I SA/Gd 1044/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-03-11

Skład orzekający: Marek Kraus, Małgorzata Gorzeń, Irena Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy oględziny nieruchomości stanowią czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na którą przysługuje skarga w trybie art. 54 tej ustawy?
Ratio decidendi
Oględziny nieruchomości nie stanowią czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na którą przysługuje skarga w trybie art. 54 tej ustawy. Czynność ta ma charakter techniczny, wykonywany z udziałem rzeczoznawcy majątkowego w ramach procedury opisu i oszacowania nieruchomości. Zaskarżalny w drodze zarzutów jest opis i oszacowanie nieruchomości, a nie same oględziny.
Stan faktyczny
W toku postępowania egzekucyjnego z nieruchomości, organ pierwszej instancji oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną w postaci oględzin nieruchomości. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że oględziny nieruchomości nie są czynnością egzekucyjną podlegającą zaskarżeniu w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 października 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.226.2024.2.AW w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2024 r. nr 2201-IEE.7192.2. 226.2024.2.AW, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ drugiej instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1, art. 127 § 2 art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej jako "k.p.a.", oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 1 - § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia P.O. (dalej: " Zobowiązany", "Skarżący" lub "Strona"), uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ pierwszej instancji") wydane dnia 31 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną – oględziny nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (KW nr [...]) i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy: 2.1. W toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec Zobowiązanego, Naczelnik US wszczął egzekucję z nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...], położonej w [...] przy ul. [...] (KW nr [...]). Zajęcia nieruchomości dokonano na podstawie wezwania z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]. W dniu 4 października 2023 r. Naczelnik US obwieścił o terminie opisu i oszacowania ww. nieruchomości, który miał rozpocząć się 14 listopada 2023 r. o godz. 10.00 oględzinami pod adresem jej położenia, a zakończyć 14 grudnia 2023 r. o godz. 10.00 w siedzibie [...] Urzędu Skarbowego w G. sporządzeniem protokołu opisu i oszacowania. Organ zawiadomieniem z 13 listopada 2023 r. odwołał oględziny przedmiotowej nieruchomości. Następnie, pismem z dnia 28 listopada 2023 r. Naczelnik US zawiadomił Stronę o terminie oględzin nieruchomości wyznaczonym na dzień 6 grudnia 2023 r. o godz. 10.00, a potem zawiadomieniem z dnia 30 listopada 2023 r. odwołał wyznaczone oględziny z uwagi na wpływ wniosku strony o rozłożenie na raty. Wezwaniem z [...] lutego 2024 r. nr [...] organ dokonał zajęcia należącej do Strony nieruchomości, o której mowa wyżej na poczet kolejnych tytułów wykonawczych wystawionych m. in. przez Naczelnika US. W dniu 15 maja 2024 r. Strona wniosła o jak najszybsze wyznaczenie terminu oględzin nieruchomości. Po ustaleniu z rzeczoznawcą majątkowym, datę przeprowadzenia oględzin wyznaczono na [...] maja 2024 r. O terminie poinformowano również pełnomocnika Strony zawiadomieniem z dnia 17 maja 2024 r., które zostało doręczone 31 maja 2024 r. W dniu [...] maja 2024 r. dokonano oględzin opisanej wyżej nieruchomości podczas których obecni byli: Strona, rzeczoznawca majątkowy oraz pracownicy organu egzekucyjnego. Na wniosek pełnomocnika Zobowiązanego z dnia 3 czerwca 2024 r., w dniu 19 czerwca 2024 r. został przekazany skan protokołu oględzin. Następnie, pismem z dnia 8 lipca 2024 r. pełnomocnik wniósł skargę na dokonaną [...] maja 2024 r. czynność przeprowadzenia oględzin nieruchomości P.O. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r. Naczelnik US oddalił skargę na opisaną czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu organ egzekucyjny podał, iż oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone prawidłowo i nie doszło do naruszenia u.p.e.a, czy ustawy k.p.a. Organ nie doszukał się także naruszenia praw Strony. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Zobowiązany, w imieniu którego działa pełnomocnik, osobiście stawił się w dniu 15 maja 2024 r. w [...] Urzędzie Skarbowym w G. (przy czym stawienie to nie miało charakteru wezwania) i ustnie zwrócił się o jak najszybsze przeprowadzenie oględzin nieruchomości oraz sporządzenie operatu szacunkowego. Mając na uwadze wniosek Strony, termin oględzin został telefonicznie ustalony na dzień [...] maja 2024 r. (ustalenie terminu oględzin nie miało charakteru wezwania, bowiem został on wyznaczony dobrowolnie z Zobowiązanym, w dogodnym dla niego terminie). Z ostrożności procesowej, informację o terminie oględzin przekazano również do pełnomocnika. Pismo zostało wysłane za pośrednictwem skrzynki e-puap i przed terminem oględzin tj. 17 maja 2024 r. Decyzja zaś pełnomocnika o odebraniu pisma dopiero w dniu 31 maja 2024 r. (tj. ostatniego dnia od daty otrzymania urzędowego poświadczenia doręczenia) nie może przesądzać o jego nieskutecznym powiadomieniu. Wobec powyższego, w ocenie organu, w sprawie nie doszło do pominięcia pełnomocnika. Jeżeli zaś wolą wnoszącego o przeprowadzenie oględzin było aktywne uczestnictwo pełnomocnika, miał on prawo poinformować go o tym. Rolą organu egzekucyjnego nie jest natomiast pośrednictwo pomiędzy pełnomocnikiem a jego mocodawcą. Czynność oględzin nieruchomości z kolei nie wywołuje żadnych skutków prawnych dla Strony, które przy braku aktywnego uczestnictwa pełnomocnika mogłyby skutkować naruszeniem jej praw. Również Skarżący nie wskazał, jakie to prawa jego zdaniem zostały naruszone podczas oględzin. Po otrzymaniu operatu szacunkowego wartości nieruchomości, organ egzekucyjny wyznaczy i doręczy obwieszczenie o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zawiadomi o dacie jego ukończenia, doręczy Stronie protokół opisu i oszacowania wraz z odpisem operatu szacunkowego a także wskaże 14 - dniowy termin do złożenia zarzutów. Ponadto, organ pierwszej instancji przypomniał, że udzielone pełnomocnictwo dotyczy wyłącznie sprawy prowadzonej z wniosku Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. i nie dotyczy spraw prowadzonych z wniosku Naczelnika US oraz administracji niemieckiej. 2.2. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem prawnym, pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie. 2.3. Postanowieniem z dnia 20 października 2024 r., na skutek rozpatrzenia ww. zażalenia, Dyrektor IAS uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie Naczelnika US. Organ wskazał, iż pełnomocnik Strony wnosząc skargę na czynność egzekucyjną w postaci dokonanych [...] maja 2024 r. przez Naczelnika US oględzin nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy [...] w G. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] zarzucił, iż dokonanie czynności nastąpiło z naruszeniem prawa poprzez pozbawienie mocodawcy możliwości działania w trakcie przeprowadzonych oględzin, przez ustanowionego pełnomocnika. Oceniając prawidłowość wydanego postanowienia przez organ pierwszej instancji Dyrektor IAS stwierdził, że w okolicznościach badanej sprawy, koniecznym było uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego, czynność przeprowadzenia oględzin nieruchomości nie podlega zaskarżeniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Organ zacytował treść definicji ustawowej pojęcia "czynność egzekucyjna" sformułowaną w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. oraz pojęcia "środka egzekucyjnego" wedle treści wynikającej z pkt 12 lit. a) tego artykułu u.p.e.a. Jak wskazał Dyrektor IAS, skarga na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 u.p.e.a. obejmuje zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Dokonanie oględzin nie sposób natomiast kwalifikować jako czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2u.pe.a., która mogłaby stanowić przedmiot skargi na czynność. Nie można bowiem przypisać charakteru wykonawczego samym oględzinom nieruchomości, ponieważ te nie są czynnością organu egzekucyjnego lecz rzeczoznawcy. Zaskarżalny i to w drodze zarzutów, a nie skargi na czynność egzekucyjną, jest natomiast opis i oszacowanie nieruchomości (art. 110u § 1 u.p.e.a.). Opis i oszacowanie wartości zajętej nieruchomości jest procesem, który rozpoczyna się po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności, natomiast kończy się sporządzeniem protokołu opisu i oszacowania. W ramach opisu i szacowania podejmowanych jest szereg czynności, w tym m.in. oględziny nieruchomości, do których zastrzeżenia mogą być podnoszone w samych zarzutach do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, wnoszonych w terminie czternastu dni od terminu ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (sporządzenia protokołu opisu i oszacowania). Okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają zatem podjęcie rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania Naczelnika US w sprawie skargi na czynność egzekucyjną w postaci oględzin nieruchomości dokonanych [...] maja 2024 r. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego zaskarżył w całości postanowienie Dyrektora IAS z dnia 28 października 2024 r., zarzucając mu naruszenie 1) art. 1a pkt 2 i 7 w zw. z art. 110 § 3a w zw. z art. 110s § 1 w zw. z art. 110b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505), dalej: .u.p.e.a." poprzez błędną wykładnię i uznanie, że czynność oględzin nieruchomości nie jest czynnością egzekucyjną, w sytuacji gdy to organ egzekucyjny z pomocą wyznaczonego rzeczoznawcy majątkowego dokonał czynności oględzin nieruchomości, a czynność ta zmierzała do zrealizowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z nieruchomości; 2) art. 1a pkt 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że regulacje w nich zawarte nie mogą być podstawą skargi dotyczącej czynności egzekucyjnej oględzin nieruchomości przeprowadzonej przez organ egzekucyjny [...] maja 2024 r.; 3) art. 138 § 1 w zw. w zw. z art. 105 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572) - dalej "k.p.a.", poprzez błędne ich zastosowanie, przez co naruszono: a) art. 32 k.p.a. pozbawiając stronę możliwości działania w trakcie przeprowadzanej [...] maja 2024 r. czynności egzekucyjnej przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika; b) art. 9 kp.a. godząc w zasadę informowania strony o konieczności udziału ustanowionego pełnomocnika w przeprowadzanej czynności egzekucyjnej; c) art. 6 i art. 7 kp.a. podważać zasadę praworządności oraz interesu strony, d) art. 8 § 1 kp.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej; 4) art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kp.a., poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy wydane przez organ pierwszej instancji postanowienie nr [...] z 31 lipca 2024 r. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. W związku ze sformułowanymi zarzutami wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga jest niezasadna. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. z kolei wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli niniejszej w sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z dnia 28 października 2024 r. uchylające w całości postanowienie Naczelnika US z dnia 31 lipca 2024 r. i umarzające postępowanie organu pierwszej instancji w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną – co zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. pozwoliło na rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. 5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy oględziny z nieruchomości stanowią czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., na którą przysługuje skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zgodnie zatem z definicją legalną z zawartą w powołanym przepisie czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest zatem ograniczona wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie jest zatem dopuszczalne podnoszenie w skardze na czynności egzekucyjne okoliczności stanowiących podstawę zarzutu wskazanych w art. 3 u.p.e.a. Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 22 sierpnia 2024 r., III FSK 161/24, z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 815/23 i powołane tam orzecznictwo, orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej "CBOSA") Skarga składana w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. powinna zatem dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych lub wykonawczych podjętych przez organ egzekucyjny zmierzających do zastosowania lub wykonania zastosowanego środka egzekucyjnego. 