II SAB/Bd 45/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi F. W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola [...] "[...]" w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Dyrektor Przedszkola [...] "[...]" w [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora Przedszkola [...] "[...]" w [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej; 4. zasądza od Dyrektora Przedszkola [...] "[...]" w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Fundacja [...] z siedzibą w W. (dalej określana jako Skarżąca), reprezentowana przez prezesa zarządu, skierowała do organu - Dyrektora Przedszkola Niepublicznego (zwanego dalej "Dyrektorem Przedszkola" lub "organem") w dniu [...] listopada 2021 r. drogą elektroniczną (poprzez e-mail) wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: "(...) składam wniosek o udostępnienie informacji publicznej stosownie do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej: 1) Czy Państwa przedszkole(a) otrzymało (y) w 2020 roku z budżetu gminy (miasta) dotację o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych? 2) Jeśli tak - w jakiej łącznej wysokości (za cały rok 2020)? Proszę o udostępnienie powyższych informacji mailem w odpowiedzi na niniejszą wiadomość. (...)". Skarżąca wysłała swój wniosek na adres e-mail przedszkola. Wobec braku reakcji organu [...] lutego 2022 r. Skarżąca wywiodła skargę na bezczynność Dyrektora Przedszkola. W jej uzasadnieniu podniesiono, że do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie udzielił żądanej informacji, o którą wnoszono, ani nie wydał decyzji o odmowie dostępu do informacji. Przedszkole znajduje się zaś w gronie organizacji zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. Skarżąca podkreśliła, że wniosek został wysłany na adres e-mail Przedszkola uwidoczniony w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, o którym mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej. Do skargi dołączono wydruk e-maila zawierającego ww. wniosek o udzielenie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Przedszkola zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie oraz o nieobciążanie kosztami postępowania z uwagi na fakt, że gdyby został mu doręczony skutecznie wniosek o udostępnienie informacji publicznej, to bez zbędnej zwłoki odpowiedziałby na tego typu zapytanie i w rezultacie należy stwierdzić, że postępowanie Skarżącej jest niesumienne oraz oczywiście niewłaściwe, ponieważ, nie mając ku temu podstaw, wszczęła przedmiotowe postępowanie sądowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie bieg terminu 14 dni do udostępnienia informacji publicznej (mający podstawę w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej) rozpoczął się dopiero w dniu [...] lutego 2022 r., tj. w dniu otrzymania skargi i w rezultacie [...] lutego 2022 r. udostępnił informację publiczną zgodnie z treścią wniosku. Należy zaakcentować, że poza przedmiotową skargą Skarżąca nie próbowała skutecznie skontaktować się z Dyrektorem Przedszkola, a więc nie dążyła do pozasądowego załatwienia sprawy. Zatem trzeba zadać sobie pytanie: z jakiego powodu Skarżąca wysłała do dyrektorów przedszkoli setki wiadomości e-mail z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej? Ponadto wystąpiła podstawa do oddalenia skargi. Mając na uwadze przytoczony stan faktyczny w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością Dyrektora, który, dbając o bezpieczeństwo przedszkola, zakazuje pracownikom otwierania wiadomości "niewiadomego pochodzenia". Zatem, gdyby Skarżąca naprawdę chciała uzyskać żądane informacje, to jej przedstawiciele podjęliby dodatkowe kroki w celu skontaktowania się z Dyrektorem, ale tego nie zrobili. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, powinien zbadać, ile w ostatnim czasie wpłynęło tożsamych skarg Fundacji [...] na bezczynność dyrektorów przedszkoli niepublicznych. Z uwagi na dotychczasowe zachowanie Skarżącej należy rozważyć, czy jej postępowanie nie było sumienne oraz oczywiście niewłaściwe. Zgodnie z wydrukiem informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS, w celach działaniach organizacji nie zostały wyszczególnione jakiekolwiek zapisy dotyczące działalności oświatowej - w szczególności w zakresie podmiotów niepublicznych. Zatem pojawia się wątpliwości co do powodów uzyskania przez Skarżącą informacji odnoszących się do wysokości otrzymanych dotacji przez przedszkola niepubliczne - w szczególności, że poza wiadomościami e-mail wysłanymi do dziesiątek/setek podmiotów - Skarżąca nie zrobiła nic nie więcej, aby uzyskać informację publiczną. W rezultacie wniosek o nieobciążanie Dyrektora Przedszkola kosztami postępowania jest jak najbardziej zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten błędnie stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na jej zasadach. Oceniając, czy adresat żądania udostępnienia informacji publicznej pozostaje w bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., powoływana dalej jako "u.d.i.p.") realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach (art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1-3) wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek: po pierwsze, przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., po drugie adresatem żądania musi być podmiot zobowiązany do jej udzielenia, określony w art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p., a po trzecie, żądana informacja musi znajdować się w posiadaniu podmiotu, do którego zwrócono się o jej udzielenie (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Jeżeli chodzi o charakter żądanej informacji, to należy zauważyć, że zapytanie Skarżącej obejmowało kwestię dotacji pochodzącej z majątku publicznego - budżetu jednostki samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p.). Ustawodawca w treści art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. posługuje się pojęciem majątku w znaczeniu szerokim. Majątkiem publicznym w rozumieniu powyższego przepisu będzie majątek, który - niezależnie od charakteru podmiotu będącego właścicielem - zostaje w sposób prawny przeznaczony do użytku publicznego, w zakresie pełnego lub ograniczonego korzystania, regulowanego na podstawie lub z wyłączeniem prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 19.06.2020 r., I OSK 3361/19). Pytanie Skarżącej dotyczy zatem informacji, która zgodnie z art. 6 u.d.i.p. jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu. Adresatem wniosku w niniejszej sprawie jest Dyrektor Przedszkola Niepublicznego "[...]" w T. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedszkole, podobnie jak szkoła, należy do systemu oświaty (art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1082). Tak więc przedszkole, podobnie jak szkoła, wykonuje zadania publiczne w zakresie edukacji, także w sytuacji, gdy jest to przedszkole niepubliczne, stąd dyrektor takiej placówki jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 6.10.2021 r., II SAB/Sz 84/21, wyrok WSA w Warszawie z 13.05.2021 r., II SAB/Wa 623/20). Ponadto nie jest kwestionowane w sprawie, że przedmiotowe Przedszkole jest finansowane w części z budżetu gminy, na terenie której prowadzi działalność. Jest więc także podmiotem dysponującym mieniem publicznym, o którym mowa w ww. przepisie. Także z tego powodu dyrektor przedszkola jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że organ otrzymał wniosek Skarżącej. Należy przy tym zaznaczyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z 1.03.2019 r., I OSK 708/17). W konsekwencji w sprawie przyjąć należy, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej z [...] listopada 2021 r. został w tym dniu skutecznie do organu złożony, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy w postaci wydruku z poczty elektronicznej nadawcy, tj. Skarżącej (k. 7 akt sądowych). W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną i został skierowany do podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 14 ust. 21 u.d.i.p.); albo 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy; albo 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało uznać, że organ, nie udzielając żądanej przez Skarżącą informacji w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia wniosku Skarżącej, tj. od [...] listopada 2021 r., popadł w bezczynność. Skutkowało to orzeczeniem Sądu jak w pkt 1 sentencji wyroku. Niemniej, jak wynika z akt sprawy, organ udostępnił Skarżącej żądaną informację listem e-mail z [...] lutego 2022 r. (k. 16 akt sądowych). Z tym zatem momentem bezczynność organu ustała. W sytuacji załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność organu sąd umarza postępowanie, jednak wyłącznie w zakresie przewidzianego art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") środka w postaci zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł w pkt 3 sentencji wyroku o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania przedmiotowego wniosku Skarżącej. W rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku. Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu (podmiotu zobowiązanego) będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. np. wyrok NSA z 22.09.2021 r., III OSK 995/21). W przedmiotowej sprawie Sąd miał na względzie, że nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji nie stanowiło przejawu złej woli organu - organ udostępnił żądaną informację bezzwłocznie po otrzymaniu skargi. O zwrocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (50 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika Sąd, stosownie do art. 206 p.p.s.a., pomniejszył, mając na względzie, że jest to kolejna sprawa w serii spraw w przedmiocie bezczynności organu, związana z wnioskiem Skarżącej z [...] listopada 2021 r., a więc taka, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym sformułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych sprawach. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. Na podstawie art. 119 ust. 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.