I SA/Gd 1212/21

WyrokWSA w Gdańsku2022-02-15

Skład orzekający: Marek Kraus, Elżbieta Rischka, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. z powodu braku złożenia wniosku przez płatnika, mimo przedstawienia przez niego dowodów nadania przesyłki poleconej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji było niepełne. Organ nie odniósł się do twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą, które miały świadczyć o prawidłowym złożeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. ZUS odmówił, twierdząc, że nie odnalazł wniosku Skarżącej, mimo że Skarżąca przedstawiła dowody nadania przesyłki poleconej z wnioskiem. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje stanowisko i wskazując, że wniosek został wysłany w terminie. ZUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko, kwestionując czytelność przedstawionych dowodów i brak oryginałów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "ZUS" lub "organ"), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej jako "ustawa o COVID-19") w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej jako "u.s.u.s."), odmówił J. K. (dalej jako "Skarżąca") prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy: 2.1. Pismem z dnia [...] 2021 r. Skarżąca poprosiła o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek za miesiące marzec – maj 2020 r. z uwagi na fakt, że mimo złożenia odpowiedniego wniosku nadal nie otrzymała decyzji. Skarżąca wskazała przy tym, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek został wysłany listem poleconym w dniu [...] 2020 r., wraz z innymi wnioskami. Skarżąca podała numer przesyłki oraz przedłożyła potwierdzenie jej wysyłki wraz z potwierdzeniem doręczenia z Poczty Polskiej, a także fotokopię wniosku. Pismem z dnia [...] 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. poinformował Skarżącą, że ustalono brak złożonego wniosku RDZ o zwolnienie z opłacania składek za miesiące od marca 2020 r. do maja 2020 r. Organ wskazał, że jednym z warunków skorzystania ze wsparcia wynikającego z art. 31zo ust. 1 i 31zp ustawy o COVID-19 było złożenie ww. wniosku nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Wśród wniosków złożonych w okresie od [...] 2020 r. nie znaleziono wniosku Skarżącej, natomiast skanowanie i rejestracja dokumentów odbywały się codziennie, więc w ocenie organu nie ma możliwości, by wniosek zaginął. Z powodu braku wniosku niemożliwie jest więc umorzenie składek. W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu i podtrzymując, że wniosek został wysłany i powinien wpłynąć do organu w terminie. 2.2. Decyzją z dnia [...] 2021 r. organ odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ powołał treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID-19 i stwierdził, że jednym z warunków skorzystania ze wsparcia było złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Wniosek można było przekazać do ZUS drogą elektroniczną, pocztą lub osobiście, jednakże wśród wniosków złożonych w okresie od dnia [...] 2020 r. do [...] 2020 r. organ nie znalazł wniosku Skarżącej. W związku z tym uznał, że nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. 3. W skardze na ww. decyzję organu Skarżąca wskazała, że wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek został wysłany przez osobę prowadzącą księgowość, w wymaganym terminie, za pośrednictwem poczty. Jednocześnie Skarżąca zwróciła uwagę, że w jej ocenie zwolnienie powinno przysługiwać nawet, jeżeli wniosek został zgubiony przez ZUS. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma organ wskazał, że przedłożona przez Skarżącą fotokopia potwierdzenia nadania przesyłki wskazuje jako datę nadania dzień [...] 2020 r., podczas gdy Skarżąca deklaruje, że wystąpiła z wnioskiem dnia [...] 2020 r., a także że fotokopie są bardzo nieczytelne, a Skarżąca nie przedłożyła oryginałów dowodu nadania ani wniosku. Organ zaznaczył, że zgodnie z Komunikatem KE "Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19" poszczególne środki pomocowe obowiązują wyłącznie do dnia 31 grudnia 2021 r. i po tym dniu nie może zostać udzielona pomoc publiczna mająca na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w art. 15zzzh ustawy o COVID-19. ZUS będzie wówczas zobowiązany do przeprowadzenia oceny, czy dane wsparcie stanowi pomoc publiczną, tj. czy spełnione są przesłanki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej definiujące dane wsparcie jako pomoc publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na podstawie przepisu art. 31zt 1 ustawy o COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Jak stanowi § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a także zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Skarżąca natomiast zamieszkuje na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ZUS. 5.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wydania przez organ decyzji odmawiającej Skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. z powodu braku złożenia wniosku zwolnienia opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o COVID-19. W myśl art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy o COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie natomiast z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed 1 kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do 30 czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów u.s.u.s. Jednocześnie wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady ogólne stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającego wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyroki NSA: z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94; z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Wskazania również wymaga, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Sąd zatem orzeka na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, a stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 774/21, CBOSA). 5.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawie należy stwierdzić, że organ uznał, że w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy brak jest wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec – maj 2020 r. Jednocześnie organ w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do twierdzeń Skarżącej, która podnosiła, że wniosek został złożony, tj. wysłany w terminie przesyłką poleconą, której dowód nadania Skarżąca przedłożyła wraz z wydrukiem ze strony internetowej Poczty Polskiej świadczącym o jej doręczeniu oraz fotokopią samego wniosku. Organ nie odniósł się również do zawartego w piśmie Skarżącej z dnia [...] 2021 r. twierdzenia, że wraz z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r. wysłane zostały także inne wnioski, nie wskazując, czy pozostałe wnioski znajdują się w jego posiadaniu czy też nie, nie sposób więc stwierdzić, czy ta kwestia została przez niego w ogóle zweryfikowana. Organ w uzasadnieniu decyzji odmawiającej Skarżącej zwolnienia wskazał jedynie, że wśród wniosków złożonych w okresie od [...] 2020 r. do [...] 2020 r. nie znalazł wniosku Skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za okres od marca do maja 2020 r. Jednocześnie powyższe stwierdzenie organu niepoparte jest żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, odnoszącymi się do ewentualnie poczynionych we własnym zakresie wyjaśnień co do niezłożenia przez Skarżącą wniosku. Organ pominął milczeniem podnoszoną przez Skarżącą argumentację oraz przedłożone dowody, mające świadczyć o prawidłowym złożeniu ww. wniosku. Kwestia ta nie została przez organ w ogóle przeanalizowana. Wskazać przy tym należy, że zawarta w odpowiedzi na skargę argumentacja nie może sanować braków należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tymczasem organ dopiero w treści odpowiedzi na skargę wskazał, że Skarżąca deklaruje, że dnia [...] 2020 r. wystąpiła do ZUS z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące od marca do maja 2020 r. oraz podnosi, iż z przedłożonej przez nią fotokopii wynika, że data nadania przesyłki to [...] 2020 r., a ponadto że Skarżąca załączyła nieczytelne fotokopie i nie przedłożyła oryginałów dowodu nadania oraz samego wniosku. Organ zwrócił przy tym również uwagę na daty obowiązywania środków pomocowych wskazanych w Komunikacie KE "Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19". Niezależnie jednak od powyższego, podkreślić należy, że organ w treści wydanej decyzji nie odnosił się do twierdzeń Skarżącej, które były podnoszone w trakcie prowadzonego postępowania. W treści decyzji organ wskazywał jedynie, że jednym z warunków skorzystania ze wsparcia było złożenie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek nie później niż do 30 czerwca 2020 r. i wśród złożonych we wskazanym okresie wniosków nie odnalazł wniosku Skarżącej. Jednocześnie organ nie odniósł się w żaden sposób do argumentacji strony zawartej w składanych przez nią pismach ani do przedłożonych dokumentów. W związku z powyższym zaznaczyć należy, że argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie podnosi się, że odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako uzupełnienie istotnych braków decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu nie są bowiem wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanej przez organ decyzji (por. wyrok WSA w Lublinie z 6 lutego 2020 r., III SA/Lu 366/19; wyrok WSA w Gliwicach z 24 lipca 2018 r., I SA/Gl 452/18, CBOSA). Tym samym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące złożenia (lub braku złożenia) wniosku przez Skarżącą nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Przeprowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na jednoznaczne przyjęcie, że wniosek nie został złożony. Z uwagi na brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, mając w szczególności na uwadze twierdzenia Skarżącej i przedłożone przez nią fotokopie mające świadczyć o prawidłowym złożeniu wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, a także niepełne uzasadnienie decyzji, motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne, co stanowi naruszenie przepisów postępowania. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji. Organ powinien był uzasadnić decyzję w sposób, który pozwoli poznać jego klarowne stanowisko, wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Dopiero przedstawienie takich informacji, odwzorowanych w aktach administracyjnych sprawy, może pozwolić na prawidłową, pełną kontrolę decyzji administracyjnej wydanej wobec Skarżącej. Z powyższych względów należało uznać, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego i niepełne ustalenia faktyczne naruszają zasady wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadę swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 k.p.a. Samo uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie spełnia natomiast wymogów wynikających z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. 5.5. Ponadto należy zaznaczyć, że w tym stanie rzeczy organ jednocześnie dopuścił się również naruszenia art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19, CBOSA). 5.6. Końcowo Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca szczególną uwagę na obowiązujący od dnia 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie mogą być pomijane. Przytoczony wyżej przepis wprost uwzględnia sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., to obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491). Przywołana regulacja wyznacza ponadto kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom ze skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej bardzo korzystnej regulacji prawnej z punktu widzenia interesów płatników. 5.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu. 5.8. Mając powyższe na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło