II SA/Bd 971/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Jarzembski(spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Burmistrza tego miasta na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późń. zm.) odmówił M. O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę D. O.. Na postawie przedłożonych przez M. O. dokumentów organ ustalił, że jest ona rolnikiem i współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ona ubezpieczeniu społecznemu. Powołując się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 organ wskazał, że prowadzenie przez rolnika gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu M. O. wskazała na trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia upośledzonej córki. Wyjaśniła, że w gospodarstwie rolnym pracuje jej mąż oraz syn, ona natomiast zajmuje się córką, która wymaga opieki przez cała dobę. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w oświadczeniu z [...] lipca 2013 r. M. O. podała, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym z uwagi na sprawowaną opiekę nad dzieckiem, jednocześnie jednak wskazała, że podlega ubezpieczeniu KRUS. Powołując się na orzecznictwo NSA Kolegium wskazało, że fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego M. O. ponownie wskazała na trudną sytuację życiową oraz zły stan zdrowia córki. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 143, poz. 1269 z póżn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta K. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], którą odmówiono M. O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę D. O.. Materialnoprawną przesłankę decyzji poddanych sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późń. zm.). Stosownie do art. 17 ust. 1 ww. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, że M. O. sprawuje opiekę nad D. O. - osobą niepełnosprawną ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sporu w sprawie nie budzi również fakt, że skarżąca podlega ubezpieczeniu KRUS. Na tle przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jeszcze do niedawna istniała w orzecznictwie sądowo-administracyjnym rozbieżność co do tego, czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uchwałą z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12) podjętą w trybie art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a., w składzie siedmiu sędziów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 17 ust 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl przepisu art. 187 § 2 P.p.s.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta w składzie siedmiu sędziów jest wiążąca w sprawie, w której zapadła. Jednak z treści art. 269 § 1 P.p.s.a. wynika, iż de facto jest ona również wiążąca w innych sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, sądy powinny stanowisko to respektować. W przypadku gdy sąd rozpoznający tożsamą sprawę nie podziela stanowiska zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego zobligowany jest on do wystąpienia do odpowiedniego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym. Celem regulacji przyjętej w art. 269 P.p.s.a. jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądowego, które stanowi gwarancję demokratycznego państwa prawa, wpływając na kształtowanie zaufania obywateli do państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 5/12). Stanowisko zawarte przez NSA w podjętej uchwale oznacza, iż ustalenie przez organ, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne obliguje ten organ do negatywnego rozpatrzenia wniosku o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez potrzeby oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. O ile ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik", to legalną definicję tego pojęcia odnaleźć można w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 50, poz. 291 ze zmianami). Zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Nadto art. 16 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wskazuje, że ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy, iż mimo niekwestionowanej trudnej sytuacji życiowej skarżącej, negatywne rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego odpowiada prawu. Ustalenie przez organ, że w myśl przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników skarżąca jest rolnikiem, pozbawiało ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bez potrzeby badania czy charakter wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym pozwala jej na podjecie pracy poza rolnictwem, a takiej pracy nie wykonuje z uwagi na sprawowaną opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. Zaznaczyć należy, iż Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej skarżącej, czy też faktu sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną córką, która to opieka wymaga od niej wielkiego wysiłku, jednakże, będąc osobą objętą ubezpieczeniem KRUS skarżąca nie jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym miejscu podkreślić należy, że we wskazanej powyżej uchwale NSA stwierdził, że pojęcie prowadzenie gospodarstwa rolnego mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo prowadzenie w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim, a tym samym osiągania z niego dochodu. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, a w konsekwencji pozbawienie pobierania dochodu z tego gospodarstwa, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa. Mając na uwadze stanowisko NSA stwierdzić należy, że bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącą okoliczność, że pracą w gospodarstwie zajmuje się jej mąż i syn, w sytuacji w której pozostaje ona rolnikiem objętym ubezpieczeniem KRUS. W tym stanie rzeczy, z uwagi na brak podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.