II SO/Bd 14/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowił: 1. zwolnić od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Na wstępie należy podkreślić, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SO/Bd 15/16 połączono sprawy o sygnaturach akt: II SO/Bd 14/16, II SO/Bd 15/16, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod jedną sygnaturą akt II SO/Bd 14/16. Dlatego też wnioski (o niemal identycznej treści) L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata zawarte w aktach: II SO/Bd 14/16, II SO/Bd 15/16 rozpoznano łącznie. Wnioskodawczyni uzasadniła swój wniosek trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. Podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z byłym mężem. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Utrzymuje się z prac dorywczych. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W formularzu wskazała, że ponosi koszty leczenia [...] zł oraz posiada zobowiązanie kredytowe na sumę [...] zł. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie MOPS w I. z dnia [...] maja 2016 r., z którego wynika, że w okresie od 1 maja 2015 r. do 30 kwietnia 2016 r. nie pobrała żadnych świadczeń. Z kolei z zaświadczenia PUP w I. z dnia [...] maja 2016 r. wynika, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Podniosła, że w trudnych sytuacjach uzyskuje pomoc od przyjaciół. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej wnioskodawczyni należało uznać, iż wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż uzyskuje ona niewielki dochód z prac dorywczych. Zatem odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że nie miałby z czego pokryć pełnych kosztów postępowania. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód z prac dorywczych oraz uzyskuje pomoc od przyjaciół tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Jednocześnie zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych pozwoli jej kontynuować postępowanie sądowoadministracyjne, gdyż wnioskodawczyni nie mając środków na ich pokrycie zostałaby pozbawiona prawa do sądu, które jest zagwarantowane przez Konstytucję RP. Poza tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu na obecnym etapie nie jest obowiązkowe i konieczne, ponieważ jak wynika z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Orzekający podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Na marginesie należy zaznaczyć, że wnioskodawczyni podnosi, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, zaś z drugiej strony wykonuje ona prace dorywcze ,,na cebuli", ale też nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. A trzeba mieć na uwadze, że owe świadczenia przysługują właśnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono zwolnić wnioskodawczynię od kosztów sądowych oraz oddalić wniosek w pozostałym zakresie.