II SA/Bd 992/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję SKO w B. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa ( Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ) na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 992/13 Uzasadnienie Prezydent Miasta B. na podstawie art. 2 pkt 10 i art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 104 Kpa decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił Ł. G umorzenia w całości należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego dziecka G. G. za okres od dnia [...].12.2009 r. do dnia [...].09.2011 r. w kwocie [...] zł (należność główna [...] zł + odsetki ustawowe - [...] zł). W odwołaniu Ł. G. podkreślił, że nie zgadza się z argumentami organu dotyczącymi warunków pobytu w zakładzie karnym, które spowodowały odmowę umorzenia należności. Wskazał, że jest wychowankiem Domu Dziecka, nie ma żadnego wsparcia ze strony rodziny i nie uchyla się od łożenia na utrzymanie syna, ale aktualnie nie ma możliwości zwrócenia wymaganej kwoty tym bardziej , że obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] lipca 2013 r. ([...]) na podstawie art. 1 ust 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 30 ust. 2 ww. ustawy z dnia 7 września 2007 r., oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy ww. decyzję. Wg SKO organ I instancji miał podstawy do uznania, że w przedmiotowej sprawie niecelowe jest zastosowanie fakultatywnego umorzenia należności i podjęte rozstrzygnięcie szczegółowo uzasadnił. Argumenty braku zabezpieczenia majątkowego i braku pieniędzy nie stanowią przesłanki możliwości umorzenia należności alimentacyjnych. Pobyt w zakładzie karnym również nie może stanowić przesłanki umorzenia. Kolegium związane jest wyłącznie przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ocenie podlega tylko stan faktyczny sprawy, który nie uzasadnia rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z oczekiwaniem odwołującego i dlatego zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Składając skargę Ł. G. wskazał, że część zaległości w wyniku egzekucji komorniczej spłacił i "powinna być jakaś ulga dla dłużnika," a przebywając w zakładzie karnym nie jest w stanie spłacić zadłużenie, i nie ma nikogo kto pomógłby mu spłacić zadłużenie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie natomiast z przepisem art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy natomiast wynika, że skarżący ostatecznymi decyzjami Prezydenta Miasta B.: 1) nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. został zobowiązany do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dla uprawnionego dziecka G.G. za okres od dnia [...].12.2009 r. do dnia [...].09.2010 r. w kwocie [...] zł (należność główna [...] zł + odsetki ustawowe [...] zł), 2) nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. został zobowiązany do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dla uprawnionego dziecka G. G. za okres od dnia [...].10.2010 r. do dnia [...].09.2011 r. w kwocie [...] zł (należność główna [...] zł + odsetki ustawowe [...] zł). Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty zgodnie z art. 23 ust. 7 powołanej ustawy. Prawo do świadczeń z funduszu, alimentacyjnego zostało ustalone na podstawie m.in. zawartej ugody przed Sądem Rejonowym w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r., (sygn. akt [...]) w której skarżący zobowiązał się do płacenia renty alimentacyjnej na rzecz uprawnionego G. G. w wysokości [...] zł miesięcznie. Stosownie do treści art. 30 ust. 1 ww. ustawy z 7 września 2007 r. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Przepis ten uzależnia możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z fundusz alimentacyjnego wyłącznie od stopnia skuteczności egzekucji tych należności. Z akt sprawy wynika, że w przedmiotowej sprawie skuteczna egzekucja należności alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów nie miała miejsca i dlatego należało uznać, że wniosek skarżącego Ł. G. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla uprawnionego dziecka G. G. organ zasadnie rozpatrzył w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 ww. ustawy. Po myśli tego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Uprawnienie organu do umarzania należności alimentacyjnych jest realizowane w ramach uznania administracyjnego i jest uzależnione od zaistnienia – co należy mocno podkreślić - od szczególnych okoliczności związanych z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Należy stwierdzić, że oba organy, a więc zarówno organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – jak i wcześniej organ pierwszej instancji w decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 Kpa szczegółowo i przekonywująco uzasadniły swoje stanowisko w przedmiocie odmowy umorzenia należności alimentacyjnych. Również i w ocenie Sądu okoliczności wskazane przez skarżącego zarówno we wniosku, potem w odwołaniu a w końcu i w skardze nie stanowią podstawy do zwolnienia skarżącego od ciążącego na nim obowiązku i umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W szczególności należy podkreślić, iż w ugruntowanym orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że za wyjątkową nie może zostać uznana sytuacja, będąca efektem zawinionych działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji. W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika. Nie można przy tym zapominać o charakterze zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci - mają charakter obligatoryjny. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały miejsce. Okolicznością taką nie jest z pewnością odbywanie kary pozbawienia wolności, gdyż jak już wyżej wskazano, stanowi ona efekt zabronionych działań zobowiązanego. Za wyjątkową nie może być bowiem uznana sytuacja, będąca efektem działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji (vide np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 lipca 2011 r. – II SA/Łd 688/11, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 września 2010 r. - II SA/Sz 411/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2009 r. -IV SA/Po 570/08, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r. - I OSK 1166/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 23 stycznia 2007 r. – II SA/Bd 786/06. W tym stanie rzeczy uznając, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji (jak i wcześniej decyzji organu pierwszej instancji) nie doszło do naruszenia przepisów prawa i brak przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 151 tej ustawy Sąd skargę oddalił. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono opierając się na przepisach art. 250 ww. ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).