II SA/Bd 920/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie [...] Zespołu do Spraw [...] w [...] z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od [...] Zespołu do Spraw [...] w [...] na rzecz K. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. orzeczeniem z dnia [...] marca 2023 r. (nr [...]) zaliczył K. P. ("Skarżącą") do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniem że: ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2023r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Orzeczenie wydane zostało do [...] marca 2027 r. Odbiór powyższego orzeczenia Skarżąca potwierdziła [...] marca 2023r. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, w części ustalającej datę powstania niepełnosprawności, Skarżąca wniosła pismem z [...] maja 2023 r. (złożonym w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. [...] maja 2023r.) odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona wyjaśniła, że w chwili odbioru odpisu orzeczenia nie wiedziała, że jest ono dla niej niekorzystne. Powołała się na ogólne pouczenie oraz na okoliczność odmowy przyznania jej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na nieustalenie daty powstania niepełnosprawności. Podniosła nadto, że o konieczności zaskarżenia orzeczenia lekarskiego dowiedziała się z chwilą poinformowania jej przez Centrum Świadczeń Rodzinie w T. o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o zasiłek, co miało miejsce pod koniec kwietnia. W odwołaniu zaś akcentowała, że leczy się psychiatrycznie już 1998r. i stan jej zdrowia systematycznie ulega pogorszeniu. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2023r. (nr [...]) - wydanym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 100) oraz art. 59 § 2 w zw. z art. 58 k.p.a. i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857) odmówił K. P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., zgodnie z którymi w razie uchybienia terminu - w tym uchybienia terminu do wniesienia odwołania - należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie organu odwoławczego skoro Skarżąca powzięła wiedzę na temat przyczyn odmowy przyznania jej prawa do określonego świadczenia "pod koniec kwietnia" to jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest niedopuszczalny z uwagi na wniesienie go po upływie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi (organ wskazał, że ostatni dzień roboczy w kwietniu przypadł na [...] kwietnia 2023r. to termin do skutecznego ubiegania się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania minął [...] maja 2023r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy K. P. wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu zarzuciła organowi zbyt formalne podejście i brak zbadania indywidualnych okoliczności uchybienia przez nią terminowi wniesienia odwołania. Podniosła, że nie została pouczono o terminie, w którym możliwe jest ubieganie się o przywrócenie terminu do zaskarżenia niekorzystnego orzeczenia lekarskiego. Wskazała, że "wiedzę" o nie przysługiwaniu jej zasiłku pielęgnacyjnego uzyskała będąc osobiście w T. Centrum Świadczeń Rodzinie. Co więcej uzyskała jedynie ustną informację, która spowodowała podjęcie działań odwoławczych. Podkreśliła, że pierwszym możliwym terminem do złożenia wniosku o przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania był właśnie dzień [...] maja 2023r. Skarżąca zarzuciła organowi także pominięcie okoliczności rozpoznania u niej schorzenia psychiatrycznego. Wyjaśniła, że sposób myślenia, ocena sytuacji, możliwość racjonalnego działania u osób ze schorzeniami 02-P jest zupełnie inny niż u osób racjonalnie podejmujących decyzje. Wojewódzki Zespół Ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz dodatkowo zwracając uwagę na sposób wypowiadania się przez Skarżącą, który w ocenie organu jest elokwentny. Nadto organ wyjaśnił, że nawet w sytuacji zachowania przez Skarżącą terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie upoważniłoby do uwzględnienie tego wniosku albowiem strona wykazuje wyłącznie brak swojej winy (powołuje się na ogólnikowość pouczenia). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia kończącego postępowanie administracyjne została dokonana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Orzekając zaś w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 129 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność uchybienia przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. [...] marca 2023r., bowiem – jak wynika z akt sprawy – orzeczenie to zostało doręczone Skarżącej [...] marca 2023 r., natomiast odwołanie – z jednocześnie złożonym wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego wniesienia - zostało wniesione [...] maja 2023 r. (data wpływu do organu). Instytucja prawna przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym (m.in. wniesienia odwołania) została uregulowana w art. 58 k.p.a., który stanowi, że: § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Analiza zacytowanego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca uzależnił przywrócenie uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym od łącznego spełnienia czterech warunków: 1/ uprawdopodobnienia przez zainteresowanego braku swojej winy w niedochowaniu terminu; 2/ wniesienia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu; 3/ dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (musi to nastąpić w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu); 4/ dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin. W rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości wypełnienie warunków wskazanych w punktach 2 i 4., tj. wystąpienie przez Skarżącą z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z jednoczesnym dopełnieniem czynności czyli wniesieniem odwołania od ww. orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T.. W ocenie jednak organu odwoławczego Skarżąca nie dopełniła warunku wskazanego w punkcie 3/ tj. uchybiła siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał przy tym, że przyczyna uchybienia terminowi ustała najpóźniej [...] kwietnia 2023r., co wywiódł z treści wniosku Skarżącej. Należy zgodzić się z organem, że przesłanka wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie później niż w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi, jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., I OSK 2820/15 – dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga też podkreślenia, że jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu W ocenie Sądu organ odwoławczy stwierdzając, że wniosek Skarżącej jest spóźniony to powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia tej kwestii. Organ ten powinien przede wszystkim poinformować Skarżącą o treści przywołanego powyżej przepisu oraz o tym, że konieczne jest wskazanie okoliczności złożenia przez nią odwołania dopiero [...] maja 2023r., uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a także okoliczności i daty powzięcia wiadomości o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Skarżąca, otrzymawszy [...] marca 2023r. orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności uznała, że nie ma potrzeby orzeczenia tego zaskarżać, bowiem rozstrzygnięcie o stwierdzeniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jest dla niej wystarczające. Skarżąca pozostawała wówczas w przekonaniu, że uzyskany stopień niepełnosprawności będzie wystarczający do uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego i dopiero wizyta w T. Centrum Świadczeń Rodzinie stała się powodem konstatacji, że konieczne jest wniesienie odwołania od powyższego orzeczenia o niepełnosprawności. Z akt sprawy nie wynika jednak, czy Skarżąca składała wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, czy otrzymała decyzję odmowną (w jakiej dacie), ewentualnie kiedy dokładnie uzyskała informacje o warunkach nabycia prawa do tego świadczenia. Organ odwoławczy tych okoliczności nie wyjaśnił i oparł się jedynie na treści samego wniosku Skarżącej z [...] maja 2023r., w którym ogólnikowo wskazała ona na wizytę w Centrum Świadczeń Rodzinie "pod koniec kwietnia". W ocenie Sądu takie postępowanie organu narusza zasady prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz informowania stron, unormowanych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej). W myśl art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (zasada pogłębiania zaufania). Z kolei zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (zasada informowania stron). Skoro organ odwoławczy nie podjął żadnych działań celem dokonania ustaleń faktycznych istotnych dla rozpoznania wniosku z [...] maja 2023r. naruszył tym samym wskazane powyżej przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonanie takiej oceny przez Sąd determinowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organ odwoławczy udzieli stronie skarżącej pouczenia w sposób opisany wyżej. Skarżąca będzie miała wówczas możliwość wskazania przyczyn uchybienia terminu i uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a organ będzie miał obowiązek zweryfikowania twierdzeń Skarżącej. Po udzieleniu przez nią wyjaśnień i poczynieniu wymaganych ustaleń (daty uzyskania informacji o warunkach nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub otrzymania decyzji odmownej) organ odwoławczy oceni, czy możliwe jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z [...] marca 2023r.