I SA/Gd 1170/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w G. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 489/13 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. wznawia postępowanie w sprawie; 2. oddala skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 264/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi "A" S.A. z siedzibą w G. – dalej jako "Spółka", na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 grudnia 2007 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oddalił skargę. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 217/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Spółki od ww. wyroku z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 264/08. W dniu 10 lutego 2012 r. Spółka wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 217/09, wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt SK 2/10. Wyrokiem z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II FSK 420/12 Naczelny Sąd Administracyjny wznowił postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, uchylił swój wyrok z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 217/09, uchylił wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 264/08 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 489/13 uchylił zaskarżone postanowienie. W dniu 10 lutego 2014 r. Spółka wniosła do WSA w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 489/13, wskazując jako podstawę wznowienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku orzekł, że art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Spółki przepis ten stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia, mimo że Sąd powołał się na przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.). W ocenie strony przepis ten stanowił również podstawę decyzji organów podatkowych, którymi określono zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. oraz w podatku od towarów i usług za maj i sierpień 2000 r. Organy te musiały bowiem oprzeć swoje rozstrzygnięcie na jego podstawie, skoro wydały przywołane decyzje po upływie terminu przedawnienia wynikającego z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem autora skargi obalenie domniemania zgodności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP oznacza, że przepis ten od samego początku obowiązywania był niekonstytucyjny, a zatem nie mógł być podstawą wydawania rozstrzygnięć administracyjnych i sądowych. Wobec powyższego uzasadniony jest wniosek, by Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie i umorzył postępowanie w sprawie zmieniając równocześnie wyrażoną w nim ocenę prawną poprzez wskazanie, że obowiązek obejmujący zobowiązania skarżącej w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. i w podatku od towarów i usług za maj i sierpień 2000 r. nie mógł być przymusowo egzekwowany w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem doszło do jego przedawnienia z końcem 2005 r., zatem skarżąca zasadnie podniosła w postępowaniu egzekucyjnym zarzut przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania, wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie – w przypadku merytorycznego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie sądu skarga o wznowienie postępowania nie mogła zostać uwzględniona. Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Uregulowana w art. 270 P.p.s.a. instytucja wznowienia postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w przypadkach zajścia ustawowych przyczyn wznowienia. Jest to instytucja o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. Skoro jest to instytucja nadzwyczajna to oczywistym jest, że w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły, albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy jako przesłankę wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 489/13, którym to Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wydanym w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, strona wskazała art. 272 § 1 P.p.s.a. Stosownie zaś do treści tego przepisu, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Wnosząc o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym wyżej wyrokiem, strona powołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym orzeczono o niezgodności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. - z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W ocenie bowiem strony przepis ten stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia, a także podstawę decyzji organów podatkowych, którymi określono zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. oraz w podatku od towarów i usług za maj i sierpień 2000 r. Twierdzenie skarżącej nie znajduje jednak odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Zarówno bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniu z dnia 12 września 2007 r. jak i Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2007 r., uznając zarzuty, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w zakresie przedawnienia za bezzasadne, wskazał wystąpienie w sprawie okoliczności wskazanych w przepisie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, a nie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Także ww. przepis art. 70 § 8 i zaistnienie przesłanki w nim wymienionej (zabezpieczenie zobowiązań podatkowych hipoteką) umożliwił wydanie decyzji wymiarowych dotyczących określenia spornych zobowiązań podatkowych na podstawie, których wystawiono kwestionowane tytuły wykonawcze. Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym skargą o wznowienie postępowania, wyroku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 489/13, nie podzielając zarzutów przedawnienia obowiązków egzekwowanych na podstawie spornych tytułów wykonawczych, przywołał przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Należy również zwrócić uwagę, że powołany przez skarżącą przepis art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., którego dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie, gdyż zabezpieczenie zobowiązania hipoteką nastąpiło na podstawie wniosku złożonego w dniu 16 grudnia 2005 r. a zatem w momencie, gdy przepis ten już nie obowiązywał. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że w kontekście badania przesłanek wznowienia postępowania sądowego niezbędne jest ustalenie, czy wyrok kończący postępowanie, którego wznowienia strona się domaga został wydany na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. W sprawie poddanej sądowej kontroli przesłanka ta nie ziściła się. Raz jeszcze bowiem należy wskazać, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się strona dotyczył przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., podczas gdy zaskarżony wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 489/13 w zakresie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej a także postanowienia organów w tym zakresie (uznania zarzutów przedawnienia za bezzasadne) zostały wydane w oparciu o art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. W zakresie badania podstaw wznowienia postępowania bez znaczenia pozostają wywody uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 40/12, dotyczące zastrzeżeń co do konstytucyjności także art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r. Moc wiążącą bowiem ma tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wobec tego nie jest dopuszczalne, aby sąd administracyjny rozpoznający skargę o wznowienie postępowania mógł samodzielnie decydować, że z podstawy prawnej zawartej w 272 § 1 P.p.s.a. wynika generalna kompetencja do wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, wyłącznie w oparciu o domniemanie braku zgodności z Konstytucją RP przepisu, który był podstawą wydanego postanowienia. W takim przypadku to sąd administracyjny kreowałby nieistniejącą w przepisach P.p.s.a. podstawę wznowieniową. Wskazania wymaga, że Trybunał Konstytucyjny wyraźnie podkreślił w końcowej części uzasadnienia wyroku o sygn. SK 40/12, że orzeczenie to nie usuwa z obrotu prawnego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Nie orzekł zatem o niezgodności tego przepisu z Konstytucją w rozumieniu art. 272 § 1 P.p.s.a. Tym samym nie wystąpiła, określona w tym przepisie, przesłanka wznowienia postępowania sądowego, zakończonego wydaniem w dniu 22 maja 2013 r., prawomocnego wyroku o sygn. akt I SA/Gd 489/13. Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, mimo że Sąd powołał się na przepis art. 70 § 8 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.), Sąd wyjaśnia, że zgodnie z przepisem art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustawy (Dz. U. nr 169, poz. 1387): Jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. stanowił, że: nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Natomiast zgodnie z przepisem art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym po 1 stycznia 2003 r.: nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Z analizy powyższych przepisów wynika, że norma prawna zawarta w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej odnosząca się do przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, została powtórzona w przepisie art. 70 § 8 O.p. i zachowała identyczne brzmienie. Przepis rozszerzono natomiast o zastaw skarbowy i możliwość egzekwowania zobowiązań podatkowych po terminie przedawnienia tylko z przedmiotu zastawu. W związku z powyższym norma kolizyjna zawarta w cyt. wyżej przepisie art. 20 § 2 ustawy zmieniającej nie mogła mieć w sprawie zastosowania, gdyż przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką, obowiązujące przed 1 stycznia 2003 r., nie były korzystniejsze dla podatników – były tożsame. Zatem zasadne było zastosowanie i przywołanie w rozstrzygnięciu przepisu art. 70 § 8 O.p. zgodnie z zasadą tempus regit actum (zabezpieczenia hipoteką dokonano na podstawie wniosku złożonego w dniu 16 grudnia 2005 r.). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 282 § 2 P.p.s.a. oddalił skargę o wznowienie postępowania.