II SA/Bd 898/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-11-24
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Anna Klotz, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, która warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była przedwczesna. Organy nie podjęły wystarczających czynności w celu ustalenia, czy stan zdrowia ojca skarżącej wymaga stałej i ciągłej opieki uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia przez skarżącą, ani nie zbadały możliwości sprawowania opieki przez inne osoby. Brak wspólnego zameldowania nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca I. W. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak spełnienia przesłanki dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że skarżąca nie wykazała, aby sprawowana przez nią opieka uniemożliwiała jej podjęcie zatrudnienia. Skarżąca w skardze podała szczegółowe informacje o stanie zdrowia ojca po wypadku i zakresie sprawowanej opieki.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] kwietnia 2021r., nr [...]
1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r. Wójt Gminy L. odmówił I. W. (skarżąca) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M. W.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy i stwierdził, że w przedmiotowej brak jest spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm. – dalej "u.ś.r."), albowiem niepełnosprawność wymagającego opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia.
2. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że w lutym 2021r. ojciec miał poważny uraz, który jest związany z jego chorobami i nie może już sam funkcjonować. Wcześniej żyła matka skarżącej i pomagał ojcu we wszystkim, a teraz ten obowiązek spadł na skarżącą. Dalej storna podniosła, że w lutym 2021r. zakończyła pracę w [...] i opiekuje się ojcem, pomagając mu we wszystkim – mycie, sprzątanie, zakupy, branie lekarstw, dojazd do lekarza.
3. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2021r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny sprawy oraz treści art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. była nieprawidłowa w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 uznającego ten przepis za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie.
Odmawiając przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia organ wskazał, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy interpretować mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej osobom, które podejmując się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnują z własnej aktywności zawodowej. Świadczenie określone w art. 17 ust. 1 ustawy nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Zatem jeżeli osoba, nad którą sprawowana jest opieka nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Dalej organ wyjaśnił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.
Dalej organ wskazał, że z oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania z dnia [...] kwietnia 2021r. wynika, że: skarżąca [...] lutego 2021r. zakończyła pracę na podstawie umowy zlecenia w [...]; ojciec skarżącej w lutym 2021r. miał wypadek i choruje od dawna; ojciec skarżącej potrzebuje pomocy we wszystkim – sprzątnie, gotowanie, zakupy, pilnowanie zażywania leków, dowozy do lekarza. Kolegium wskazało również, że z akt sprawy wynika, że M. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i mieszka sam (inny adres niż córki). Zdaniem organu skarżąca w zasadzie wykonuje czynności dnia codziennego w niewielkim stopniu wspierając ojca w chorobie. Jej pomoc polega na sprzątaniu, gotowaniu, robieniu zakupów, pilnowaniu zażywania leków, zawożeniu do lekarza. Fakt przebywania przez kilka godzin dziennie u ojca, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżąca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
4. W skardze do tut. Sądu strona podniosła, że ojciec choruje od dawna - między innymi na schizofrenię, niedosłuch i ma problemy z żołądkiem. Dodatkowo w lutym 2021r. przewrócił się tak dotkliwie, że złamał sobie miednicę, kilka żeber i miał skręconą nogę i od tego czasu potrzebuje stałej i ciągłej opieki, ponieważ od tego upadku trzeba mu pomagać w poruszaniu się. Ponadto ma zaniki pamięci i nie jest w stanie wykonać takich prostych czynności jak gotowanie czy zwykłe zakupy. Skarżąca wskazał, że po wypadku ojca wróciła do [...] żeby mu zapewnić opiekę i zrezygnowała z pracy w [...]. Ojciec nie może się poruszać i trzeba mu pomóc we wszystkim, czyli ubrać, nakarmić , przypilnować żeby wziął leki, zrobić zakupy, pomóc w korzystaniu z toalety, myciu, ugotować, zawieść do lekarza, umówić wizyty, zawozić na rehabilitację. Odnosząc się do stanowiska organu, że jej ojciec prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz, że skarżąca z nim wspólnie nie zamieszkuje strona wyjaśniła, że jej dom znajduje się w odległości 100 m od domu ojca. Nie jest zameldowana w domu ojca, ale tam śpi przez cały czas. Końcowo skarżąca wskazała, że wcześniej jak żyła matka to ona się opiekowała ojcem, ale od jej śmierci stan ojca się pogorszył i obecnie obowiązek opieki spadł na nią.
Do skargi dołączono: zaświadczenie lekarskie oraz dokumentacje medyczną ojca skarżącej.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
7. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] kwietnia 2021r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki organ stwierdził, że brak jest związku pomiędzy opieką a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z dnia [...] kwietnia 2021r., zaliczającym M. W. do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] kwietnia 2022r., z informacją, że niepełnosprawność istnieje od 70-go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2021r.
Odnosząc się do istoty sporu w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności wskazać należy, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wobec tego nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę podlegającą opiece, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad taką osobą. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia.
Przechodząc do głównej kwestii spornej, która w przedmiotowej sprawie dotyczy niespełnienia przez skarżącą przesłanki warunkującej możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, wskazać należy, że stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Powyższa regulacja odwołuje się zatem do dwóch przypadków. Pierwszy w którym osoba uprawniona nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz drugi, w którym osoba legitymowana rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Użyty przez ustawodawcę w treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. zwrot "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej, zatem musi zachodzić między nimi, tj. sprawowaną opieką i niemożnością wykonywania pracy zarobkowej związek przyczynowo-skutkowy. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę osobom niepełnosprawnym, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej ich do niewykonywania pracy zarobkowej. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Niewątpliwie przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 września 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 691/19). Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ustalenie, czy rodzaj lub ilość czynności z zakresu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegająca się o świadczenie uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Ponadto warunek stałej opieki nie można rozumieć jako wykonywanie opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19).
8. Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Kolegium odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazało, że z oświadczenia skarżącej wynika, że skarżąca w zasadzie wykonuje czynności dnia codziennego (sprzątanie, gotowanie, zakupy, pilnowanie zażywania leków, zawożenie do lekarza) i w niewielkim stopniu wspierając ojca w chorobie. Ponadto ojciec skarżącej prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i mieszka sam (inny adres niż córki). Biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki organ stwierdził, że brak jest związku pomiędzy opieką a rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Odnosząc się do stanowiska organu stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jest co najmniej przedwczesna. Skarżąca wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie w którym podnosiła, że ojciec jest chory a dodatkowo w lutym 2021r. miał wypadek. Prowadząc postępowanie organy nie podjęły jakiekolwiek czynności zmierzającej do ustalenia, czy stan zdrowia ojca skarżącej, który uległ wypadkowi w lutym 2021r. jest na tyle poważny, że nie może zostać sam w domu bez opieki na dłuższy czas. W tym zakresie nie skorzystano z możliwości zwrócenia się do skarżącej o przedłożenie dodatkowych dowodów np. dokumentacji medycznej ojca skarżącej, oraz oświadczenia ojca skarżącej o zakresie i czasie wykonywanych czynności związanych z opieką. Z dołączonej do skargi dokumentacji medycznej wynika, że ojciec skarżącej jest osobą bardzo schorowaną (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, nadciśnienie, dusznica bolesna, cukrzyca insulinoniezależna, zaburzenia depresyjne nawracające, zaburzenia snu, rwa kulszowa z bólem lędźwiowo-krzyżowym, osteoporoza ze złamaniem patologicznym, osteoporoza pomenopauzalna ze złamaniem patologicznym, rozrost gruczołu krokowego, głuchota starcza), a ponadto w lutym uległ wypadkowi w wyniku którego doszło do złamania kości łonowej. Z materiału dowodowego nie wynikają również ustalenia dotyczące, ile dane czynności - które są niezbędne przy opiece - zajmują skarżącej, tzn. czy są na tyle rozciągnięte w czasie w ciągu dnia, że uniemożliwiają skarżącej podjęcie zatrudnienia. Podkreślenia w tym miejscu raz jeszcze wymaga, że stałej i ciągłej opieki nie należy rozumieć, jako wykonywanie opieki bez przerwy i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka. W ocenie Sądu istotne dla właściwego rozpoznania i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jest zobrazowanie czasu faktycznej i koniecznej obecności skarżącej przy ojcu w ciągu doby i tym samym dokonania realnej oceny możliwości pogodzenia przez skarżącą możliwości wykonywania pracy zarobkowej (choćby w niepełnym zakresie czasu pracy) z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem w zakresie adekwatnym do posiadanych przez niego schorzeń i w związku z tym możliwości jego samodzielnej egzystencji. Należy ponadto zauważyć, że organy w ogóle nie zbadały czy istnieją inne osoby na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny (np. inne dzieci M. W.), które mogłyby podjąć nad nim opiekę (lub opłacić taką opiekę) umożliwiając tym samym skarżącej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu wątpliwości we wskazanym zakresie powinny skłonić organ do skorzystania z instrumentu procesowego w postaci rodzinnego wywiadu środowiskowego, którego w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono. Ustawodawca w art. 23 ust. 4aa u.ś.r. wskazał, że jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej lub wymienionych w tym przepisie innych podmiotów, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. 1507, 1622, 1690 i 1818), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Pamiętać przy tym należy, że o ile wywiad środowiskowy jest zasadniczym instrumentem procesowym służącym usunięciu istniejących wątpliwości co do zakresu sprawowanej opieki, to organy dysponują również możliwością pozyskania innych dowodów, w myśl reguły wyrażonej w art. 75 § 1 k.p.a.
Ponadto zdaniem Sądu odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie mogła stanowić podnoszona przez organ okoliczność, że adres zameldowania skarżącej oraz jej ojca jest inny, co świadczy o prowadzeniu przez ojca skarżącej samodzielnego gospodarstwa domowego. W kontekście powyższej uwagi wskazać należy, że brak wspólnego meldunku opiekuna i osoby wymagającej opieki nie stanowi przeszkody w uzyskaniu wnioskowanego świadczenia, a ponadto z treści skargi wynika, że skarżąca śpi w domu ojca, a ponadto jej dom w którym jest zameldowana znajduje się w odległości 100 m od domu ojca.
9. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w prowadzonym postępowaniu organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadząc postępowanie dowodowe, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z uwagi na zasadę swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Poza tym, zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, przewidzianą w art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Podkreślić należy, że zarówno przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i odmowa przyznania tego prawa powinno wynikać z tak przeprowadzonego postępowania, by nie było wątpliwości, że stronie przysługuje to prawo, bądź że prawo to jej nie przysługuje. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem przysługującym jedynie za samo sprawowanie opieki, lecz związanym z koniecznością rezygnacji z wykonywania pracy zarobkowej w celu opieki tej sprawowania lub niepodejmowania pracy z tego właśnie względu. Wykonywanie opieki i jej rozmiar musi uniemożliwiać podjęcie pracy, bądź wymuszać na opiekunie rezygnację z aktywności zawodowej. W niniejszej sprawie nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, czy w przypadku skarżącej tego rodzaju przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia zachodzą, czy też nie.
Zdaniem Sądu sytuacja ta sprawia - nie przesądzając sposobu rozstrzygnięcia sprawy - że odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia nastąpiła co najmniej przedwcześnie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło