II SA/Bd 990/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję [...] Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (t. jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1001) przyznał A. W. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ww. ustawie z tytułu deportacji do pracy przymusowej w wymiarze 16 pełnych miesięcy. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, biorąc pod uwagę zawartą w art. 2 pkt 2 cyt. ustawy definicję represji i stanowisko sądów administracyjnych o przyznaniu uprawnienia do świadczeń również dzieciom urodzonym na deportacji, uwzględniono wniosek A. W. o przyznanie świadczenia o którym mowa w ustawie. Na podstawie załączonego do wniosku materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawca urodził się w czasie II wojny światowej na terytorium Niemiec, gdzie jego rodzice zostali wywiezieni w 1940 r. do pracy przymusowej. Za udowodniony czas represji organ przyjął okres od narodzin wnioskodawcy w dniu [...] grudnia 1943 r. do zakończenia wojny w dniu 8 maja 1945 r. A. W. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku tym podniósł, że mimo, iż wojna skończyła się w maju 1945 r., wnioskodawca wraz z rodzicami wrócili do Polski [...] marca 1946 r. i do tej daty, zdaniem wnioskodawcy, przyznane powinno zostać świadczenie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu spraw, organ stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany decyzji. Organ podniósł, że wnioskodawca podlegał represjom określonym w ustawie o świadczeniu pieniężnym do końca wojny, tj. do dnia 8 maja 1945 r. Nie można zatem uznać, że represje o których mowa w ww. ustawie trwały również po tej dacie. W skardze do sądu administracyjnego A. W. podniósł, że nie zgadza się z treścią zakwestionowanej decyzji. Skarżący zwrócił uwagę na pomyłkę w jego imieniu. Podniósł także, że załącza do akt sprawy przepustki świadczące o tym, że powrót do Polski skarżącego wraz z rodzicami nastąpił w dniu [...] marca 1946 r. Skarżący poza granicami kraju spędził zatem 26 miesięcy. Skarżący podniósł, że nie miał wpływu na fakt deportacji, a wcześniejszy powrót do kraju był widocznie niemożliwy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z powyższego wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialno-prawną decyzji ostatecznej organu stanowią przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 2014 r., poz.1001). Ustawa w art. 2 pkt 2 lit. a definiuje pojęcie represji jako deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Ustawa nie normuje w sposób jednoznaczny sposobu liczenia okresu represji. Dopiero ukształtowane na tle tej regulacji orzecznictwo sądów administracyjnych zdefiniowało okres represji wskazując konkretną datę, do której represja winna być liczona. Podkreślić należy, że w orzecznictwie zaznaczyły się dwa stanowiska dotyczące daty określenia zakończenia II wojny światowej. Według pierwszego, początkowego i do pewnego momentu jednolitego stanowiska, określenie zakończenia wojny jako zakończenia okresu represji odnoszono, do dnia wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej. Z tą datą zgodnie z zaprezentowanym stanowiskiem, praca wykonywana na deportacji, choćby była nadal wykonywana np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. II OSK 557/06, Lex nr 275507). Następnie w orzecznictwie zaznaczyło się drugie stanowisko dotyczące sposobu liczenia okresu deportacji. Według niego, zakończenie wojny należy odnieść do daty zakończenia II wojny światowej, tj. 8 maja 1945 r., co oznacza, że tylko data 8 maja 1945 r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r. sygn. II OSK 553/08, wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r. sygn. 1456/08, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 maja 2009 r. sygn. II SA/Bk 147/09, dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). Także w wyroku z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. II OSK 979/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Do okresu deportacji nie może zostać zaliczony okres pozostawiania w miejscu wykonywania pracy przymusowej po dniu zakończenia wojny, jak i okres prenatalny." (Lex nr 493532). Wbrew twierdzeniom skarżącego nie może zostać uznany za represję okres po dacie zakończenia II wojny światowej, tj. 8 maja 1945 r. Nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi poparte dokumentami powrotu do kraju po zakończeniu wojny. Decyzje organu obydwu instancji nie naruszają przepisów prawa. Ustalony okres represji w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich jest prawidłowy. Organ w oparciu o art. 3 tej ustawy ustalił pełne 16 miesięcy trwania represji od urodzenia [...] grudnia 1943r. do 8 maja 1945r. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.