II SAB/Bd 53/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi L. i M. S. na bezczynność Spółki A w G. Oddział w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność Spółki A w G. Oddział w T. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Spółce A w G. Oddział w T. grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych, 4. zasądza od Spółce A w G. Oddział w T. na rzecz skarżących kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia ... 2011 r. pełnomocnik skarżących L. i M. S. wystąpił do Spółki A S.A. w G. - oddział w T., w trybie art. 2 ust. 1 w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tiret 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej powoływanej też jako u.d.i.p.) o udostępnienie kserokopii decyzji stanowiącej podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych. W odpowiedzi na wniosek skarżącego Spółka pismem z dnia ... 2012 r. lakonicznie odpowiedziała o konieczności przedłużenia postępowania ze względu na dużą ilość wezwań oraz konieczność zgromadzenia kompletu dokumentacji, nie wyznaczając przy tym żadnej konkretnej daty załatwienia sprawy. Kolejnym pismem z dnia ... 2012 r. skarżący ponaglił Spółkę wskazując, iż upływ kilku miesięcy winien być wystarczający do skompletowania potrzebnych dokumentów. W odpowiedzi Spółka pismem z dnia ... 2012 r. stwierdziła, iż przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mają do niej zastosowania gdyż nie dysponuje ona środkami publicznymi w zakresie realizowanych zadań ani też nie wykonuje zadań publicznych, brak więc podstawy prawnej zobowiązującej Spółkę do udostępniania posiadanych decyzji administracyjnych oraz innych dokumentów dotyczących budowy infrastruktury sieciowej osobom trzecim. Pismem z dnia ... 2012 r. Spółka została po raz kolejny ponaglona przez skarżącego. W tej sytuacji pełnomocnik skarżących złożył skargę na bezczynność ww. Spółki, wywodząc, że skarżona Spółka jest przedsiębiorstwem przesyłowym, na którym ciąży obowiązek udzielania informacji publicznej zgodnie z ww. ustawą wnosząc o stwierdzenie bezczynności Spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie a także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę skarżona Spółka wniosła o umorzenie postępowania ze względu na to, że stało się ono bezprzedmiotowe. Wskazując, iż pismem z dnia ... 2014 r. przekazała pełnomocnikowi skarżących dokumenty, o które wnioskowano i tym samym spełniła obowiązek wynikający z ustawy o informacji publicznej. Pismem z dnia ... 2014 r. skarżący potwierdzili przekazanie im wnioskowanych dokumentów - dwa dni przez skierowaniem odpowiedzi na skargę i przychylili się do wniosku o umorzenie postępowania oraz wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, ze względu na to, iż dokonane czynności miały miejsce w toku postępowania i oczywiste przyczynienie się Spółki do zawiśnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego artykułu. Na podstawie więc tego przepisu skarga ta przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienie (pkt 1 – 3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a. W myśl art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonanie czynności lub stwierdzenie albo uznanie uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Bezsporne w sprawie pozostaje, iż Spółka A S.A. w G., wykonuje powierzone jej zadania publiczne. Kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 642/13 oraz z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 stwierdzono, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. A S. A. w G. jest kontrolowana przez Spółkę B, w której Skarb Państwa ma 51,52 % udziałów (dane z Biuletynu Informacji Publicznej - http://bip.energa.pl/energa_sa.xml na dzień 3 września 2014 r.). Z odpisu KRS wynika, że do zadań Spółki należy m. in. wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucja energii elektrycznej. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne i działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi". (por. I OZ 818/13 oraz http://bip.energa.pl/energa_sa.xml). Także bezsporne w sprawie pozostaje, iż Spółka, pozostawała w bezczynność przez bardzo długi czas. Nie udzieliła żądanej informacji przez okres od stycznia 2012 r. do maja 2014 r., dopiero ... 2014 r. wysłała wnioskowane informacje do skarżących. Należy także zauważyć, iż Spółka wysłała żądane dokumenty dopiero po złożeniu skargi i na dwa dni przez wysłaniem odpowiedzi na skargę do WSA w Bydgoszczy. Tym samym skarżona Spółka przestała tkwić w bezczynności. Tak więc, na chwilę rozpoznania przez Sąd skargi żądanie skarżących w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Zaistniała więc przesłanka do umorzenia postępowania sądowego z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie może w takiej sytuacji zobowiązać Spółki do rozpoznania wniosku skarżących, bowiem wniosek ten został już przez Spółkę rozpoznany poprzez wydanie odpowiednich dokumentów, co potwierdziła strona skarżąca. W ocenie Sądu bezczynność organu miała jednak miejsce przed złożeniem przez skarżących skargi. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z ust. 2 art. 13 u.d.i.p. wynika, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informacje, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Tak więc, załatwienie sprawy przez Spółkę winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia przez skarżących wniosku. Skarżona winna więc w tym terminie udostępnić żądaną przez skarżących informację bądź wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia. Jeśli zaś organ uznał, że informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub formie określonych we wniosku, winien na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. powiadomić pisemnie skarżących w ww. terminie o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie, o co wnosili skarżący pismem z dnia ... 2012 r. a czego skarżona Spółka nie uczyniła. O omawianej sprawie należy także zwrócić uwagę na wyrok z 30 października 2013 r. (I OSK 1387/13), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym o uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko gdy Sąd zobowiązuje skarżonego do wydania w określonym terminie aktu lub dokumentu. Przepis art. 149§1 p.p.s.a. zawiera normę według której uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do podjęcia danej czynności ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie miały charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim przepisu art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko do wówczas gdy Sąd zobowiązuje organ do podjęcia czynności. NSA wskazał, że z analizy tego przepisu w kontekście art. 4171§3 Kodeksu cywilnego wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może polegać także na stwierdzeniu, że bezczynność organu wystąpiła, lecz nie miała bądź miała charakter rażący. Oznacza to, że wydanie dokumentów, o które skarżący wnosili przed wniesieniem skargi na podstawie art. 3§2 pkt 8 p.p.s.a. nie zwalnia Sądu pierwszej instancji w zakresie orzekania, czy bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz czy uzasadnione jest wymierzenie grzywny. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd uznał, że bezczynność skarżonej w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z treści pisma Spółki z dnia ... 2012 r. wynika, bowiem, że od tej daty organ miała już wiedzę o treści wniosku, ale nie podejmował czynności do realizacji przedmiotowego wniosku w trybie wyżej wskazanym. Nie podjęła tez należytych czynności pomimo monitowania sprawy przez skarżących. Zwłoka w załatwieniu wniosku wynikała więc z braku dopełnienia przez Spółkę odpowiedniej staranności w realizacji tegoż wniosku, co stanowi oczywiste naruszenie przepisów u.d.i.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 161§1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do udzielenia informacji publicznej jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 149§1 p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa jednocześnie na podstawie art. 149§2 p.p.s.a. w zw. z art. 154§6 p.p.s.a. wymierzył skarżonej Spółce grzywnę w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc), mając na uwadze, ze ww. powołane przepisy zakładają jedynie górną granicę wymiaru grzywny. Sąd wymierzając karę grzywny wziął pod uwagę fakt, iż od stycznia 2013 r. Spółka A S.A. w G. – oddział w T. była skarżona przed Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w przedmiocie bezczynności aż 67 razy, w tym aż 52 razy zapadało orzeczenie prawomocne w którym skarga zasługiwała na uwzględnienie. W związku z powyższym Sąd wziął pod uwagę stosunek skarżonej Spółki do zapadających wyroków, uparte odmawianie udzielania informacji publicznej oraz bardzo długi okres trwania w bezczynności w niniejszej sprawie, brak poszanowania dla prawa i powagi Rzeczpospolitej Polski oraz jej sądownictwa a także notoryczne lekceważenie obowiązku wynikającego z ustawy o informacji publicznej, mając na uwadze wychowawczą, prewencyjną oraz represyjną i dyscyplinującą role wyroków i kar orzekł jak powyżej. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).