5.4. W realiach niniejszej sprawy pełnomocnik Skarżącego zakwestionował w drodze skargi na czynność egzekucyjną w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. przeprowadzone przez organ w dniu [...] maja 2024 r., oględziny nieruchomości gruntowej ze względu na dokonanie jej z naruszeniem ustawy zarzucając, iż działanie organu pozbawiło jego mocodawcę możliwości działania przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W związku z powyższym wskazania wymaga, iż procedura egzekucji z nieruchomości została uregulowana w u.p.e.a. w art. 110-115g (Działu II, Rozdziału 7, 8 i 9). Do egzekucji administracyjnej z nieruchomości organ egzekucyjny przystępuje przez zajęcie nieruchomości. Zajęcie zaś następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości (art. 110c § 1 i § 2 u.p.e.a.). Po upływie terminu określonego w wezwaniu zobowiązanego do zapłaty dochodzonych należności organ egzekucyjny dokonuje opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości w celu jej sprzedaży licytacyjnej, prowadzącej do realizacji egzekwowanych należności ( art. 110m § 1 u.p.e.a.). Co ważne, egzekucja z nieruchomości składa się z kilku odrębnych, kolejno po sobie następujących etapów: zajęcia nieruchomości, opisu i oszacowania wartości nieruchomości, sprzedaży licytacyjnej zakończonej postanowieniem organu egzekucyjnego co do przybicia, a następnie przyznania własności i podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Na poszczególnych etapach egzekucji z nieruchomości organ egzekucyjny podejmuje szereg czynności faktycznych i procesowych, które są wymagane ustawą, jak również czynności o charakterze materialno-technicznym. Również na poszczególnych etapach tej egzekucji, uczestnikom postępowania przysługują różnorodne środki ochrony prawnej, które ustawodawca wyraźnie w ustawie egzekucyjnej określił, co do ich formy oraz terminu wnoszenia, w ramach których może być kwestionowana prowadzona egzekucja z nieruchomości i podejmowane w jej toku przez organ egzekucyjny czynności. Jak już wspomniano, jednym z etapów egzekucji z nieruchomości jest opis i oszacowanie wartości nieruchomości. W tej fazie organ egzekucyjny ustala stan faktyczny i prawny zajętej nieruchomości, wyznacza rzeczoznawcę majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami do wyceny zajętej nieruchomości (art. 110s § 1 u.p.e.a), zawiadamia znanych mu uczestników postępowania o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości, a także poprzez obwieszczenie publiczne wywieszone w siedzibie urzędu skarbowego oraz urzędu właściwej jednostki samorządu terytorialnego wzywa uczestników, o których nie ma wiadomości, oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa (art. 110o u.p.e.a.), dokonuje opisu i oszacowania wartości nieruchomości w formie protokołu (art. 110r u.p.e.a.). Wskazany etap egzekucji z nieruchomości jest procesem składającym się z szeregu różnych czynności organu egzekucyjnego, którego efektem końcowym jest protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Podpisanie protokołu stanowi o ukończeniu tego procesu. Podkreślenia wymaga, że w art. 110u § 1 u.p.e.a. ustawodawca przewidział środek zaskarżenia, jakim są zarzuty do opisu i oszacowania, które przysługują wszystkim uczestnikom postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W ramach tego środka prawnego wszyscy uczestnicy postępowania egzekucyjnego mogą zgłaszać zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, rozstrzygane przez organ egzekucyjny postanowieniem, na które przysługuje zażalenie. Skoro ustawa nie określa podstaw tych zarzutów, to należy przyjąć, że dopuszczalne jest podniesienie w zarzucie każdego uchybienia organu egzekucyjnego, dotyczącego tej fazy egzekucji, oraz uchybień rzeczoznawcy majątkowego (zob. P.M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II ). 5.5. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu, zasadnie Dyrektor IAS uznał, że przeprowadzenie oględzin nieruchomości nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., na które przysługuje skarga składana w trybie art. 54 u.p.e.a. Wbrew temu co twierdzi pełnomocnik Skarżącego, charakteru wykonawczego nie można przypisać samym oględzinom nieruchomości, gdyż jest to czynność o charakterze technicznym - wykonywanym z udziałem rzeczoznawcy majątkowego, w trakcie procedury opisu i oszacowania. Natomiast opis i oszacowanie jest tą czynnością egzekucyjną, która zmierza do realizacji środka egzekucyjnego, jakim jest w niniejszej sprawie egzekucja z nieruchomości. Jak już powyżej zostało wskazane opis i oszacowanie zaskarżalne jest w drodze zarzutów, o czym wprost stanowi treść art. 110u § 1 u.p.e.a. To właśnie w ramach tego środka prawnego można kwestionować wszystkie czynności organu egzekucyjnego ( jak również rzeczoznawcy majątkowego) podejmowane na etapie procesu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w tym prawidłowość przeprowadzonych oględzin nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanego wyżej - środka zaskarżenia. Innymi słowy, prawnie wadliwe byłoby twierdzenie, że skargę na czynności egzekucyjne traktować można jako środek służący do podważania prawidłowości wszelkich aktów i czynności organu egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się bowiem do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Dlatego nie jest dopuszczalne, aby środki te stosować zamiennie. Bezsprzecznie każdy z przewidzianych w u.p.e.a. środków ochrony prawnej dotyczy konkretnych uchybień i jest wnoszony w różnym terminie oraz rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Wyróżnienie poszczególnych środków prawnych następuje nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także - co ma szczególnie istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie - poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Regułą jest bowiem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (zob. wyroki NSA z: 24 października 2014 r., II GSK 1377/13; 31 stycznia 2018 r., II GSK 2972/17; 9 maja 2023 r., III FSK 4406/21, CBOSA). W związku z tym zarzut błędnej wykładni przepisów art. 1a pkt 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i uznanie, że regulacje w nich zawarte nie mogą być podstawą skargi dotyczącej oględzin nieruchomości jest bezzasadny. Z opisanych powyżej przyczyn nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 1a pkt 2 i 7 w zw. z art. 110 § 3a w zw. z art. 110s § 1 i art. 110b u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię. 5.6. W związku z powyższym organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 105 § 1 tej ustawy i uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika US z dnia 31 lipca 2024 r. oraz umorzył postępowanie przed tym organem. Konsekwencją bowiem uznania niedopuszczalności wniesienia skargi w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. na oględziny nieruchomości, stanowiło o zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Naczelnika US, którym to organ pierwszej instancji rozpoznał wniesioną skargę na czynność egzekucyjną. Zgodnie zaś z przepisem art.105 § 1 k.p.a zastosowanym w zw. z art. 18 u.p.e.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zatem organ odwoławczy uchylając zaskarżone postanowienie zasadnie umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. 5.7. Natomiast bezprzedmiotowe są zarzuty naruszenia art. 138 § 1 w zw. w zw. z art. 105 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez błędne ich zastosowanie, w powiązaniu z art. 6. art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 32 k.p.a., których naruszenia strona skarżąca upatruje poprzez pozbawienie strony możliwości działania w trakcie przeprowadzonych oględzin przez ustanowionego pełnomocnika strony. Zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora IAS ma charakter procesowy i nie odnosi się do podnoszonych na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji zarzutów w związku z wadliwie wniesioną skargą w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Natomiast jak już wskazano powyżej, zarzuty te mogą być podniesione w ramach wniesionych zarzutów na opis i oszacowanie. 5.8. Konkludując, Sąd nie stwierdził naruszenia wskazanych w skardze przepisów u.p.e.a. i k.p.a., jak również innych naruszeń przepisów prawa, które jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu. Natomiast w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie organu odwoławczego odpowiada prawu. 5.9. Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło