II SA/Bd 942/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024r., znak: [...] Starosta I., działając na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 4, art. 129 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a i ust. 6 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), po rozpatrzeniu wniosku E. O. Sp. z o.o., orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz M. B. w kwocie [...]zł za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w W., gmina P., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 2,2495 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność M. B., poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci napowietrznej linii 110 kV P. - N. Wieś W. tj. podwieszenia napowietrznych przewodów linii 110 kV oraz dalsze funkcjonowanie linii zgodnie z ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2023 r. (znak: GN.II.6821.[...].16.2023). Jednocześnie Starosta I. zobowiązał E. O. Sp. z o.o. do jednorazowej wypłaty ww. kwoty odszkodowania na rzecz M. B. w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji podniósł, iż na mocy ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2023 r., znak: [...] Starosta I. ograniczył sposób korzystania z tej nieruchomości, poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń opisanych powyżej oraz dalsze funkcjonowanie linii w pasie technologicznym o powierzchni 1 219,00 m˛ zaznaczonym na mapie stanowiącej załącznik nr [...] do ww. decyzji. P. z dnia [...] sierpnia 2023 r. E. O. Sp. z o. o. zawiadomiła o zakończeniu prac. Jednocześnie poinformowano, że po zrealizowaniu prac na nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] w okresie od [...] lipca 2023 r. do [...] sierpnia 2023 r., uporządkowano nieruchomość, jednakże nie została on przywrócona do stanu poprzedniego, doszło do zniszczenia uprawy kukurydzy na obszarze 730,00 m˛. W związku z powyższym, inwestor wniósł o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Postanowieniem z [...] listopada 2023 r. Starosta I. powołał biegłego w celu określenia odszkodowania za wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Zgodnie z operatem szacunkowym wartość szkód została wyceniona na łączną kwotę [...]zł, w tym [...] zł stanowi wartość szkód w pożytkach z nieruchomości oraz [...] zł., z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości. Biorąc pod uwagę przepis art. 75 k.p.a. organ I instancji poddał operat szacunkowy kontroli w zakresie przewidzianych prawem uwarunkowań sporządzania operatów; tym samym został on pozytywnie zweryfikowany i wykorzystany jako dowód stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w W., gmina P., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Staroście I. W uzasadnieniu odwołania jego autor wskazał, że nie zgadza się z wyliczoną wysokością odszkodowania ustaloną przez rzeczoznawcę, gdyż kwota ta jest rażąco zaniżona, bowiem wysokość zaproponowanej kwoty, w sposób rażący odbiega od standardów wyceny, a błędnie przeprowadzone przez Starostę I. postępowanie administracyjne uniemożliwiło odwołującemu dochodzenie jego praw. Odwołujący podniósł m.in., że wyliczone odszkodowanie nie uwzględnia faktu wynikającego z waloryzacji cen utraconych upraw, a także ograniczeń w uprawach możliwych do wykonania w przyszłości, a także tych, które wynikają z przebiegu linii energetycznej przez obszar stanowiący jego działkę. Dodatkowo skarżący wskazał, że w pierwszej kolejności Starosta winien precyzyjnie określić cel wywłaszczenia, gdyż jest to podstawą wyjścia do dalszych ustaleń tj. użycia, bądź nie, wywłaszczonej nieruchomości na ten cel. Taka ocena pozwoliłaby bowiem na ustalenie odszkodowania uwzględniającego utracone pożytki i zaspokoiłaby ewentualne roszczenia strony odnośnie przyszłych ograniczeń wynikających z wywłaszczenia. Zdaniem odwołującego, Starosta I. nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego w sprawie oraz nie uzasadnił należycie podjętego rozstrzygnięcia, czym uchybił art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Jedynym ustaleniem dokonanym przez organ, a stanowiącym dla niego etap wyjściowy pozwalającym na wydanie decyzji o wysokości zapłaty odszkodowania było ustalenie, iż doszło do spełnienia przytoczonych przesłanek przez inwestora - spółkę E. oraz ujawnienie treści księgi wieczystej i na tej podstawie powołano biegłego, który sporządził operat szacunkowy. