II SA/Bd 941/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2013r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku H P., Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. P. działając z upoważnienia Burmistrza tego miasta, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił przyznania wnioskodawcy świadczeniach pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. Rozstrzygnięcie to organ oparł na treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczenia rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992). Wskazał, że wnioskodawca nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz nie posiada świadczeń emerytalno-rentowych, posiada natomiast gospodarstwo rolne, w którym praca nie koliduje z opieką nad żoną, która nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga całkowitej pomocy drugiej osoby. Wg organu fakt pozostawania przez wnioskodawcę w związku małżeńskim z osobą nad którą sprawuje opiekę uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania H. P. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w oparciu o art. 17 ust. 1 ww. ustawy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, iż pozostawanie z związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki, nie wyklucza możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tę osobę o ile wnioskodawca faktycznie wykonuje opiekę i spełnia pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia. W niniejszej sprawie jednak podstawę odmowy przyznania świadczenia stanowił fakt, iż H. P. jest rolnikiem podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tym samym odwołująca się strona nie spełnia warunków określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. braku podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki, bowiem wnioskodawca nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, prowadząc gospodarstwo rolne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy H. P. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego, gdyż ten błędnie przyjął iż nie spełnia on warunków określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i powołując się na art. 17 ust. 5 ww. ustawy wskazał, że przepis ten zawiera zamknięty krąg negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie wymienia się w nim rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zaznaczył, iż w związku z opieką nad małżonką zmuszony był do rezygnacji z zatrudnienia o czym świadczy przeniesienie własności większej części posiadanych przez niego gruntów rolnych, wskazując, że w 2012 r. odprowadzał podatek od [...] ha gruntu rolnego, a nie jak to miało miejsce wcześniej od [...] ha. Posiadany aktualnie areał uniemożliwia prowadzenie pełnowartościowego gospodarstwa rolnego i tylko stała pomoc syna sprawia, że skarżący nie musi angażować się w pracę w gospodarstwie rolnym w stopniu uniemożliwiającym sprawowanie opieki. Stwierdził, iż art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera wskazanie co należy rozumieć przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową i przepis ten słowem nie mówi o prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Żaden inny przepis ustawy nie mówi też, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje właścicielom gruntów rolnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżone j decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, powoływanej dalej jako P.p.s.a.). W myśl tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności (zgodności z prawem) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta K. P., którą to odmówiono przyznania H. P. świadczenia rodzinnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną. W opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. fakt, iż H. P. jest rolnikiem podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników stanowił podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Materialnoprwaną przesłankę wydanej decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych). W myśl przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Oznacza to, że uprawnioną do tego świadczenia może być tylko osoba, która nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lub też osoba, która w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stosując powyższy przepis niezbędne jest wskazanie na treść art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi by przez zatrudnienie lub inną prace zarobkową rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Interpretacja przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w kwestii czy osobie będącej rolnikiem i prowadzącej gospodarstwo rolne może być przyznane świadczenie rodzinne do niedawna budziła wiele wątpliwości, a w orzecznictwie sądów administracyjnych istniało wiele rozbieżności w stosowaniu tego przepisu. Uchwałą z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) podjętą w trybie art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 17 ust 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął stanowisko, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywanej pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z prowadzeniem jak i zarządzaniem gospodarstwem. Zatem przy odpowiedniej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne, zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Ma możliwość planowania pracy, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym do swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazał również, że rezygnacja z zatrudnienia o której mowa w komentowanym przepisie nie może budzić wątpliwości, a więc osoba rezygnująca z zatrudnienia musi rezygnować z aktualnego zatrudnienia i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to rezygnację z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W myśl przepisu art. 187 § 2 P.p.s.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca w sprawie, w której zapadła. Jednak z treści art. 269 § 1 P.p.s.a. wynika, iż de facto jest ona również wiążąca w innych sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. W przypadku gdy sąd rozpoznający tożsamą sprawę nie podziela stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego zobligowany jest on do wystąpienia do odpowiedniego składu Naczelnego Sadu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym. Tut. Sąd w pełni podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że H. P. posiada gospodarstwo rolne, jak również, że prowadzi to gospodarstwo – sam skarżący przyznaje to w skardze. W myśl przywołanej powyżej uchwały i faktu, iż skarżący jest rolnikiem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad żoną nie może być mu przyznane. Nie może również przynieść zamierzonego przez skarżącego skutku argument, iż w celu opieki nad małżonką pomniejszył on gospodarstwo rolne i w tym sensie częściowo zrezygnował z zatrudnienia. Ponownie powołując się na cytowaną powyżej uchwałę Naczelnego Sadu Administracyjnego wskazać należy, iż rezygnacja z zatrudnienia musiałaby mieć charakter trwały, w przypadku rolnika oznaczałaby całkowitą rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.