II SAB/Bd 110/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Firmy A na bezczynność Ośrodka Ruchu Drogowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Ośrodek Ruchu Drogowego do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2021 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Ośrodek Ruchu Drogowego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organizacja Międzyzakładowa Nr [...] [...] "[...]" w Wojewódzkich Ośrodkach Ruchu Drogowego z siedzibą w Ł. (dalej określana jako Skarżąca) pismem z [...] sierpnia 2021 r. wystąpiła do sądu administracyjnego ze skargą na bezczynność Ośrodek Ruchu Drogowego w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wskazał, że w ww. wniosku wniosła o udostępnienie informacji dotyczącej: 1) wysokości środków finansowych poniesionych przez WORD w T. na zakup wszelkich dóbr i usług od Ośrodka Edukacji Ekologicznej "[...]" w G. w latach 2010 – 2021, 2) wysokości środków finansowych przekazanych przez WORD w T. wszelkim podmiotom zajmującym się działalnością sportową w latach 2013 – 2021 (żużel, hokej itp.). W odpowiedzi Dyrektor WORD w T. poinformował, że nie dysponuje aktualnie informacją przetworzoną we wnioskowanym zakresie, a ponadto nie jest spełniona przesłanka otrzymania informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, dalej powoływana jako "u.d.i.p."). Pomimo że Skarżąca pismem z [...] lipca 2021 r. wykazała szczególnie istotny interes publiczny, nie otrzymał odpowiedzi na swój wniosek. W odpowiedzi na skargę WORD w T. wniósł o jej oddalenie wskazując, że w odpowiedzi na wniosek Skarżącej z [...] czerwca 2021 r. WORD zajął stanowisko stwierdzając braki formalne wniosku i nadużycie do informacji publicznej (przedmiotowy wniosek został poprzedzony 12 innymi wnioskami o udzielenie informacji publicznej). Zdaniem WORD w przedmiotowej sprawie nie istnieje element szczególnej istotności dla interesu publicznego, niezbędny dla wytworzenia informacji przetworzonej. Ponadto brak jest możliwości realizacji wniosku wobec braku dokumentów źródłowych z całego okresu objętego wnioskiem. W opinii WORD R. B. (osoba reprezentująca Skarżącą) "działając pod szyldem związku zawodowego" nęka pracowników instytucji samorządowej (tj. pracowników WORD). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W przedmiotowej sprawie nie jest sporne to, że WORD w T. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne (jest to osoba prawna samorządu województwa). Informacje dotyczące wydatkowania środków finansowych WORD są zatem informacją publiczną. Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa obowiązki organu (podmiotu), do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wskazując, w jaki sposób postępowanie powinno być zakończone. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji na zasadzie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Podmiot, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji, ma obowiązek podjąć jedną z tych form działania w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W przypadku natomiast, gdy podmiot ten uznaje, że wnioskowana informacja nie ma waloru informacji publicznej, o swoim stanowisku zobligowany jest powiadomić stronę wnioskującą pismem, nie powinien natomiast wydawać decyzji. Odnośnie uzyskiwania informacji publicznej przetworzonej - z przepisów u.d.i.p. w sposób jednoznaczny wynika, że wnioskodawca występujący z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej, w przypadku wydania decyzji odmownej. Organ kwalifikując żądaną informację jako informację przetworzoną, o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej, powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Niepodjęcie tego rodzaju działań oznacza, że organ pozostaje w bezczynności, wobec czego zasadnym staje się zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej w skrócie "p.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie WORD w T. uznając w piśmie z [...] lipca 2021 r. żądane przez Skarżąca za informacje publiczne przetworzone nie wezwał Skarżącej do wykazania, że istnieje ww. przesłanka ustawowa udostępnienia tej informacji. Ponadto pomimo że WORD, w piśmie z [...] lipca 2021 r. przedstawił argumentację odnośnie zaistnienia przesłanki istotnego interesu publicznego - WORD ani nie udostępnił informacji, ani nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji. Nie udostępniając informacji jak i nie wydając decyzji odmownej WORD pozostawał w bezczynności, co obligowało Sąd, na podatwie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do zobowiązania WORD do rozpoznania wniosku. Sąd nie dostrzegł przy tym w przedmiotowej sprawie cech nadużycia prawa do informacji publicznej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 listopada 2021 r. sygn. III OSK 3907/21 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl) nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym niż chęć zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotną tylko z perspektywy wnioskodawcy. Przy czym z reguły wnioskodawca przez nadużycie prawa zmierza do realizacji własnych interesów, na przykład przez zamiar wykorzystania udostępnionej informacji na potrzeby procesu cywilnego, którego wnioskodawca jest stroną. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że "nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej" (zob. wyrok NSA z 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynikać może z takich okoliczności jak: seryjność i podobieństwo skarg, akcentowanie w treściach pism kwestii kosztów postępowania, model działania skarżącego i jego pełnomocnika, okoliczność czasowa między wniesieniem skargi a zaistnieniem bezczynności w sprawie. W przedmiotowej sprawie organ przede wszystkim nie przedstawił dokumentów świadczących o takim sposobie działania Skarżącej, a jedynie opisał wnioski, z którymi miał wcześniej do czynienia (a podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, a nie na podstawie opisów akt sprawy). Już choćby z tych opisów wynika, że wcześniejsze wnioski nie dotyczyły ani indywidualnych interesów Skarżącej ani nie ma cech seryjności, dotyczyły bowiem: inwestycji WORD, wysokości wynagrodzeń kadry kierowniczej (w różnych formach), kwoty przeznaczonej na zakup pojazdu służbowego, rozstrzygnięć w sporach sądowych z udziałem WORD. Przedmiotowy wniosek nie powiela tych kwestii. Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności – zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. – Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako rażąco naruszająca prawo jest traktowana bezczynność organu w stanie, w którym bez żadnych wątpliwości i wahań w kontekście okoliczności danej sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty i rażący, że dane naruszenie cechuje wyraźna sprzeczność z obowiązującym prawem, niezasługująca na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołująca dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17, CBOSA). Charakter rażący ma więc bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (vide: wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14 – dostępny jw.). W niniejszej sprawie nierozpatrzenie wniosku Skarżącego nie nosi cech rażącego naruszenia prawa – organ bowiem odpowiedział na wniosek Skarżącego (pismem z [...] lipca 2021 r.) wypowiadając się odnośnie kwalifikacji rodzaju żądanej informacji i nękającego charakteru wniosku, aczkolwiek bez jasnego rozstrzygnięcia odnośnie tego czy odmawia udostępnienia żądanej informacji publicznej i z jakich konkretnych powodów – tak jak tego wymaga art. 17 w zw. z art. 16 u.d.i.p.