II SA/Bd 883/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżona decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] przyznającą K. B. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na dofinansowanie do rachunku za gaz i do czynszu, na zakup środków czystości, higieny, chemii gospodarczej, na zakup obuwia domowego, na odzież wiosenną, na leki i wyroby medyczne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II SA/Po 1226/13, Lex 1460241), wskazujący, że wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Oznacza to zdanie organu odwoławczego, że organ I instancji zobligowany był do przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego, uzależniając jego wysokość od potrzeb wnioskodawcy i możliwości finansowych ośrodka. W związku z powyższym Kolegium wskazało, że sytuacja finansowa Ośrodka jest trudna, co jednoznacznie wynika z informacji zawartych w kwestionowanej decyzji, odnoszących się do realizacji planu finansowego na rok 2016 r. Organ wskazał, ze skarżącemu została udzielona pomoc zarówno jako dofinansowanie do rachunku za gaz oraz do czynszu, pomimo że korzysta on z dodatku mieszkaniowego i energetycznego. Zaspokojone zostały również środki na zakup obuwia domowego, odzież wiosenną, chemię gospodarczą. Kolegium zwróciło też uwagę, że przyznając pomoc na leki i wyroby medyczne organ I instancji dysponował jedynie fakturą skarżącego na zakup szamponu przeciwłupieżowego, płynu na porost włosów w łysieniu typu androgenowego oraz maści na stłuczenia, żylaki i opuchnięte nogi. Kolegium zaznaczyło ponadto, że poza świadczeniem przyznanym kwestionowaną decyzją skarżący otrzymał jeszcze odrębnymi decyzjami z dnia [...] 2016 r. zasiłek okresowy z powodu bezrobocie w [...] 2016 w wysokości [...] zł oraz świadczenie pieniężne na zakup żywności od [...] 2016 do [...] 2016 w wysokości [...] zł. Z powyższego wynika, że skarżący jest objęty systematycznie opieką organu I instancji, dostosowującego rodzaj pomocy do celów i możliwości finansowych pomocy społecznej oraz zgłaszanych potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję skarżący wskazał, że przyznana mu pomoc finansowa jest zbyt skromna i nie dostosowana do jego potrzeb. Zwrócił tez uwagę na to, że jest bezrobotny, a prace społecznie użyteczne wykonuje za niskie wynagrodzenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, mającym wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą oceny działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.Dz. U z 2016 r., poz. 930). Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, podstawowym celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie zaś z ust. 3 tegoż przepisu rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast w myśl ust. 4 omawianego przepisu, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłku celowego. Ten rodzaj świadczenia został uregulowany w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślić trzeba, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i to w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest spełnienie kryterium dochodowego, które w przypadku skarżącego, jako osoby samotnie gospodarującej, wynosiło [...] zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Od [...] 2016 r. jest zatrudniony w ramach prac społecznie użytecznych, a jego dochód, na który składa się dodatek mieszkaniowy i dodatek energetyczny wynosi [...] zł miesięcznie. Nie budzi zatem wątpliwość, że skarżący spełniał przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Nie oznacza to jednak, że organ był zobligowany do przyznania skarżącemu świadczenia. Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma bowiem charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dodać należy, że organ administracji, działając w ramach uznania administracyjnego, odmawiając przyznania świadczenia w żądanej wysokości m.in. z uwagi na ograniczone środki pieniężne, nie jest zobowiązany do precyzyjnego przedstawiania w uzasadnieniu decyzji swoich możliwości finansowych (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 107/11). Obowiązek taki nie wynika bowiem ani z przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może bowiem sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż sądowa kontrola uznania administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do oceny tego, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej Należy również podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza korzystną dla strony, nie może wykraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji organów orzekających i określać wysokości przyznawanej pomocy w tych przypadkach, które ustawodawca pozostawił uznaniu organów. Tylko one dysponują środkami finansowymi i w zależności od ich wielkości mogą udzielać świadczeń (por. NSA wyrok z dnia 21,12.2001 r. spr. o sygn. I SA 1547/01 Lex nr 80662) W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy administracji przekonująco uzasadniły potrzebę udzielenia pomocy skarżącemu w rozmiarze zaspokajającym jedynie w części jego potrzeby. Zawartość akt administracyjnych sprawy potwierdza argumentację organów obu instancji o ograniczeniach finansowych organu I instancji - braku możliwości zaspokojenie potrzeb wszystkich osób zgłaszających się do Miejskiego Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...] o pomoc społeczną. Jak wynika z wyjaśnień Ośrodka, w 2016 r. dysponował on kwotą [...]zł z przeznaczeniem na realizację pomocy w rozdziale "zasiłki i pomoc w naturze, z której to kwoty, na dzień [...].2016 r. wydano już łącznie kwotę [...]zł, co stanowi ponad [...] % środków przeznaczonych na realizację powyższego zadania w 2016 r. Zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło też uwagę, że skarżący otrzymał dofinansowanie do czynszu, mimo że otrzymuje dodatek mieszkaniowy. Przyznano mu także środki na leki i wyroby medyczne, mimo że przedłożona przez niego faktura dotyczyła produktów, co do których można mieć uzasadnione wątpliwości czy służą zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych, jak choćby płyn na porost włosów w łysieniu typu androgenowego. Istotna jest również podnoszona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczność, że skarżący objęty jest stałą opieka pomocy społecznej i poza wnioskowanym świadczeniem przyznano mu w tym samym miesiącu, w którym wydana została decyzja I instancyjna inne świadczenia pieniężne – zasiłek okresowy w wysokości [...] zł oraz świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości [...] zł od [...] 2016 r. do [...] 2016 r. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby skutkować jej uchyleniem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.