I SA/Gd 1140/12

WyrokWSA w Gdańsku2013-02-06

Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Krzysztof Przasnyski, Małgorzata Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kwoty uzyskane z tytułu umów dzierżawy zawartych przez sądowego zarządcę nieruchomości w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli nieruchomości, stanowią obrót tego zarządcy podlegający opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Ratio decidendi
Kwoty uzyskane z tytułu umów dzierżawy zawartych przez sądowego zarządcę nieruchomości w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli nieruchomości, nie stanowią obrotu tego zarządcy w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Obrotem zarządcy jest wyłącznie wynagrodzenie przyznane mu przez sąd za sprawowanie zarządu. Dzierżawa nieruchomości odbywa się w ramach czynności zarządu i jest świadczona na rzecz właścicieli, a zarządca nie osiąga z niej bezpośrednich korzyści, które mogłyby powiększyć jego obrót.
Stan faktyczny
Skarżący, M.K., pełnił funkcję sądowego zarządcy nieruchomości. W ramach tej funkcji zawierał umowy dzierżawy nieruchomości w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli (dłużników). Organy podatkowe uznały, że przychody z tych umów dzierżawy stanowią obrót skarżącego podlegający opodatkowaniu VAT. Skarżący kwestionował to stanowisko, argumentując, że obrotem jest jedynie jego wynagrodzenie jako zarządcy, a dochody z dzierżawy należą do właścicieli nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, orzekł, że decyzja nie może być wykonana, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2007 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M.K. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 16 marca 2012 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu 18 listopada 2011 r. decyzję określającą M.K., zwanemu dalej podatnikiem lub skarżącym, wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie 400 zł. Organ ustalił, że M.K. w okresie od stycznia 2005 r. do sierpnia 2008 r. sprawował sądowy zarząd nieruchomościami należącymi do dłużników P.P. (KW [...]) i A Sp. z o.o. (KW [...]). Funkcję tę skarżący sprawował na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 sierpnia 2004 r., sygn. akt [...], oraz z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt [...]. W okresie sprawowania zarządu ww. nieruchomościami skarżący wystawiał faktury dokumentujące dzierżawę nieruchomości objętych sprawowanym zarządem. W grudniu 2007 r. skarżący wystawił fakturę dokumentującą dzierżawę [...] w M. (KW [...]). Wskazana faktura VAT dotyczyła wykonania umowy dzierżawy ww. nieruchomości, zawartej w dniu 4 marca 2005 r. przez M.K. z W.K. Ponadto z tytułu sprawowania zarządu sądowego skarżący otrzymał wynagrodzenie ustalone przez Sąd Rejonowy w K.. Zdaniem organu podatkowego, skarżący spełnia przesłanki do uznania go za podatnika podatku od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.)., zwanej dalej ustawą o VAT. Zarówno kwoty uzyskane z tytułu najmu/dzierżawy, jak i wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług polegających na zarządzie nieruchomościami, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług stanowiąc obrót, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Ponieważ podatnik nie prowadził ewidencji sprzedaży ani nie złożył deklaracji dla podatku od towarów i usług m.in. za grudzień 2007 r., organ pierwszej instancji dokonał rozliczenia należnego podatku w sposób wskazany powyżej, za podstawę opodatkowania przyjmując zarówno kwoty wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego z tytułu sprawowania funkcji zarządcy nieruchomości jak i kwoty otrzymane przez niego z tytułu wykonywania umów dzierżawy. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania podatnika, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wskazał, że przedmiotem sporu jest zasadność opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności wykonywanych przez sądowego zarządcę nieruchomości, a w szczególności sposób określenia podstawy opodatkowania poprzez zaliczenie do obrotu kwot z tytułu odpłatnego świadczenia usług dzierżawy wykonywanych w ramach sprawowanego zarządu wykazanego w fakturze wystawionej przez sądowego zarządcę w imieniu dłużników. Poza sporem pozostaje natomiast opodatkowanie kwot wynagrodzenia przekazanych sądowemu zarządcy przez sąd za sprawowany zarząd nieruchomościami. Odnosząc się do kwestii spornej organ wskazując na art. 15 ust. 1, 2 i 3 ustawy o VAT stwierdził, że zarządca nieruchomości wypełnia wszystkie przesłanki działalności gospodarczej określone we wskazanych wyżej przepisach tj. samodzielności prowadzonej działalności, odpowiedzialności za jej efekty, odpłatności. Według organu odwoławczego w kontekście przepisów kodeksu cywilnego stanowiących podstawę działalności zarządcy nieruchomości oczywiste jest, że zarządca działa wobec osób trzecich we własnym imieniu, jak również, że nie jest on przedstawicielem właścicieli, albowiem działa w imieniu własnym na podstawie umocowania sądowego. Dalej organ wskazał, że czynności, przedmiotem których są zawierane przez zarządcę w imieniu własnym umowy dzierżawy generują konkretny obrót. Skoro zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2 - 22, art. 30 - 32, art. 119 oraz art. 1 ust. 4 i 5, a obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku, kwota należna zaś obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy (obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku), to zdaniem organu w okolicznościach niniejszej sprawy jest to obrót zarządcy nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że podatek od towarów i usług należny za okres dzierżawy winien być rozliczany i uiszczany przez sądowego zarządcę jako podatnika podatku od towarów i usług z kwot przekazywanych mu z tytułu realizacji zawartych przez niego w imieniu dłużników umów dzierżawy. Jak wynika z akt sprawy, w latach 2005-2006 przychody z dzierżawy wpływały na wyodrębnione dla zarządu konto, natomiast w latach 2007-2008 wpływały bezpośrednio na konto depozytowe sądu. Zdaniem organu, należny podatek VAT skarżący powinien był przekazywać bezpośrednio właściwemu organowi podatkowemu, a nie na konto depozytowe sądu. W ocenie organu, w sprawie nie miało też zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 113 ustawy o VAT. W dniu 1 lipca 2005 r. skarżący przekroczył wartość sprzedaży uprawniającą do skorzystania z powyższego zwolnienia, tj. kwotę 43.800 zł. Kwota ta obejmuje przychody uzyskane przez podatnika z tytułu usług dzierżawy i najmu zarządzanych nieruchomości. Usługi dzierżawy opodatkowane zostały na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o VAT stawką podatku w wysokości 22%. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obrotem podatnika z racji pełnienia funkcji zarządcy nieruchomości było przyznane przez Sąd i otrzymane wynagrodzenie, a żadnych innych przychodów skarżący w tym okresie nie uzyskiwał. Organy podatkowe bezpodstawnie zaliczyły do obrotu podatnika kwoty zawarte w fakturach wystawianych przez zarządcę w imieniu dłużników dla osób, które były dzierżawcami. Takie stanowisko zdaniem skarżącego oznacza, że ten sam obrót zostałby opodatkowany dwukrotnie: jako obrót właściciela nieruchomości i jako obrót zarządcy. Zarządca nieruchomości wystawia faktury w imieniu dłużnika i na jego rachunek w takim samym trybie jak organy egzekucyjne (art. 18 ustawy o VAT oraz § 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 68, poz. 360). Faktury wystawiane przez zarządcę spełniały wymogi rozporządzenia, zawierały bowiem określenie zarządcy, a w miejscu określonym dla sprzedawcy zawierały nazwę i adres dłużnika. Skarżący podkreślił, że wskutek ustanowienia sądowego zarządu nieruchomości po stronie dłużników zmiana zaszła wyłącznie w zakresie ograniczenia możliwości zarządzania własnymi finansami, natomiast w zakresie podlegania obowiązkowi podatkowemu w podatku od towarów i usług żadna zmiana nie zaszła. Powołując się na art. 113 ustawy o VAT skarżący podniósł, że pełniąc funkcję zarządcy nieruchomości w żadnym z okresów podatkowych w okresie objętym kontrolą nie uzyskał obrotów, które powodowałyby powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług. W latach 2004-2008 z tytułu wykonywania czynności zarządcy sądowego nieruchomości uzyskał przychody: w 2004 r. – 0 zł, 2005 r. – 8.148 zł, 2006 r. – 3.267 zł, 2007 r. – 0 zł, 2008 r. – 19.200 zł. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FSK 820/11, w którym Sąd ten wskazał, że sytuacja zarządcy jest analogiczna do sytuacji syndyka, co do którego nie ma wątpliwości, że jego obrotem jest wyłącznie wynagrodzenie przyznane przez sąd. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że podjęte rozstrzygnięcie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa i zgodne jest z linią orzecznictwa, która obowiązywała w dacie jego podjęcia, dlatego zarzut rażącego naruszenia prawa jest nieuzasadniony. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie było znane uzasadnienie wyroku NSA z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FSK 820/11, który zapadł w identycznym stanie faktycznym. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że w wyroku tym NSA nie zanalizował stanu faktycznego sprawy w kontekście faktycznego wykonywania czynności opisanych zawartymi umowami dzierżawy. W niniejszej sprawie umowy te zawarte zostały z dzierżawcami przez skarżącego jako wydzierżawiającego. Istotne jest zatem, kto faktycznie świadczył usługi udokumentowane spornymi fakturami, a w tej kwestii Sąd w wyroku z dnia 2 kwietnia 2012 r. nie wypowiadał się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Jak wynika z akt sprawy, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 sierpnia 2004 r., [...], skarżącemu przyznano zarząd nieruchomości stanowiących własność dłużnika P.P., w tym nieruchomości położonej w Dz., dla której ww. sąd rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr KW [...]. Nieruchomość ta stała się przedmiotem umowy dzierżawy, zawartej w dniu 4 marca 2005 r. przez skarżącego jako sądowego zarządcę tej nieruchomości z W.K. Jako Wydzierżawiający w umowie tej wskazany został M.K. działający jako zarządca nieruchomości stanowiących własność P.P. Z tytułu wykonywania powyższej umowy skarżący wystawiał faktury, w których jako sprzedawcę wskazywał właściciela nieruchomości. Faktury te podpisywane były przez skarżącego ze wskazaniem pełnionej przez niego funkcji zarządcy nieruchomości. Taką też fakturę o numerze [...] skarżący wystawił w grudniu 2007 r. Zdaniem organów podatkowych obu instancji kwoty otrzymane z tytułu powyższej faktury (jak też pozostałych faktur wystawianych przez skarżącego jako zarządcę nieruchomości w pozostałych okresach rozliczeniowych od stycznia 2005 r. do sierpnia 2008r.) stanowią obrót skarżącego z tytułu świadczenia przez niego usług dzierżawy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT. Zdaniem z kolei skarżącego, kwoty te nie stanowią jego obrotu, bowiem umowy zawierane i wykonywane były przez niego na rzecz dłużników – właścicieli nieruchomości. W sporze tym należy przyznać rację stronie skarżącej. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie ulega wątpliwości, że skarżący świadczył usługi w postaci czynności ustanowionego sądownie zarządu obejmujące – najogólniej rzecz ujmując - zarządzanie i administrowanie nieruchomościami. Jest przy tym oczywiste, co zresztą zgodnie przyznają obie strony sporu, że skarżący świadcząc te usługi spełnia przesłanki określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Wykonuje bowiem samodzielnie działalność gospodarczą jako usługodawca. Nie powinno również budzić wątpliwości, że jedną z takich czynności jest zawieranie na rzecz dłużników (właścicieli nieruchomości oddanych w zarząd) umów dzierżawy i podejmowanie działań niezbędnych do wykonania tych umów, w szczególności dotyczących należności czynszowych. Zasadnicze znaczenie ma ustalenie, które z tych działań łączących się z dzierżawą lokali powinny być uznane za podlegającą opodatkowaniu usługę świadczoną przez zarządcę. Wymaga to rozważenia, jaki charakter mają czynności zarządcy nieruchomości wyznaczonego przez sąd oraz co stanowi obrót takiego zarządcy. W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FSK 820/11 i z dnia 28 czerwca 2012 r., I FSK 1538/11. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd i argumentację zawartą w uzasadnieniach powyższych wyroków, opierając na nich zasadniczą część swoich rozważań. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z art. 931 § 2 K.p.c. sąd odejmuje dłużnikowi zarząd zajętą w toku egzekucji nieruchomością i ustanawia innego zarządcę, jeśli prawidłowe sprawowanie zarządu tego wymaga. Unormowania zawarte w art. 935 – 941 K.p.c., szczegółowo określają pozycję prawną zarządcy. Zarządca nieruchomości obowiązany jest wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki. Ma prawo pobierać zamiast właścicieli pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne. W sprawach wynikających z zarządu nieruchomością zarządca może pozywać i być pozywany. Zarządcy wolno zaciągać tylko takie zobowiązania, które mogą być zaspokojone z dochodów z nieruchomości i są gospodarczo uzasadnione (vide art. 935 § 1 i 2 k.p.c.). Do wydzierżawiania nieruchomości potrzebna jest zgoda stron, a w jej braku – zezwolenie sądu (vide zdanie ostatnie art. 936 k.p.c.). Zarządca nieruchomości składa sądowi w wyznaczonych terminach co najmniej raz w roku oraz po ukończeniu zarządu sprawozdania ze swych czynności, jak również udokumentowane