II SO/Bd 5/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. F. i A. F. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy postanawia 1. wymierzyć Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 1000 zł (tysiąc złotych); 2. zasądzić od Wójta Gminy na rzecz B. F. i A. F. solidarnie 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. B. F. i A. F. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej w skrócie: "P.p.s.a.", z powodu nieprzekazania przez ten organ skargi z dnia [...] czerwca 2023 r. na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Wójt Gminy wniósł o oddalenie wniosku oraz wyjaśnił, że skargę na bezczynność zakwalifikował jako swoistego rodzaju ponaglenie oraz że zostało ono pozostawione bez rozpoznania na mocy art. 37 § 1 i 3a kpa w związku z art. 13 ust. 1 i zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 2 listopada 2023 r. na podstawie art. art. 55 § 1 i art. 154 § 6 oraz art. 200 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej zwanej "p.p.s.a." wymierzył Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 500 zł (pkt 1) oraz zasądził od Wójta Gminy na rzecz wnioskodawców solidarnie 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że sprawa dotyczy nieprzekazania w terminie skargi z [...] czerwca 2023 r. na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Na skutek wniosku o wymierzenie Wójtowi Gminy grzywny, organ przekazał tę skargę do sądu [...] lipca 2023r., a więc po upływie 15-dniowego terminu z art. 21 pkt 1 ustawy z [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.). Zdaniem Sądu, nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające wykonanie przez organ obowiązku terminowego przekazania skargi, a okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie wniosku o wymierzenie grzywny. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając przyczyny zaniechania organu związane z błędną kwalifikacją skargi jako ponaglenia, Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli wnioskodawcy, zarzucając naruszenie: 1. art. 55 p.p.s.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego oraz działań Wójta Gminy, które doprowadziły do ukarania go grzywną, przez nieuwzględnienie faktu, że Wójt niezgodnie z przepisami zamiast przesłać skargę do sądu administracyjnego, uznał się za władnego do rozstrzygnięcia sprawy i zawiadomił skarżących o pozostawieniu skargi bez rozpoznania, 2. art. 55 p.p.s.a. przez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego odnośnie terminu i podmiotu, który przesłał skargę do sądu, a mianowicie, że sąd dowiedział się o skardze [...] lipca 2023 r. tylko w związku z faktem, że skarga ta została przesłana przez skarżących, 3. art. 154 § 6 p.p.s.a. przez ukaranie Wójta zbyt niską grzywną, gdy tymczasem zachowanie wójta oraz działanie podejmowane przez niego wskazują, że grzywna powinna być wydana w wyższej wysokości, a także z uwagi na fakt, że grzywna powinna mieć charakter represyjny, tymczasem grzywna w wysokości 500 zł nie ma charakteru represyjnego w stosunku od osoby zarabiającej miesięcznie ok. [...] zł. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnioskodawcy wnieśli o uwzględnienie zażalenia i uchylenie pkt. 1 "wyroku" WSA w Bydgoszczy z [...] listopada 2023 r. sygn. akt II SO/Bd 15/23 i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5.000 zł. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, wg norm przepisanych. Na skutek zażalenia wniesionego przez skarżących, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OZ 140/24 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji przedwcześnie przyjął, iż organ wywiązał się z obowiązku przekazania skargi do sądu w dacie [...] lipca 2023 r. (data wpływu: [...] lipca 2023 r.). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w tej dacie do sądu wpłynęło pismo wnioskodawców – wniosek o wymierzenie grzywny – wraz z załącznikiem, tj. skargą z [...] czerwca 2023 r. Odpis tego wniosku został następnie przesłany organowi [...] sierpnia 2023 r. celem złożenia odpowiedzi na wniosek. Jednocześnie w aktach sprawy brak jest egzemplarza skargi z [...] czerwca 2023 r., przekazanej do Sądu I instancji przez Wójta Gminy, a uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera ustaleń w przedmiocie daty przekazania do Sądu I instancji ww. skargi przez organ. Naczelny Sąd podkreślił, że przesłanie przez skarżących skargi do WSA w Bydgoszczy nie jest równoznaczne z wypełnieniem przez organ obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Dodał także, że prawidłowe ustalenie terminu przekazania skargi przez organ jest okolicznością mogącą mieć wpływ na wynik sprawy i wymiar nałożonej grzywny. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny powołując się na pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały NSA z 3 listopada 2009 r. II GPS 3/09 (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że nałożenie grzywny za przekroczenie terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. wiąże się z funkcją represyjną, albowiem możliwość nałożenia grzywny na organ realizuje konstytucyjne prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Wymierzenie grzywny pełni także funkcję prewencyjną, ponieważ służy również zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, tak przez ukarany organ, jak i przez pozostałe organy. Wysokość wymierzonej grzywny powinna uwzględniać takie czynniki, jak motywacja organu i okres naruszenia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględni uwagi poczynione w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. stosowany jest odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W związku z tym rozstrzygając w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy kierował się wykładnią i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wydanymi w tej sprawie postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OZ 140/24 . W ocenie Sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do ogólnej zasady wynikającej z treści art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej wniesienia. Natomiast w niniejszej sprawie termin przekazania sądowi skargi reguluje przepis szczególny, z tego względu, iż skarga B. F. i A. F. dotyczyła informacji publicznej. Zatem termin ten wynosi piętnaście dni i liczy się go od dnia otrzymania skargi przez organ, zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.). Przyjdzie następnie zauważyć, że art. 55 § 1 p.p.s.a., w oparciu o który został złożony wniosek o wymierzenie grzywny, stanowi regulację prawną mającą na celu dyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 tej ustawy oraz zapobieganie przetrzymywaniu przez nie skarg skierowanych do sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z akt sprawy II SAB/Bd 132/23 wynika jednoznacznie, że skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. (data wpływu [...] czerwca 2023 r.) skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy za pośrednictwem Wójta Gminy skargę na bezczynność tego organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ obowiązany był do przekazania skargi do Sądu w terminie 15 dni, a nie zaistniały żadne znane nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające wykonanie tego obowiązku. Należy podkreślić, że skarga na bezczynność nie została przekazana do sądu administracyjnego we wskazanym wyżej terminie. Skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przekazana do sądu administracyjnego dopiero w dniu [...] sierpnia 2023 r. (25 sierpnia 2023 r. – data wpływu do Sądu). Nie budzi zatem wątpliwości, że w świetle art. 54 § 2 p.p.s.a. skarga wraz z odpowiedzią na skargę powinna zostać przekazana Sądowi do dnia [...] czerwca 2023r. Biorąc pod uwagę powyższe, a także kierując się wykładnią i wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ocenie Sądu należało uznać, że zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Uznając za zasadny wniosek skarżących, Sąd miał na względzie, że grzywna wymierzana na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter zarówno dyscyplinujący, jak i represyjny oraz prewencyjny, co oznacza, że jej celem jest zarówno ukaranie organu za brak aktywności w realizacji spoczywających na nim obowiązków, jak i mobilizowanie go do ich wykonania w sytuacji, gdy jeszcze tego nie uczynił. Grzywna może zostać wymierzona także wówczas, gdy organ zrealizował obowiązki wynikające z art. 54 § 2 p.p.s.a., jednakże nie dochował terminu do przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Funkcja represyjna wiąże się z odpowiedzialnością za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. W zakresie funkcji prewencyjnej ukaranie organu służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. II GPS 3/09 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r., sygn. III OZ 337/21). Przyjąć należy także, że dla wymierzenia organowi grzywny nie mają znaczenia przyczyny nieprzekazania skargi sądowi. Okoliczności stanowiące podstawę naruszenia terminu mogą mieć jedynie wpływ na ustalenie wysokości grzywny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., sygn. II GZ 231/14, z dnia 18 maja 2021 r., sygn. III OZ 337/21 oraz z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. III OZ 21/22). W odniesieniu do wysokości orzeczonej w niniejszej sprawie grzywny wskazać należy, że kwota grzywny mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Określając jej wysokość Sąd miał na uwadze to, że organ błędnie przyjął, że wniesiona przez skarżących skarga została wniesiona w trybie skarg i wniosków przewidzianych w kpa i przekazał skargę dopiero w dniu [...] sierpnia 2023 r. zamiast w terminie 15 dni. W ocenie Sądu wymiar grzywny w kwocie 1000 zł wraz z argumentacją wskazaną w niniejszym postanowieniu, wskazującą na ustawowe obowiązki organu w tym zakresie, w pełni zrealizuje powyższy cel. Sąd uznał, że wysokość nałożonej grzywny jest adekwatna do stopnia stwierdzonego uchybienia i z pewnością będzie wystarczająca do zdyscyplinowania organu, który w przyszłości powinien mieć świadomość konsekwencji naruszenia ciążących na nim obowiązków dla zapewnienia prawidłowego postępowania w przyszłości. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania Sąd orzekł podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składają się poniesione przez skarżącą koszty sądowe w postaci wpisu od wniosku w wysokości 100 zł.