I SA/Gd 1014/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi "A" z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2007 r. postanawia odmówić skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 27 listopada 2012 r. "A" (zwana dalej spółką) reprezentowana przez doradcę podatkowego, G.B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 lipca 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do grudnia 2007 r. W wykonaniu zarządzenia z dnia 17 stycznia 2013 r. pełnomocnik spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych ww. wniosku poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej spółki w zakresie przyznania prawa pomocy albo podpisania wniosku (formularza PPPr) przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki zgodnie z KRS. W zarządzeniu wskazano 7-dniowy termin do uzupełnienia powyższego braku, liczony od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odpis tego zarządzenia doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 11 lutego 2013 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru- k.41). Termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął bezskutecznie z dniem 18 lutego 2013 r. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2013 r., doręczonym w dniu 25 marca 2013 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pozostawił wniosek skarżącej spółki z dnia 27 listopada 2012 r. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2013 r. (data stempla pocztowego) kolejny pełnomocnik skarżącej spółki, adwokat K.M zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, że nieprzedłożenie pełnomocnictwa w terminie było rezultatem wyłącznej winy pełnomocnika spółki, doradcy podatkowego G.B. O tym, że ww. pełnomocnictwo nie zostało złożone, skarżąca dowiedziała się z chwilą doręczenia zarządzenia z dnia 4 marca 2013 r., które nastąpiło dniu 25 marca 2013 r. W związku z powzięciem wiadomości o pozostawieniu tego wniosku bez rozpoznania, spółka ustanowiła nowego pełnomocnika, który niezwłocznie podjął czynności w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku. Uzasadniając wniosek, pełnomocnik przywołał poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym, iż nie można obciążać strony wyborem niewłaściwego pełnomocnika. Do wniosku o przywrócenie terminu, dołączono odpis pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą doradcy podatkowemu, G. B., a w dniu 2 kwietnia 2013 r. złożono do akt sprawy informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek jest spóźniony, jeżeli z jego treści wynika, że został złożony po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Dodać przy tym należy, iż jakiekolwiek wątpliwości co do terminu złożenia wniosku lub terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi do jej dokonania powinny skutkować rozpoznaniem sprawy merytorycznie. (por. B. Dauter, Metodyka Pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, s. 272). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia, z powodu których doszło do uchybienia terminowi. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (por. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , str. 368 - 370). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy również wskazać, że Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu w sytuacji kiedy strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika uwzględnia wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności także przez tego pełnomocnika (por wyrok NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn.akt II FZ 30/09 ). Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu nie zachodzi w niniejszej sprawie sytuacja uzasadniająca przywrócenie terminu. Pełnomocnik jest osobą, która dokonuje czynności za reprezentowaną stronę postępowania. Podmiot reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie może skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które nastąpiło z winy jego pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt II OZ 1112/07). Przyjmując obiektywny miernik staranności, od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mocodawcy należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa, na czas ewentualnego braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych. Wiąże się to przecież z odpowiedzialnością, za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Zaistniałe w takim zakresie zaniechania ze strony profesjonalnego pełnomocnika nie wskazują na wystąpienie braku winy z jego strony. Z całą pewnością, nie jest to bowiem przeszkoda, której pełnomocnik nie mógłby usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd podkreśla, że profesjonalny pełnomocnik winien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania czynności procesowych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zawinienie pełnomocnika nie zwalnia strony z negatywnych konsekwencji, gdyż, jak wskazano na wstępie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy, a we wniosku nie wykazano żadnych okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie terminu. Nie ulega zatem wątpliwości, że strona ponosi konsekwencje czynności podejmowanych przez pełnomocnika w imieniu strony, jak i konsekwencje braku podjęcia tych czynności (por. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt II FZ 627/07). Odnosząc się do orzeczeń powołanych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, podkreślić należy, że zostały one podjęte w odmiennych okolicznościach faktycznych. Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że prawo do sądu określone w art. 45 Konstytucji RP może podlegać ograniczeniom, między innymi przez ustanowienie terminów, po których upływie uruchomienie procedury sądowej nie będzie możliwe. O znaczeniu i wadze prawa do Sądu świadczy ustanowienie, we wszystkich procedurach sądowych, instytucji przywrócenia terminu, której celem jest usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, ale tylko wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w uchybieniu. Istnienie określonych wymogów w zakresie terminów, jak też kosztów postępowania nie uchybia przy tym postulatowi rzetelności postępowania. Żadne postępowanie nie mogłoby skutecznie toczyć się bez wymogów proceduralnych zabezpieczających je przed nadużywaniem praw procesowych przez strony. Stąd uchybienia terminom zarówno w procedurze cywilnej, administracyjnej i sądowoadministracyjnej, jak i innych procedurach powodują bezskuteczność czynności procesowych strony, jeżeli odpowiednie rozwiązanie ustawowe przypisuje niezachowaniu terminu takie konsekwencje prawne (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt II FZ 105/08, LEX nr 444365). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.