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2024 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podzielił pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia [...] grudnia 2017 r. (sygn. akt II SA/Bk 325/17), w którym Sąd stwierdził, że w razie otrzymania przez przedsiębiorcę przesyłowego na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji administracyjnej, przyznającej prawo wstępu i korzystania z cudzej nieruchomości, na której są posadowione urządzenia przesyłowe, nie jest potrzebne występowanie o ustanowienie służebności przesyłu, a nawet nie ma tytułu do ustanawiania wówczas takiej służebności, gdyż przedsiębiorca ma w postaci decyzji uprawnienie do ingerencji w cudze prawo własności w takim samym zakresie, w jakim nastąpiłoby to na podstawie służebności. W wypadku decyzji administracyjnej, poprzedzonej zgodą właścicieli nieruchomości lub bez tej zgody, powinno zostać wypłacone odszkodowanie, określone również na drodze administracyjnej. To ostatnie odszkodowanie (w postępowaniu administracyjnym), z mocy art. 128 ust. 4 u.g.n., powinno odpowiadać tylko wartości poniesionych szkód, a ponadto, jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W postępowaniu administracyjnym szkoda nie może być wyliczana w ten sam sposób jak wyliczane jest wynagrodzenie w postępowaniu cywilnym w sytuacji ustanowienia służebności przesyłu. Odszkodowanie administracyjne nie obejmuje więc m.in. rekompensaty za zgodę właściciela na funkcjonowanie linii energetycznej, z tytułu wpisania obciążenia do księgi wieczystej, czy też z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 150/17, postanowienie SN z dnia 5 października 2016 r., sygn. akt III CSK 328/15). Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. W tym celu organ pierwszej instancji powołał rzeczoznawcę majątkowego, który w dniu [...] grudnia 2023 r. dokonał wyceny nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w W., gm. P. i określił wartość odszkodowania za szkody powstałe w wyniku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci napowietrznej linii 110 kV P. - N. Wieś W. tj. podwieszenia napowietrznych przewodów linii 110 kV wraz z dalszym funkcjonowaniem linii na kwotę [...]zł wynikającą ze zmniejszenia wartości nieruchomości oraz kwotę [...]zł stanowiącą wartość szkód w pożytkach z części nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy wskazał, że zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] lipca 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w obrębach Ł., R. i W., gmina P., działka nr [...] w miejscu przebiegu linii elektroenergetycznej 110 kV relacji P. - N. Wieś W. przeznaczona jest pod teren oznaczony symbolem: 8R - tereny rolnicze i nr 8E- tereny infrastruktury technicznej - elektroenergetyka. P. część działki poza granicami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego objęta jest Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy P., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] lipca 2020r. Zgodnie ze studium, działka zlokalizowana jest w przeważającej części na terenach gruntów rolnych chronionych, w niewielkim skrawku (część wschodnia) na terenach istniejącej zabudowy miejscowości (w zabudowie zwartej) oraz jej bezpośredniego sąsiedztwa. Zgodnie z informacjami uzyskanymi w Urzędzie M. P., na przedmiotową działkę nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Biegły wskazał, że stan nieruchomości według ewidencji gruntów na dzień zakończenia działań podjętych na podstawie decyzji ograniczającej oraz na dzień ograniczenia praw, nie uległ zmianie. Dodatkowo przeznaczenie nieruchomości na datę zakończenia działań uzasadniających wydanie decyzji ograniczającej Starosty [...] oraz na datę ograniczenia praw, nie uległo zmianie. Biegły w operacie szacunkowym wyjaśnił, że według stanu na dzień wydania przez Starostę I. decyzji z dnia [...].03.2023r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV relacji P. - N. Wieś W. istniała na przedmiotowej działce. Ponadto działka jest niezabudowana i użytkowana rolniczo. Stan zagospodarowania nieruchomości po zakończeniu prac budowlanych został ustalony przez rzeczoznawcę podczas wizji terenowej w dniu [...] grudnia 2023 r., na podstawie danych ujawnionych w ewidencji gruntów oraz zawiadomienia o zakończeniu prac z dnia [...].08.2023 r. i protokołu przekazania terenu z dnia [...].08.2023 r. Zgodnie z ww. dokumentami, po zakończeniu prac w okresie od [...].07.2023 r. do [...].08.2023 r. przedmiotowa nieruchomość została uporządkowana, jednakże ostatecznie nie została przywrócona do stanu poprzedniego. Na nieruchomości powstały zniszczenia kukurydzy na obszarze 730 m˛. Ponadto napowietrzna linia 110 kV relacji Pakość-Nowa Wieś W. została przebudowana po istniejącej trasie, w tych samych parametrach. W. zawieszenia przewodów nie uległa obniżeniu. Zgodnie z danymi technicznymi przebudowanej linii napowietrznej, nie posadowiono nowych słupów, a pow. ograniczenia objęła 1.219 m˛. W wyniku przeprowadzonej analizy Wojewoda K.-P. uznał, że operat spełnia wszystkie wymogi określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniu z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości. Jednocześnie organ drugiej instancji nie stwierdził w operacie uchybień pod względem zachowania warunków formalnych dokumentu oraz logiki dowodu wobec czego stwierdzono, że operat szacunkowy został wykonany zgodnie z przepisami prawa, a wartości w nim wskazane są prawidłowe. W skardze do Sądu na powyższą decyzję M. B. zarzucił naruszenie przepisów prawa, a mianowicie: . art 128 ust. 4 w zw. art 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami polegające na niewłaściwym ustaleniu przez rzeczoznawcę majątkowego wysokości należnego odszkodowania w związku z wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w wysokości niższej niż wartość rzeczywiście poniesionej szkody. . art. 43 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwej analizie wszystkich czynników w nim wymienionych mających wpływ na ustalenie wysokości odszkodowania, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego wyliczenia obniżenia wartości nieruchomości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, . art. 154 ust. 1 u.g.n. Poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że w zakresie metody i techniki szacowania, biegłemu pozostawić należy całkowitą dowolność działania, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia jako dowodu wadliwego operatu szacunkowego. . art. 7 oraz art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, polegające w szczególności na nienależytym zbadaniu stanu faktycznego sprawy oraz nienależytym przeanalizowaniu kluczowego dowodu w przedmiotowej sprawie, jakim jest operat szacunkowy w świetle całości materiału dowodowego, stanowiącego podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania, co skutkowało dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Wobec powyższego skarżący wniósł o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji Starosty I. z dnia [...] kwietnia 2024 roku nr [...]. w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji Starosty I. z dnia [...] kwietnia 2024 roku nr [...]. W ocenie skarżącego, właściwym jest przyznanie zapłaty odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości, ponieważ jego sytuacja wypełnia znamiona przewidziane w przepisach prawa i kwalifikuje go do uzyskania przewidzianej prawem zapłaty. Nie wyraża jednak zgody na wysokość zaproponowanej kwoty, która w sposób rażący odbiega od standardów wyceny właściwych w przedmiotowej sprawie i jest zaniżona, a błędnie przeprowadzone postępowanie administracyjne przez Starostę I. uniemożliwiło skarżącemu dochodzenie swoich praw. Zdaniem skarżącego, z oceny zebranego materiału dowodowego wynika, że organ administracji nie zastosował w sprawie przepisów ustawy kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym Starosta I. nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego w sprawie oraz nie uzasadnił należycie podjętego rozstrzygnięcia, czym uchybił art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Jedynym ustaleniem dokonanym przez organ, a stanowiącym dla niego etap wyjściowy, pozwalającym na wydanie decyzji o wysokości zapłaty odszkodowania było ustalenie, iż doszło do spełnienia przytoczonych przesłanek przez inwestora - spółkę E. oraz ujawnienie treści księgi wieczystej i na tej podstawie powołanie biegłego, który sporządził operat szacunkowy. Skarżący zwrócił uwagę, że organ jedynie wypowiedział się, iż zgodnie z art. 75 k.p.a. poddał operat szacunkowy kontroli i uznał jego prawidłowość w zakresie przewidzianych prawem uwarunkowań sporządzania operatu, weryfikując go pozytywnie. Lakoniczne i odbiegające od zasad przekonywania przez organ administracji uzasadnienie, nie jest możliwe do zaakceptowania przez skarżącego w perspektywie wysokości przyznanego odszkodowania. W ocenie bowiem skarżącego, ani sam operat, ani organ nie uwzględnił faktu wynikającego z waloryzacji cen utraconych upraw (o których mowa w decyzji), a także ograniczeń w uprawach możliwych do wykonania w przyszłości, a także tych, które wynikają z przebiegu linii energetycznej przez obszar stanowiący działkę skarżącego. W przekonaniu skarżącego, zagadnieniem zasadniczym, które Starosta winien w pierwszej kolejności ustalić, jest precyzyjne określenie celu wywłaszczenia, gdyż jest to podstawą wyjścia do dalszych ustaleń, tj. użycia, bądź nie wywłaszczonej nieruchomości na ten cel. Jeżeli cel w decyzji wywłaszczeniowej został określony w sposób ogólnikowy, przy użyciu ogólnych określeń lub też nie został określony w ogóle, należy go ustalić na podstawie analizy dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, w tym na podstawie przeznaczenia nieruchomości i jej wykorzystywania przez skarżącego. Taka ocena pozwoliłaby bowiem na ustalenie odszkodowania uwzględniającego utracone pożytki i zaspokoiła ewentualne roszczenia strony odnośnie przyszłych ograniczeń wynikających z wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) kontroluje działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził bowiem ani w decyzji ani w postępowaniu ją poprzedzającym naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344, dalej "u.g.n."), było ustalenie na rzecz właściciela nieruchomości odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w W., gmina P., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 2,2495 ha, poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci napowietrznej linii 110 kV P. - N. Wieś W. tj. podwieszenia napowietrznych przewodów linii 110 kV oraz dalsze funkcjonowanie linii, zgodnie z ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] marca 2023 r. (znak: GN.II.6821.[...].16.2023). Przekonująco wykazały organy obu instancji, iż należne Skarżącemu odszkodowanie należało ustalić w wysokości określonej w operacie szacunkowym, sporządzonym na zlecenie organu I instancji. Zasady ustalania odszkodowania w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie ustalają niżej przywołane przepisy prawa, które zostały przez organy orzekające w sprawie zastosowane prawidłowo. Analizując obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy, przypomnieć trzeba, że w myśl art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce organizacyjnej, występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Ostatni z przywołanych przepisów natomiast stanowi, że za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 u.g.n. przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Przy czym, jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art.128 ust.4 u.g.n.). Art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zakreśla zatem granice odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadkach określonych w ustawie, tj. art. 120 i art. 124-126 u.g.n. Z brzmienia przepisu wynika, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Oznacza to i jest to stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że określone tym przepisem odszkodowanie ogranicza się do rzeczywistej szkody wynikającej z prac inwestycyjnych. Zdanie drugie tego przepisu natomiast przewiduje, że jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. określa zatem dwie podstawy odszkodowania: szkodę wywołaną zdarzeniami, o jakich mowa w ustawie i zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek tych zdarzeń. Przepis ten wyraźnie zatem wskazuje, że odszkodowanie przyznawane na tej podstawie prawnej obejmuje: wartość rzeczywistych szkód powstałych na nieruchomości objętej ograniczeniem w korzystaniu z niej oraz zmniejszenie się wartości takiej nieruchomości spowodowane ograniczeniem w sposobie korzystania i zmiany jej dotychczasowej przydatności użytkowej (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1303/19, publ. CBOSA). Odszkodowanie natomiast nie obejmuje utraconych korzyści (poza okresem wskazanym w rozporządzeniu), ani kosztów poniesionych nakładów. Szczegółowe zasady określania wartości poniesionych szkód na nieruchomości oraz określania zmniejszenia wartości nieruchomości, o których to elementach odszkodowania mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., zawarte są w (obowiązującym w dacie orzekania) rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny nieruchomości (Dz.U. z 2023 r., poz. 1832). Zgodnie z § 75 przy określaniu wartości poniesionych szkód powstałych wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i art. 124 - 126 ustawy, uwzględnia się w szczególności: stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania, albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań podjętych na podstawie decyzji; utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań podjętych na podstawie tej decyzji. W myśl § 51 ww. rozporządzenia, przy określaniu wartości nieruchomości dla ustalenia odszkodowania za jej wywłaszczenie: . uwzględnia się obciążenie na nieruchomości prawem dożywocia . nie uwzględnia się praw rzeczowych i innych praw obciążających nieruchomość ustanowionych po dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu oraz nakładów poniesionych na nieruchomość po tym dniu W świetle § 52 rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględnia się w szczególności: . zmianę warunków korzystania z nieruchomości; . zmianę przydatności użytkowej nieruchomości; . trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości; . skutki spowodowane obowiązkiem udostępniania nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii, a także remontów i demontażu, ciągów, przewodów i urządzeń wymienionych w art. 124 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu ustalone odszkodowanie uwzględnia powyższe elementy, uwzględniając przy tym, że wyceny rzeczoznawca dokonał w oparciu o analizę rynku nieruchomości gruntowych niezabudowanych przeznaczonych pod tereny rolne jako przedmiotu prawa własności na obszarze gminy P. w okresie badania cen transakcyjnych od stycznia 2023 r. do grudnia 2023 r. Rzeczoznawca wyselekcjonował 3 transakcje obrotu nieruchomościami podobnymi do przedmiotu wyceny - str. 18 operatu. Wagi cech rynkowych ustalono na podstawie analizy bazy danych o cenach i cechach nieruchomości będących wcześniej przedmiotem obrotu rynkowego w okresie badania cech na podstawie badań - obserwacji preferencji nabywców nieruchomości. Biegły ocenił również czynniki określone w § 52 rozporządzenia i uznał, że czynnik zmiany warunków korzystania z nieruchomości nie występuje ponieważ linia elektroenergetyczna nie zmienia warunków korzystania z nieruchomości, dojazd do działki odbywa się jak dotychczas, czynnik zmiany przydatności użytkowej nieruchomości nie występuje, działka może być użytkowana w dotychczasowy sposób, a także czynnik trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości nie występuje. Przedmiotowa linia 110 kV została przebudowana po istniejącej trasie, w tych samych parametrach. W. i szerokość przewodów nie uległy zmianie. Nie doszło do zwiększenia oddziaływania i uciążliwości linii elektroenergetycznej. Czynnik polegający na obowiązku udostępniania w przyszłości nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej obciąża nieruchomość, lecz jego skutki są niemożliwe do ustalenia na podstawie cen transakcyjnych nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi. W operacie rzeczoznawca uwzględnił czynnik ekspercki. Ponadto uwzględniono również, że linia elektroenergetyczna 110 kV została wprowadzona zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym teren gminy P. w części obrębów geodezyjnych: Łącko, Rybitwy i W., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] lipca 2022 r. i na skutek uchwalenia planu nastąpiły ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości w strefie ochronnej linii o szerokości 22 m (po 11 m na obie strony osi). Rzeczoznawca wyjaśnił, że w umowach zawieranych przez firmy budujące linie elektroenergetyczne 110 kV z właścicielami gruntów rolnych na ustanowienie służebności przesyłu stosowany jest współczynnik 0,20 uwzględniający wpływ szkody lokalizacyjnej w strefie oddziaływania urządzenia. W związku z powyższym współczynnik obniżenia wartości nieruchomości z tytułu prawnej lokalizacji linii w MPZP na podstawie danych rynkowych rzeczoznawca ustalił na 0,20. Współczynnik ten jest stosowany na przedmiotowej linii, jak również na innych liniach, wysokich napięć na terenie województwa kujawsko-pomorskiego Biorąc pod uwagę powyższe, rzeczoznawca określił zmniejszenie wartości nieruchomości w wysokości [...] zł, co jest adekwatne do faktycznego obciążenia nieruchomości posadowieniem linii elektroenergetycznej podczas jej budowy. W ocenie Sądu istnieje uzasadniona wątpliwość, biorąc pod uwagę niezmienność obciążenia nieruchomości, czy zasadne było podnoszenie wysokości odszkodowania za zmniejszenia wartości nieruchomości, skoro linia już wcześniej funkcjonowała i zakres ograniczenia nie został zmieniony. Zmianie uległy tylko elementy podwieszenia linii, a nie wprowadzenie nowych ograniczeń na gruncie. Zmniejszenie wartości nieruchomości stanowi szkodę trwałą, która występuje na skutek przebudowy jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej. W tym przypadku wchodziło w grę zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej w postaci napowietrznej linii 110 kV P. - N. Wieś W. tj. podwieszenia napowietrznych przewodów linii 110 kV Ustalając wartość szkód w pożytkach na kwotę [...]zł rzeczoznawca uwzględnił warunki klimatyczno-glebowe dla województwa kujawsko-pomorskiego, rejon powiatu inowrocławskiego, klasa bonitacyjna gleby RII-RIII, nawożenie i ochrona roślin na bardzo dobrym poziomie, uwzględniono wielkość plonu w okresie po zbiorach i cenę hurtową skupu kukurydzy w okresie zbiorów z rejonu gminy P.. W operacie szacunkowym biegły w sposób szczegółowy odniósł się do treści adekwatnych przepisów rozporządzenia w sprawie wyceny, wyjaśniając że w stosunku do zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości a także trwałego ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości. Głównym czynnikiem decydującym był fakt, iż przedmiotem ograniczenia sposobu korzystania objęto nieruchomość, na której istniała już linia elektroenergetyczna. Nie uległy zmianie trasa oraz napięcie linii istniejącej na nieruchomości na dzień wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z niej. Trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości następuje wówczas, gdy po wybudowaniu urządzenia przesyłowego, koniecznym staje się zmiana funkcji nieruchomości wobec braku możliwości jej użytkowania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem/funkcją oraz w przypadku, gdy wyłączeniu podlega część gruntu na skutek posadowienia "świadków infrastruktury" (np. słupów energetycznych). Biorąc pod uwagę okoliczność, iż w przypadku analizowanej sprawy na nieruchomości istniała już naziemna linia elektroenergetyczna, inwestycja przebudowy sieci nie powodowała zmian funkcji nieruchomości. Z takim uzasadnieniem należy się zgodzić. Sytuacja właściciela nieruchomości nie różni się zbyt znacząco od sytuacji poprzedniej, tj. przed dokonaniem przebudowy ww. linii elektroenergetycznej 110 kV. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że rozstrzygniecie organu jest zgodne z przepisami prawa, zaś skierowane przez skarżącego zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Oś sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się w zasadzie do zarzutów w zakresie wysokości przyznanego odszkodowania z tytułu szkody powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, gdyż co do zasady podważany jest sporządzony w sprawie operat szacunkowy, na podstawie którego wyliczono jej wysokość. Sąd wyjaśnia, że ustalenie odszkodowania następuje, zgodnie z art. 130 ust 2 u.g.n., po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość powstałych szkód, którą zgodnie z art. 156 ust. 1 u.g.n. stanowi operat szacunkowy. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1358/12, 7 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 1815/12, 1 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 721/15 i 12 października 2017 r. sygn. akt II FSK 2499/15, z 24.03.2022 r., II OSK 947/21 – dostępne w CBOSA). W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że pozycja rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego. Zarówno przepisy prawa, jak również standardy zawodowe oraz kodeks etyki nakładają na rzeczoznawcę majątkowego przy dokonywaniu wyceny nieruchomości obowiązek wykorzystania posiadanej wiedzy specjalistycznej i reguł doświadczenia, a nadto wymagają dołożenia należytej staranności. Jakkolwiek opinia jest dowodem w sprawie i podlega ocenie według kryteriów procesowych, to jednak ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Choć operat szacunkowy jest dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., to jednak ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, to jest zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Konkludując, zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w wyjątkowych i oczywistych przypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (zob. wyroki z 11.12.2020 r., I OSK 2689/18, LEX nr 3108857 oraz I OSK 3140/18, LEX nr 3121921), jeśli zaś strona ma zastrzeżenia co do rzetelności i prawidłowości wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, to może skorzystać z możliwości oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w celu skontrolowania prawidłowości sporządzenia tego operatu - do czego jest uprawniona na mocy art. 157 u.g.n. Aby skutecznie zakwestionować sporządzony na potrzeby postępowania administracyjnego operat szacunkowy, strona skarżąca może albo przedstawić kontroperat, tj. alternatywną wycenę, opierającą się np. na innej bazie nieruchomości, czy przyjmując inne kryteria wyceny, albo poddać sporządzony w toku postępowania operat kontroli organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 157 ust. 1 u.g.n. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko organów obu instancji co do tego, iż sporządzony operat szacunkowy stanowiący podstawę do określenia wysokości należnego skarżącemu odszkodowania, odpowiada wymaganiom przewidzianym w przepisach u.g.n. i rozporządzeniu, a jego wiarygodność dowodowa, kompletność, logiczność i spójność nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Należy też podkreślić, że wycena dotyczy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości a nie jej wywłaszczenia, zatem oczekiwania co do zastosowania reguł ustalania wyceny jak przy wywłaszczeniu nie zasługują na uwzględnienie. Z tych też przyczyn zarzuty dotyczące naruszenia powołanych przepisów w tym też przepisów postępowania nie mogły zostać uwzględnione. W tej sytuacji zastrzeżenia skarżącego do wiarygodności dowodowej operatu należy uznać za bezpodstawne. W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a. J. Janiszewska-Ziołek R. Owczarzak M. Pawełczak