sprawozdania rachunkowe. Sąd zatwierdza sprawozdania zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części (art. 937 k.p.c.). Zarządca odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Może być ukarany grzywną przez sąd w razie nie złożenia w terminie sprawozdania lub nie wykonania innych wydanych przez sąd poleceń ( art. 939 k.p.c.). Wysokość wynagrodzenia zarządcy określa sąd odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości. Roszczeń o wynagrodzenie za sprawowanie zarządu i o zwrot poniesionych w związku z zarządem wydatków nie można dochodzić powództwem (vide art. 939 § 1 i 4 k.p.c). W art. 940 k.p.c. określona została też kolejność pokrywania przez zarządcę wydatków z dochodów z nieruchomości. Z art. 941 K.p.c. wynika, środki pieniężne uzyskane w trakcie wykonywania zarządu, a stanowiące dochód z nieruchomości, przede wszystkim służą zaspokojeniu należności wymienionych w art. 940, a ich nadwyżka włączana jest do sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości podlegającej podziałowi między wierzycieli lub przekazywana jest dłużnikowi w razie umorzenia egzekucji. Brzmienie powyższych przepisów wyraźnie wskazuje zatem, że zarządca sądowy co prawda działa na zlecenie sądu, jednak czyni to na rzecz właścicieli nieruchomości. To właściciele, a w razie braku ich zgody sąd, mają decydujący głos w sprawie sposobu korzystania z nieruchomości, w tym także w sprawie zawarcia umów dzierżawy. Także oni są beneficjentami zawartych umów dzierżawy, jak i wszelkich innych dochodów z nieruchomości, są one bowiem przeznaczane na pokrycie, bardzo ogólnie rzecz ujmując, ich zobowiązań związanych z postępowaniem egzekucyjnym. Zarządca sądowy otrzymuje wynagrodzenie za wykonywane czynności, które określane jest przez sąd. W ramach wykonywanych czynności zarządu, mimo kontroli ze strony sądu jest samodzielny, ponosi też odpowiedzialność za wykonywane w ramach zarządu czynności. Odbiorcami usług zarządcy są więc właściciele nieruchomości, co do której ustanowiony został zarząd przez sąd. W sytuacji, gdy zarządca działa w imieniu własnym, ale na rzecz właścicieli nieruchomości, to wbrew temu, co przyjęły organy w niniejszej sprawie, czynności wykonywane z tytułu zawartych przez zarządcę umów dzierżawy nie można odrywać od czynności samego zarządu, dzierżawa nieruchomości bowiem odbywa się w ramach czynności zarządu. Takie oderwanie czynności wykonywanych w ramach zawartych umów dzierżawy jest nie do pogodzenia nie tylko z samym charakterem czynności wykonywanych przez zarządcę wyznaczonego przez sąd, ale przede wszystkim z definicją obrotu zawartą zarówno w przepisach krajowych jak i wspólnotowych. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2 -22, art. 30 -32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Art. 29 ust. 1 ustawy o VAT jest implementacją art.11 część A ust.1 lit. a) dyrektywy 77/338/EWG obecnie art. 73 Dyrektywy 2006/112/WE. W myśl tego przepisu w odniesieniu do dostaw towarów i świadczenia usług innych niż te, o których mowa w art. 74-77, podstawa opodatkowania obejmuje wszystko, co stanowi zapłatę otrzymaną lub którą dostawca lub usługodawca otrzyma w zamian za dostawę towarów lub świadczenie usług, od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z subwencjami związanymi bezpośrednio z ceną takiej dostawy lub świadczenia. W orzecznictwie ETS wskazuje się, że niedopuszczalna jest sytuacja, gdy podstawa opodatkowania byłaby wyższa od kwoty, którą podatnik faktycznie otrzymuje (wyrok w sprawie C 427/98 Komisja Europejska przeciwko republice Federalnej Niemiec). Zasadą jest, że podstawa opodatkowania nie może przewyższać kwoty wynagrodzenia należnego z tytułu dostawy. Wynagrodzeniem zarządcy sądowego jest wynagrodzenie przyznane jemu przez sąd, to więc wynagrodzenie stanowi jego obrót, a nie należności z umów dzierżawy, z których zobowiązany jest się wyliczyć wobec właścicieli nieruchomości. Sytuacja jego w tym przypadku nie odbiega więc od sytuacji syndyka, co do którego nie ma wątpliwości, że obrotem jego jest wynagrodzenie przyznane mu przez sąd. Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 2 kwietnia 2012 r. I FSK 820/11, wskazując, że sytuacja zarządcy nieruchomości wyznaczonego przez sąd jest podobna do sytuacji syndyka, zarządcy, czy nadzorcy sądowego powoływanych przez sąd w trybie ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60 poz. 535 ze zm.). W odniesieniu do syndyka w piśmiennictwie przyjmuje się, że syndyk jest samodzielnym organem postępowania upadłościowego powołanym przez sąd w celu realizacji zadań ściśle przez prawo upadłościowe określonych pod nadzorem sędziego-komisarza i sądu, w interesie wierzycieli i upadłego, syndyk działa na zlecenie sądu wyrażone w postanowieniu o jego powołaniu. Wykonywanie tego zlecenia jest przez sąd oceniane oraz wynagradzane (vide A. Hrycaj, Odpowiedzialność syndyka masy upadłości, Prawo Spółek, nr 9/2003, s. 41). W wyroku z 25 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 323/09 opubl. w LEX nr 579780 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że syndyk w sensie materialnoprawnym działa w interesie wierzycieli, a także upadłego, co oznacza, że podejmuje w tym postępowaniu czynności, z których podmioty te uzyskują jakąś korzyść, z czego oczywiście nie wynika, że wszystkie czynności wykonywane przez syndyka w tym postępowaniu są realizowane po ich myśli, gdyż syndyk częstokroć, musi swoimi poczynaniami godzić sprzeczne interesy uczestników tego postępowania. A zatem w tym znaczeniu w jakim wierzyciele oraz upadły są odbiorcami czynności syndyka, w wyniku których odnoszą korzyść majątkową (chociażby tylko potencjalną) - są oni beneficjentami usługi syndyka, jako organu realizującego zadania nałożone na niego przepisami prawa upadłościowego i naprawczego - realizowanej w oparciu o zlecenie sądu. Podsumowując należy stwierdzić, że to właściciele nieruchomości są usługobiorcami, a przedmiotem usługi są czynności zarządu. Jedną z tych czynności jest bezspornie zawieranie na rzecz właścicieli umów dzierżawy i podejmowanie działań niezbędnych do wykonania tych umów. Nie ma przy tym racji Dyrektor Izby Skarbowej podnosząc w odpowiedzi na skargę, że skoro umowy dzierżawy zawarte zostały przez zarządcę nieruchomości i przez niego były wykonywane, to przychody z tego tytułu powinny zostać zaliczone do jego obrotu, jak już bowiem wyżej wskazano, zarówno zawarcie umów jak i ich wykonywanie następuje na rzecz właścicieli nieruchomości, w ramach czynności samego zarządu. Skarżący jako zarządca nie osiąga żadnych korzyści z dzierżawy, skoro musi się rozliczyć z umów zawieranych na rzecz właścicieli. Korzyść ta nie stanowi więc dla niego kwoty należnej w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT i tym samym nie powiększa jego obrotu. W świetle wcześniejszych ustaleń nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wspomniana wyżej kwota "całości świadczenia" w przypadku zarządcy sądowego obejmuje jedynie wynagrodzenie za "usługę zarządu" i nie może być zwiększana o żadne dodatkowe składniki, w szczególności o kwoty wpłat dokonywanych przez dzierżawców, gdyż do zabiegu takiego brak dostatecznej podstawy prawnej. Nie można przypisać skarżącemu statusu podatnika podatku VAT z tytułu umów dzierżawy z tego tylko powodu, że to on występuje w obrocie reprezentując interesy właścicieli. Tego rodzaju stan rzeczy wynika wszak z przywołanych uregulowań dotyczących zarządu nieruchomością, które nie mogą zmienić ekonomicznego sensu dokonywanych czynności, a co za tym idzie wpłynąć na zakres i wysokość obowiązku podatkowego. Obciążenie zarządcy nieruchomości obowiązkiem uiszczenia podatku od towarów i usług od kwot wpłat dokonywanych przez dzierżawców oznaczałoby oderwanie obowiązku podatkowego od czynności podlegających opodatkowaniu. Należy też zaznaczyć, że w kwestii zasadności opodatkowania podatkiem od towarów i usług kwot uzyskanych przez skarżącego z tytułu wykonywania umów dzierżawy zawartych przez niego w imieniu dłużników za miesiące od grudnia 2005 r. do listopada 2007 r. oraz od stycznia do sierpnia 2008 r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 746/12, uchylając wydaną w tym przedmiocie decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 kwietnia 2012 r. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu. Kwoty uzyskane z tytułu wykonywania w ramach sprawowanego zarządu umów dzierżawy nie stanowią obrotu zarządcy w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy VAT. Obrotem takim są jedynie kwoty uzyskane z tytułu wynagrodzenia otrzymanego za sprawowanie sądowego zarządu nieruchomościami. W tej sytuacji organ zobowiązany będzie też ponownie rozważyć kwestię opodatkowania przychodu skarżącego w świetle art. 113 ustawy o VAT. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z dyspozycją art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W trzecim punkcie wyroku Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, stanowiących wartość wpisu sądowego uiszczonego od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło