II SAB/Bd 56/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi D. K. i L. K. na bezczynność [...] S.A. w [...] Oddział w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność [...] S.A. w [...] Oddział w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza [...] S.A. w [...] Oddział w [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, 4. zasądza od [...] S.A. w [...] Oddział w [...] solidarnie na rzecz D. K. i L. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Bd 56/15 Uzasadnienie Skargą z [...] maja 2015 r. D.i L. K. zarzucili [...] S.A. w G. Oddział w T. bezczynność polegającą na: 1. nieudostępnieniu informacji publicznej na wnioski z dnia [...] września 2012 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przy jednoczesnym; 2. niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1, wnosząc o stwierdzenie bezczynności Spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi skarżona Spółka wniosła o umorzenie postępowania wskazując, że [...] czerwca 2015 r. skarżącym udostępniono żądaną informację. Okoliczność tą potwierdzili skarżący w piśmie z [...] lipca 2015 r., przychylając się do wniosku o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "P.p.s.a.") sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego artykułu. Na podstawie więc tego przepisu skarga ta przysługuje tylko w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienie (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a. W myśl art. 149 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonanie czynności lub stwierdzenie albo uznanie uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Bezsporne w sprawie pozostaje, iż Spółka [...]S.A. w G., wykonuje powierzone jej zadania publiczne. Kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 642/13 oraz z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 stwierdzono, że przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. [...] S. A. w G. jest kontrolowana przez Spółkę [...], w której Skarb Państwa ma [...]% udziałów. Z odpisu KRS wynika, że do zadań Spółki należy m.in. wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucja energii elektrycznej. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne i działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi", (por. I OZ 818/13) Bezsporne w sprawie pozostaje także, iż skarżona Spółka pozostawała w bezczynności przez bardzo długi czas. Nie udzieliła żądanej informacji przez okres od ... 2012 r. do ... 2015 r. i dopiero tego dnia wysłała wnioskowane informacje do skarżących. Należy także zauważyć, iż Spółka wysłała żądane dokumenty dopiero po złożeniu skargi. Tym samym skarżona Spółka przestała tkwić w bezczynności. Tak więc, na chwilę rozpoznania przez Sąd skargi żądanie skarżących w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Zaistniała więc przesłanka do umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd nie może w takiej sytuacji zobowiązać Spółki do rozpoznania wniosku skarżących, bowiem wniosek ten został już przez Spółkę rozpoznany poprzez wydanie odpowiednich dokumentów, co potwierdziła strona skarżąca. W ocenie Sądu bezczynność organu miała jednak miejsce przed złożeniem przez skarżących skargi. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej w skrócie "u.d.i.p.") udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Z ust. 2 art. 13 u.d.i.p. wynika, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Tak więc, załatwienie sprawy przez Spółkę winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia złożenia przez skarżących wniosku. Skarżona Spółka winna więc w tym terminie udostępnić żądaną przez skarżących informację, bądź wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia. Jeśli zaś zobowiązana strona uznała, że informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub formie określonych we wniosku, winien na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p. powiadomić pisemnie skarżących w ww. terminie o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazać, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona jednak czego skarżona Spółka nie uczyniła. W omawianej sprawie należy także zwrócić uwagę na wyrok z 30 października 2013 r. (I OSK 1387/13), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym o uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko gdy Sąd zobowiązuje skarżonego do wydania w określonym terminie aktu lub dokumentu. Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do podjęcia danej czynności ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa czy też nie miały charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim przepisu art. 149 P.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas gdy Sąd zobowiązuje organ do podjęcia czynności. NSA wskazał, że z analizy tego przepisu w kontekście art. 417¹ § 3 Kodeksu cywilnego wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może polegać także na stwierdzeniu, że bezczynność organu wystąpiła, lecz nie miała bądź miała charakter rażący. Oznacza to, że wydanie dokumentów, o które skarżący wnosili przed wniesieniem skargi na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. nie zwalnia Sądu pierwszej instancji w zakresie orzekania, czy bezczynność (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz czy uzasadnione jest wymierzenie grzywny. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd uznał, że bezczynność skarżonej w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do udzielenia informacji publicznej jako bezprzedmiotowe. Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. stwierdził natomiast, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. wymierzył skarżonej Spółce grzywnę w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc), mając na uwadze, że ww. powołane przepisy określają jedynie górną granicę wymiaru grzywny. Sąd stwierdzając rażące naruszenie prawa i wymierzając grzywnę wziął pod uwagę fakt, iż Spółka [...]S.A. w G. - Oddział w T. była skarżona przed Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w przedmiocie bezczynności wielokrotnie z pozytywnym skutkiem. W związku z powyższym Sąd wziął pod uwagę stosunek skarżonej Spółki do zapadających wyroków oraz bardzo długi okres trwania w bezczynności (prawie 3 lata) w niniejszej sprawie, notoryczne lekceważenie obowiązku wynikającego z ustawy o informacji publicznej i mając także na uwadze wychowawczą, prewencyjną oraz represyjną i dyscyplinującą rolę wyroków. Należy także podkreślić, że skarżona Spółka nie wyjaśniła przyczyn tak długiej bezczynności zarówno stronie skarżącej jak i w odpowiedzi na skargę. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 201 § 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 z zm.).