I SA/Gd 1220/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.) asesor WSA Irena Wesołowska Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 7 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z.W.-N. i J. N. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 21 maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. oddala skargę. I SA/Gd 1220/02 U z a s a d n i e n i e Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 11 marca 2002 r. określił skarżącym Z. W.-N. i J. N. podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 r. w kwocie 158.579,50 zł, zaległość podatkową w kwocie 22.761,40 zł i odsetki. Inspektor stwierdził w niej m.in. zaniżenie przychodów o kwotę 45.378,80 zł, stanowiącą wartość nieodpłatnych świadczeń polegających na nieodpłatnym używaniu w działalności gospodarczej budynku magazynowego i planu będącego własnością syna skarżącej. Skarżący w odwołaniu zarzucili, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.). Majątek skarżącej i jej syna stanowi jedną masę majątkową, dlatego nie mogło być mowy o użyczeniu nieruchomości. Izba Skarbowa decyzją z dnia 21 maja 2002 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Art. 16 ust. 2 cyt. wyżej ustawy odnosi się wyłącznie do właściciela nieruchomości, a skarżąca takowym nie była. Z przepisu art. 101 k.r. i o. nie wynika aby majątek matki i jej małoletniego dziecka tworzył jedną masę majątkową. Skarżący wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o uchylenie powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatniczka korzystając z nieruchomości ponosiła koszty ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i bieżącej eksploatacji. Tym samym nie zaistniało świadczenie nieodpłatne. Ponadto skarżący wywodzili, że korzystanie z nieruchomości przyczyniło się do osiągnięcia wyższych dochodów, w interesie całej rodziny. Korzystanie takie należy zaliczyć do czynności faktycznych wykonywanych przez rodziców w ramach zarządu majątkiem małoletniego dziecka. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. W niniejszym przypadku przychodem jest wartość czynszu, jaki skarżąca musiałaby zapłacić w razie zawarcia umowy dzierżawy. Wartość nieodpłatnego świadczenia została wyliczona wg najniższych stawek czynszu obowiązujących w 2000 r. na nieruchomościach położonych w tym samym rejonie T. Umowa użyczenia jest ze swojej istoty umową nieodpłatną, oddający rezygnuje bowiem ze świadczenia wzajemnego. Obowiązek opłaty podatku oraz drobnych napraw nie ma wpływu na ocenę, że mamy do czynienia z umową ekwiwalentną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) – zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) przychodem z działalności gospodarczej jest również wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń obliczonych zgodnie z art. 12 ust. 2, 3 i 3a. Stosownie do art. 12 ust. 3 pkt 4 cyt. wyżej ustawy wartość świadczeń nieodpłatnych ustala się według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczeń. Zgodnie z art. 710 K.c. przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu rzeczy w tym celu rzeczy. Zatem umowa użyczenia jest ze swej natury umową nieodpłatną i stanowi w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nieodpłatne świadczenie dla biorącego rzecz do używania. W niniejszym przypadku skarżąca zawarła z synem umowę nazwaną "umowa użyczenie". W § 4 umowy ustalono, że koszty podatku od nieruchomości ponosi biorąca w używanie, ją też obciążają drobne naprawy w czasie trwania umowy. Koszt drobnych napraw należy do zwykłych kosztów utrzymania rzeczy w stanie niepogorszonym (art. 713 K.c.) i nie mają wpływu na ocenę nieodpłatnego charakteru umowy użyczenia. Wbrew stwierdzeniu zawartym w skardze, umowa nie nakładała na skarżącą obowiązku ubezpieczenia. Samo płacenie na rzecz gminy podatku od nieruchomości także nie pozwala na ocenę, że omawiana umowa miała charakter odpłatny. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 17 marca 1999 r. I SA/Gd 1866/97 (LEX nr 37816), że obciążenie biorącego rzecz do używania obowiązkiem płacenia ubezpieczenia, podatku drogowego i podatku od nieruchomości, nie może stanowić o tym, że mamy do czynienia z umową ekwiwalentną np. najmu. Przyjęciu odmiennego stanowiska sprzeciwiałaby się celowościowa wykładnia omawianej regulacji. Sprzeczne z postulatem racjonalnego ustawodawcy byłoby uznanie, że sam obowiązek zapłaty podatku powodowałby wyłącznie stosowanie przepisu art. 14 ust. 2 pkt 8 cyt. ustawy do sytuacji korzystania przez podatników z nieruchomości bez obowiązku jakichkolwiek świadczeń bezpośrednio na rzecz właściciela nieruchomości. W niniejszym przypadku nie można nawet uznać, że skarżąca uiszczając podatek na podstawie decyzji administracyjnej, świadczyła na rzecz właściciela nieruchomości. Niewiadomo czy i jaka kwota podatku od nieruchomości obciążałaby małoletniego nie będącego przedsiębiorcą. Nie nasuwa żadnych wątpliwości poprawność decyzji w zakresie wyliczenia wartości nieodpłatnego świadczenia. Wartość ta odpowiadała także kwocie czynszu opłacanego ojcu skarżącej w okresie, w którym nieruchomość stanowiła jego własność tj. przed darowaniem nieruchomości wnukowi. Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).