II SA/Bd 979/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz(spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata M. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak: [...], Prezydent G., działając na podstawie art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, przyznał A. Ż. świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych na miesiąc czerwiec 2013 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdził, że spełnione zostały kryteria warunkujące przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności określone w art. 3 pkt 1 i w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Wskazał, że ustalona wysokość świadczenia determinowana jest przyznanym budżetem na realizację pomocy w zakresie dożywiania, jak i liczbą osób wymagających wsparcia. Podał, że w pierwszej kolejności Ośrodek zobowiązany jest zabezpieczyć pomoc w zakresie posiłków dla dzieci uczących się w szkołach oraz innych osób korzystających z posiłków (osoby samotne, w podeszłym wieku, chore, niepełnosprawne, nie mogące własnym staraniem zapewnić sobie posiłku). Na podstawie sprawozdania z realizacji programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" za 2012 r. oszacowano potrzeby na 2013 r. dla dzieci w szkołach na kwotę rzędu [...] zł, dla ok. [...] (miesięcznie), innych osób na kwotę rzędu [...] zł. Organ stwierdził, że przyznawane świadczenia pieniężne mogą zatem odbiegać w swojej wysokości od oczekiwań osób o nie wnioskujących. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu A. Ż. złożył odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta G. z [...] czerwca 2013 r. w sprawie przyznania pomocy na dożywianie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ustawa o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", stanowi w art. 3 pkt 1 lit. c, że w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana, nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego 456 zł. Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że z akt sprawy i wywiadu środowiskowego wynika, że A. Ż. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jego dochód stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Z powyższych ustaleń wynika, że spełnia on kryteria określone przepisach ustawy o ustanowieniu programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" uprawniające do przedmiotowego świadczenia. Podał również, że skarżący objęty jest systematycznie udzielaną pomocą pieniężną na zaspokojenie podstawowych potrzeb, otrzymuje też wsparcie w formie produktów spożywczych. W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie narusza przepisów ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i przepisów ustawy o pomocy społecznej i przepisów postępowania. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji, A. Ż. zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, że jest ono niezgodne z Konstytucją RP i narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. Podkreślił, że żyje w ubóstwie i nie wystarcza mu pieniędzy na zaspokojenie podstawowych potrzeb, a urzędy bezpodstawnie odmawiają mu przyznania niezbędnych środków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, iż brak jest podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania" w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom lub rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150%, kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że miesięczny dochód skarżącego mieści się w kryterium ustalonym w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r., co uprawnia go do ubiegania się o przyznanie pomocy na dożywianie. Jednakże wyjaśnić należy, że decyzje w przedmiocie przyznania świadczenia opierają się na uznaniu administracyjnym. Okoliczność ta sprawia, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania rozważanego świadczenia wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W ocenie Sądu, działanie organów pomocy społecznej mieszczące się w granicach uznania zostało należycie umotywowane w tym przypadku. O ile zatem organ, dokonując oceny wszystkich okoliczności sprawy, do czego zobowiązuje go art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., uznał, że sytuacja bytowa i finansowa skarżącego uzasadniała przyznanie jemu pomocy, to wobec wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów tego rozstrzygnięcia nie można uznać, że decyzja ta narusza prawo. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostatecznie wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia, wskazując, że organy pomocy społecznej, dysponując określonymi środkami finansowymi, muszą dokonywać wyboru rozstrzygnięcia, mając na względzie zarówno potrzeby wnioskującej i cel pomocy, ale także potrzeby wszystkich ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Wskazano, że ustalona wysokość świadczenia determinowana jest przyznanym budżetem na realizację pomocy w zakresie dożywiania, jak i liczbą osób wymagających wsparcia. Organ wyjaśnił nadto, że ośrodek w pierwszej kolejności zobowiązany jest zabezpieczyć pomoc w zakresie posiłków dla dzieci uczących się w szkołach oraz innych osób korzystających z posiłków (osoby samotne, w podeszłym wieku, chore, niepełnosprawne, nie mogące własnym staraniem zapewnić sobie posiłku). Z treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem pomoc społeczna ma za zadanie jedynie wspieranie osób w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowych, nie zaś zastępowanie tych działań. Celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia świadczenie, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej, co podkreśla orzecznictwo, nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1920/11 oraz wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1795/11). Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, bowiem posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń, na co zasadnie zwrócił uwagę organ. Wyjaśnić również należy, że zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a., sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym wydanie innej decyzji było niemożliwe. Organ zaś odpowiada za naruszenie tej zasady, jeżeli nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności mających przekonać stronę o zasadności decyzji, np. odstąpi od uzasadnienia decyzji. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt I OSK 124/10). W realiach niniejszej sprawy, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na okoliczności, którymi kierowały się organy pomocowe, przyznając skarżącemu świadczenie w określonej wysokości. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi z uwagi na brak podstaw do jej uwzględnienia. Po myśli art. 250 p.p.s.a. rozstrzygnięto o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług wobec złożonego przezeń oświadczenia, iż koszty pomocy prawnej, udzielonej w urzędu nie zostały opłacone nawet w części.