie zapewniono czynny udział w niniejszym postępowaniu, a rygor natychmiastowej wykonalności decyzji unieważniającej paszport wynika z mocy ustawy. W ocenie Ministra, Organ I. instancji przeprowadził czynności i dowody, które były konieczne do wyjaśnienia niniejszej sprawy i dokonał właściwych ustaleń, zwłaszcza w zakresie weryfikacji i potwierdzenia miejsca zamieszkania Skarżącego na terenie [...]. Wyjaśnił jednocześnie, że w związku z pozyskaniem jego adresu na terenie [...], który wskazał we wniosku przy ubieganiu się o wydanie paszportu, Wojewoda podjął próbę doręczenia korespondencji Skarżącemu, kierując ją na brytyjski adres, jednak nie otrzymał dowodu doręczenia tej korespondencji, choć w systemie widnieje adnotacja o odbiorze korespondencji. Organ podkreślił, że z uwagi na system doręczeń w [...] nie udało się ustalić danych osoby, która odebrała przedmiotową przesyłkę, co nie uległo zmianie do dnia wydania rozstrzygnięcia Organu odwoławczego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z 27 lipca 2021 r., nr DSO-PA-6832-20/2021 utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] wywiódł kurator Skarżącego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. istotne naruszenie prawa, a to m.in.: art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 39 ust. 3 i 5. I art. 43 ustawy o dokumentach paszportowych oraz art 10 § 1 k.p.a.; a także art. 2, 7, 30, 31, 37, 40, 41, 42, 45, 47, 77 i 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, którego dopuścił się organ I oraz II instancji, a polegające na błędnej ich wykładni, a w szczególności przyjęcia spełnienia przesłanek do unieważnienia dokumentu w postaci paszportu. 2. istotne naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, a to m.in.: art. 77 § 1, art. 104 § 2 , art. 107 § 3 k.p.a., 108 k.p.a. oraz art. 135 k.p.a. wobec : a. zaniechania rozstrzygnięcia istoty sprawy, a jedynie wydanie decyzji negatywnej dla strony w oparciu o dowolne i sprzeczne z obowiązującymi przepisami ustalenia, bez stosownego sprawdzenia okoliczności faktycznych, w szczególności braku podstaw do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie wobec Skarżącego zachodzi konieczność unieważnienia paszportu b. braku całościowego przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a to wobec nie zbadania wszystkich istotnych okoliczności jej stanu faktycznego; c. niezweryfikowanie przez Organ I instancji okoliczności faktycznych, a przede wszystkim czy zostały spełnione wszystkie przesłanki, w tym formalne do uwzględnienia wniosku prokuratora d. błędnego ustalenia przez Wojewodę, iż w niniejszym przypadku wniosek Prokuratora dot. unieważnienia dokumentu paszportowego spełnia wymogi ustawy o dokumentach paszportowych e. bezpodstawnego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; f. wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji polegające na braku podania wystarczającej podstawy rzekomej konieczności unieważnienia paszportu w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym przed Prokuraturą, a ponadto niepodania przyczyn nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz szczegółowej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji wraz z jej uzasadnieniem; g. dodatkowo nienadanie jakiegokolwiek znaczenia przez Organ II instancji okoliczności polegającej na wadliwym prowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie poprzez: - niecałościowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, a to wobec zaniechania zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza w zakresie możliwości zaistnienia przesłanek unieważnienia paszportu oraz przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego; - brak wyznaczenia odwołującemu stosownego terminu do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w jego przedmiocie, ewentualnie złożenia wniosków dowodowych; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji poprzez przyjęcie, iż Skarżący przebywa na terenie [...] i odebrał korespondencję w sprawie, że istnieje istotna podstawa do zastosowania unieważnienia dokumentu paszportowego Skarżącego, co nie wynika z jakiegokolwiek miarodajnego dowodu w sprawie, stanowiący konsekwencję braku zbadania zakresu podstawowych przesłanek stanowiących podstawę wydania negatywnej dla strony decyzji. Na tych podstawach wniósł o: 1. uchylenie decyzji organu II instancji jako niezasadnej oraz wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o: 2. przekazanie sprawy organowi II instancji celem uzupełnienia postępowania oraz ponownego rozpoznania sprawy; 3. przyznanie na rzecz kuratora ze środków Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej z urzędu, jako przedstawicielowi nieobecnego (kuratorowi) Skarżącego, za obydwie instancje administracyjnej oraz instancję sądowo administracyjną, oświadczając jednocześnie, iż rzeczone koszty nie zostały pokryte w całości, ani części. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli badają, czy organ rozstrzygając sprawę nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie zauważyć należy, że rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu zagrożenia epidemicznego ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na zagrożenie epidemiczne przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne niebezpieczeństwo dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Stąd przewodnicząca wydziału skierowała ją do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 38 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy paszportowej z 13 lipca 2006 r., obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, dokument paszportowy podlega unieważnieniu na wniosek organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, organu postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Wydanie decyzji unieważniającej paszport w niniejszej sprawie uzależnione było zatem od spełnienia trzech przesłanek tj. posiadania przez skarżącego ważnego paszportu, wniosku uprawnionego organu oraz prowadzenia postępowania przygotowawczego w sprawie karnej przeciwko skarżącemu. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, jednoznacznie wynika, co prawidłowo ustaliły Organy obu instancji, że wniosek o unieważnienie paszportu został złożony przez uprawniony Organ, tj. prokuratora, który niewątpliwie prowadził postępowanie przygotowawcze (sygn. [...]) przeciwko Skarżącemu, a także, iż w chwili wpłynięcia tego wniosku Skarżący posiadał ważny dokument paszportowy (seria [...] numer [...] wydany [...] lipca 2019 r.). Tak więc, zdaniem Sądu spełnione zostały wszystkie wymogi formalne obligujące Organ do unieważnienia paszportu. Obligatoryjny charakter podstawy prawnej wydania decyzji, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu", nie pozwalał na jakąkolwiek uznaniowość, a tym samym obligował Organy do unieważnienia dokumentu paszportowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1945/11). W kontekście zarzutów skargi dotyczących niespełnienia przesłanki prowadzenia postępowania karnego przeciwko Skarżącemu, wyjaśnienia wymaga, że w ocenie Sądu, w dniu wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie paszportu wystąpiły przesłanki dla uznania Skarżącego za podejrzanego, skoro wydano postanowienie o przedstawieniu mu zarzutów. Przy tym w myśl przepisu art. 313 § 1 in fine ustawy Kodeks postępowania karnego, brak możliwości ogłoszenia postanowienia lub nieobecność podejrzanego w kraju stanowi okoliczność zwalniającą organ procesowy z obowiązku natychmiastowego ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów (por. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt IV KK 256/08). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że Skarżący opuścił ostatnie miejsce zamieszkania i nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku poinformowania odpowiednich organów o zmianie miejsca pobytu, a w związku z możliwością popełnienia przez niego czynu zabronionego, wydano wobec niego postanowienie o zatrzymaniu i przymusowym doprowadzeniu. Te okoliczności zwalniały Organ procesowy z obowiązku natychmiastowego ogłoszenia Skarżącemu postanowienia o przedstawieniu mu zarzutów, umożliwiając poprzestanie na jego sporządzeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 3451/18. W wyniku przytoczonych ustaleń, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych, w szczególności w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieznanemu z miejsca pobytu Skarżącemu zapewniono udział w postępowaniu administracyjnym, poprzez ustanowienie kuratora. Wskazać także należy, że Organy obu instancji przeprowadziły postępowanie na podstawie przepisów obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a Organy obu instancji dokonały oceny materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Podkreślić także należy, że wbrew twierdzeniu Skarżącego, Organ odwoławczy wyjaśnił i rozpatrzyły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynił stosowne ustalenia w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności, tj. spełnienia ustawowych przesłanek unieważnienia paszportu, rozpatrując sprawę ponownie w jej całokształcie, w myśl art. 15 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.