I SA/Gd 1161/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2011 r., nr sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 rok oddala skargę. Decyzją z dnia 25 stycznia 2011 roku na mocy art. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 9, poz. 84 ze zm. – dalej "u.p.o.l"). Prezydent Miasta ustalił wobec T. G. i J. G., obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za 2011 rok. Opodatkowaniem objęto część budynku o powierzchni 51 m2 wykorzystywanego na prowadzenie działalności gospodarczej oraz 152 m2 powierzchni gruntów. Pismem z dnia 9 lutego 2011 roku J. G. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji. Odwołująca się wniosła o zwolnienie jej z obowiązku zapłaty podatku za 2011 rok. W uzasadnieniu wskazała, że lokal względem, którego ustalono obowiązek podatkowy okresowo zalewany był ściekami z kanalizacji sanitarnej i wodą opadową poprzez podsiąkanie, co doprowadziło do zniszczenia lokalu użytkowego i uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 września 2011 roku utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że odwołująca się wraz z mężem jest współwłaścicielem lokalu użytkowego o powierzchni 51 m2 położonego w S. przy ul. [...]oraz użytkownikiem wieczystym gruntu w udziale 13/100 części. W lokalu tym odwołująca się prowadzi działalność gospodarczą. Organ odwoławczy w decyzji wskazał, że podstawa opodatkowania została w przedmiotowej sprawie zastosowana w prawidłowym wymiarze, albowiem mając na uwadze posiadany przez odwołującą się oraz jej małżonka tytuł prawny do nieruchomości zobowiązani są oni do zapłaty podatku od nieruchomości na mocy art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l, z tym jednak zastrzeżeniem, iż w przypadku opodatkowania części gruntu w związku z faktem istnienia współwłasności właściwą podstawą prawną dla opodatkowania jest art. 3 ust. 4 przywołanej powyżej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na zasadność i prawidłowość zastosowania w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji wysokości rocznych stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień obowiązujących w tym podatku na obszarze miasta Sopotu, które wynikają z uchwały XLII/536/2010 Rady Miasta Sopotu z dnia 5 listopada 2010 roku. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazując, że zarówno przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jak i przywołana powyżej uchwała Rady Miasta nie przewidują zwolnienia z podatku w oparciu o przyczyny podniesione w odwołaniu. W ocenie organu odwoławczego potencjalną podstawą zwolnienia z obowiązku zapłaty przez odwołującą się podatku mógłby stanowić przepis art. 1a ust. 1 pkt 3, zgodnie z którym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej z opodatkowania mogą być wyłączone budynki i grunty, które nie są i nie mogą być wykorzystywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ze względów technicznych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego norma ta nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania, albowiem za względy techniczne nie mogą być uznane przemijające przeszkody w prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie podatniczka nie wykazała, że zachodzą przyczyny wyłączające przedmiotową nieruchomość spod opodatkowania. Pismem z dnia 19 października 2011 r. J. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zarzuty podnoszone przez skarżącą w całości skupiają się na dowodzeniu, że lokal użytkowy, który stanowi własność skarżącej okresowo zalewany jest odpadami z kanalizacji miejskiej, co uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej. Skarżąca stanęła na stanowisku, że wobec faktu, że sieć kanalizacyjna pozostaje w zarządzie gminy Miasta, żądanie uiszczenia przez gminę podatku od nieruchomości jako daniny publicznej jest niezasadne. Skarżąca wskazała, że stan wieczysto-księgowy dla posesji położonej przy ul. [...]w S. jest nieuporządkowany pod względem prawnym, albowiem na nieruchomości stoją dwa garaże będące własnością Gminy Miasta, co powoduje, że skarżąca uiszcza należność podatkową od nieprawidłowo przyjętej dla wyliczenia podatku wielkości powierzchni. W odpowiedzi skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga J. G. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Spór w przedmiotowej sprawie skoncentrował się wokół kwestionowania przez skarżącą istnienia obowiązku podatkowego z tytułu zapłaty podatku od nieruchomości z uwagi na względy techniczne, które uniemożliwiają korzystanie jej z lokalu użytkowego, a które powinny, w jej ocenie, zostać zakwalifikowane jako podstawa zwalniająca od opodatkowania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia podatku od nieruchomości na gruncie art. 3 u.p.o.l. są właściciele, użytkownicy wieczyści lub posiadacze przedmiotów opodatkowania oraz inne osoby wskazane w przywołanym przepisie. Sam obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości - stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.o.l. - powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Podatek od nieruchomości został powiązany przez ustawodawcę z faktem uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości, który implikuje zarazem obowiązek regularnego ponoszenia ciężarów fiskalnych w wysokości wynikającej ze stosownej uchwały Rady Gminy (art. 5 u.p.o.l.). Zakres czasowy istnienia obowiązku podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i tutejszy Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA w sprawie II FSK 959/06, że obowiązek fiskalny z tytułu rzeczonego podatku jest ściśle skorelowany z okolicznością i faktem istnienia budynku w sensie fizycznym. Takie ukształtowanie przez ustawodawcę reguł opodatkowania podatkiem od nieruchomości powoduje, że już samo przeniesienie prawa własności na rzecz konkretnego podmiotu, stwarza pewien automatyzm skutku polegający na wejściu przez ten podmiot w krąg osób, o których mowa w art. 3 u.p.o.l i objęcie go obowiązkiem ponoszenia podatku od nieruchomości. Podstawowym kryterium dla skutecznego obciążenia omawianym podatkiem jest samo posiadanie danej nieruchomości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że kryterium, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, jest zachowane, albowiem w wyniku zawarcia w dniu 14 grudnia 2004 roku aktu notarialnego dokonującego przeniesienia na rzecz skarżącej prawa własności do lokalu położonego w S. przy ul. [...]weszła ona w krąg osób objętych obowiązkiem podatkowym z tytułu podatku od nieruchomości, w którym to kręgu pozostaje do dziś. Okoliczność ta ma charakter bezsporny i wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej skargi jest okoliczność faktycznej niemożliwości korzystania przez skarżącą z nieruchomości na wskutek okresowego przesiąkania do jej lokalu użytkowego zawartości z sieci kanalizacyjnej, a co za tym idzie niezasadność ponoszenia przez nią obowiązku podatkowego w tym zakresie. Nie jest sporne w sprawie niniejszej, że na wskutek przywołanej okoliczności, lokal użytkowy, w którym skarżąca prowadzi działalność gospodarczą nie mógł być w roku 2011 wykorzystywany przez nią w pełnym zakresie, jednakże przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej (np. na wskutek złego stanu technicznego budynku, braku mediów czy też złych warunków sanitarno-technicznych), nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, czy też aby okoliczności te stanowiły kanwę dla całkowitego zwolnienia z obowiązku fiskalnego w tym zakresie (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 481/05). Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje stanowisko, że uzyskanie przymiotu własności pociąga za sobą nie tylko pewne prawa, ale i nakłada obowiązki co oznacza, że wszelkie konsekwencje utrzymywania nieruchomości w stanie umożliwiającym choćby pełne czerpanie z niej pożytków obciążają w całości jej osobę jako właściciela i podatnika. Tymczasem skarżąca zarówno w zarzutach zawartych odwołaniu jak i w skardze skupia się na podkreśleniu stanu prawnego nieruchomości położonej przy ul. [...]w S., czy też uwypukleniu trudności faktycznych jakich doznaje przy użytkowaniu nieruchomości. Okoliczności te pozostają bez wpływu dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżąca ma bowiem możliwość podejmowania działań prawnych celem doprowadzenia do usunięcia niekorzystnych dla niej skutków. Legitymacja formalna wiąże się z przymiotem prawa własności jako prawem kardynalnym, do którego mają zastosowanie między innymi przepisy kodeksu cywilnego. Jeżeli zatem strona skarżąca nie akceptuje aktualnego stanu prawnego to zawsze ma możliwość skorzystania z kognicji właściwych sądów celem ustalenia rzeczywistego stanu prawnego rzeczonej nieruchomości. Postawa strony skarżącej w zakresie podejmowania czynności właścicielskich i ochrony swoich praw nie jest i nie może stanowić usprawiedliwienia dla udzielenia ulgi fiskalnej, o którą skarżąca wnosi. Zwolnienie takie mogłoby, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, być rozpatrywane wyłącznie w kontekście przesłanek wyłączających nieruchomość spod opodatkowania na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Dokonując analizy zaistnienia przesłanek z przywołanej normy, należy na wstępie wskazać, że ustawa nie definiuje pojęcia stanu technicznego, czy też względów technicznych. Przyjąć należy, że ratio legis wprowadzenia wyżej wymienionego przepisu wynikało z przyjęcia przez ustawodawcę za zasadne zmniejszenia obciążeń podatkowych tych podmiotów, które nie mogą wykorzystywać posiadanych nieruchomości dla celów gospodarczych z przyczyn całkowicie od nich niezależnych, a związanych z naturą danego przedmiotu opodatkowania. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko, że to właściciel lub zarządca obiektu jest obowiązany do utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Jeżeli jednak pomimo wyczerpania przez właściciela wszelkich możliwych starań i powinności utrzymywanie lokalu w należytym stanie okazuje się być wciąż niemożliwym, wówczas należy dokonać analizy, czy niemożność korzystania z lokalu przez właściciela nie następuje z uwagi na nie dające się usunąć przyczyny techniczne całkowicie wyłączające na przyszłość możliwość korzystania z lokalu. Aby dokonać niezbędnego ustalenia w tym zakresie należy w kolejnym etapie odwołać się do prawa budowlanego, albowiem ustawodawca w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie uregulował definicji stanu technicznego budynków i budowli. Zgodnie z art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia bądź też powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia wówczas właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku; w decyzji tej właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany m.in. nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania, zarządzić umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania (art. 68 prawa budowlanego). Tak więc w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela twierdzenia zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 kwietnia 2010 roku w sprawie sygn. akt I SA/Gd 10/10. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd stwierdził, ze stan techniczny budynku, czy też jego części, może być przyczyną wyłączenia tego budynku lub jego części z opodatkowania, jednak wyeliminowanie takie jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy stan techniczny uniemożliwia wykorzystania tego budynku (jego części) do działalności gospodarczej zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd przyjął, że dla uzyskania wyłączenia spod opodatkowania, które ustawodawca przewidział na podstawie art. art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. koniecznym byłoby uzyskanie stosownej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego odnośnie decyzji zakazującej użytkowania obiektu budowlanego położonego w S. przy ul. [...], ze względu na nieodpowiedni stan techniczny. Tymczasem w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest jakichkolwiek dowodów jakoby skarżąca poza zarzutami zawartymi zarówno w skardze jak i w odwołaniu zainicjowała stosowne postępowanie i w konsekwencji czynności mające wykazać prawdziwość i zasadności jej twierdzeń. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie może poszukiwać dowodów na okoliczność twierdzeń zaprezentowanych przez stronę, bowiem w takim konkretnym wypadku jak w sprawie niniejszej, ciężar dowodu, że lokal nie może być wykorzystywany w działalności gospodarczej, spoczywa na podatniku, a nie na organie podatkowym. Podejście takie nie wyklucza oczywiście okoliczności, że organ prowadzący postępowanie winien zabiegać o udowodnienie każdego faktu prawotwórczego wszystkimi legalnie dostępnymi środkami dowodowymi, aby dotrzeć do rzeczywiście istniejącego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jednakże z całą stanowczością zaznaczyć należy, że nie oznacza to, że można nakładać na organy podatkowe nieograniczony obowiązek poszukiwania danych i dokumentów, jeżeli w danym zakresie nie dostarczył ich sam podatnik, a z ustaleń organów podatkowych wynikają wnioski przeciwne do ogólnikowo sformułowanych twierdzeń podatnika, których ponadto nie poparto żadnym dowodem. (por. artykuł A. Hanusza, Strony postępowania podatkowego a ciężar dowodu, opublikowany w: Przegląd Podatkowy 9/2004 ). Podnieść należy, że w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny w sposób zasadny organy podatkowe obu instancji zastosowały do niego przepisy prawa materialnego. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.