I SA/Gd 1222/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi ,, A" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń na rzecz obrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia 1 kwietnia 2021 r. [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), dalej "k.p.a.", art. 15gg ust. 24, ust. 26 i 27 w zw. z art. 15gg ust. 1 w zw. z art. 15g ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej "ustawa o COVID", po rozpoznaniu odwołania "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce w G., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy z dnia 1 kwietnia 2021 r. o odmowie przyznania świadczeń na rzecz obrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników. Stan faktyczny przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 18 lutego 2021 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce w G., wystąpiła o przyznanie jej świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze Środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2021 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy odmówił przyznania świadczeń na rzecz obrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce w G. W odwołaniu od ww. decyzji organu spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320), dalej: Kodeks pracy; art. 15g ust. 1 ustawy o COVID w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 162) oraz art. 15gg ust. 1 ustawy o COVID. Do odwołania dołączono: protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z 10 stycznia 2020 r.; bilans spółki, rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2019 do 31 grudnia 2019 r.; wypis z rejestru przedsiębiorców KRS z dnia 18 stycznia 2021 r.; kopię umowy o pracę. Decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że z dołączonej do akt dokumentacji KRS wynika, że "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce jest oddziałem zagranicznym przedsiębiorcy – "B" Limited, która zarejestrowana jest w [...] Rejestru Spółek dla Anglii i Walii. W ocenie organu II instancji, analiza art. 15g ustawy o COVID wymaga sięgnięcia przede wszystkim do art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, do którego wprost odsyła przepis ustawy, a zgodnie z którym, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Treść zatem przepisu nie odsyła do definicji legalnych innych aktów normatywnych, gdyż ten zabieg spowodowałby modyfikację zakresu znaczeniowego pojęcia "przedsiębiorcy". Pozostawia go natomiast w granicy definicji wynikającej z art. 4 ust. 1. Przepis ten nie wskazuje na zastrzeżenie, że powyższe dotyczy przedsiębiorcy z siedzibą w Polsce, to jednak, ustawodawca zawarł w nim odniesienie przy jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną do odrębnej ustawy, którą należy odczytywać jako tylko akt prawa polskiego. To z kolei, zdaniem Kolegium, skutkuje pośrednim powiązaniem z podmiotami, które są powołane, zawiązane w świetle prawa polskiego i na polskim obszarze tego prawa. Zdaniem organu II instancji, uwadze nie może również umknąć sposób rozumienia podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na podstawie ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 994 ze zm.), gdzie zostało rozróżnione pojęcie "przedsiębiorca" od "przedsiębiorcy zagranicznego". To z kolei może dawać wyraz temu, że przedsiębiorcy zagraniczni są odrębną od przedsiębiorców z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców kategorią podmiotów. Oddział nie jest podmiotem odrębnym w stosunku do przedsiębiorcy zagranicznego, gdyż działalność taką prowadzi w ramach tego oddziału. Na płaszczyźnie prawnej zaś reprezentantem zawsze jest przedsiębiorca główny. W regulacji art. 3 pkt 4 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, "oddział" - rozumiany jest jako wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywana przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Powyższe oznacza, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie może być uznany za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców z tego względu, że po pierwsze, nie mając osobowości prawnej, ani nie będąc osobą prawną, nie ma też zdolności prawnej nadanej ustawą. Zdolnością taką dysponuje jedynie przedsiębiorca zagraniczny jako całość. Zatem oddział nie spełnia przytoczonego wyżej kryterium podmiotowego definiującego status przedsiębiorcy wynikający z treści art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Po drugie, nie wykonuje działalności gospodarczej we własnym imieniu, ale w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego. Tymczasem definicja przedsiębiorcy z wcześniejszego przepisu prawa odnosi się do podmiotu prowadzącego działalność we własnym imieniu. Kolegium zauważyło, że w tym zakresie przepisy niektórych ustaw szczegółowych mogą przewidywać odmienne rozwiązania, jednakże znajdują one uregulowania wprost w przepisach prawa. Do takich przykładów należy odniesienie do głównego oddziału zagranicznego zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji z siedzibą w państwie niebędącym państwem członkowskim UE, funkcjonującego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, co nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że odesłanie z art. 15 g ust. 1 ustawy o COVID do art. 4 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców uważać należy, jako odesłanie do przedsiębiorców polskich, przeciwstawianych osobom zagranicznym, a w szczególności przedsiębiorcom zagranicznym, których aktywność reguluje ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślono, że Wielka Brytania po zawarciu przez obie strony w dniu 1 lutego 2020 r. umowy o wystąpieniu stała się państwem trzecim, pozaunijnym, gdzie siedziba zagranicznego przedsiębiorcy znajduje się na terenie nieobjętym Unią Europejską. W ocenie Kolegium, gdyby intencją ustawodawcy był zamiar wyposażenia przedsiębiorcy zagranicznego w określone prawa, to zostałyby one wymienione w przepisie prawa. Stąd podnoszone przez skarżącą zarzuty Kolegium uznało za nieuzasadnione. "A" Sp. z o.o. Oddział w Polsce w G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 3 Kodeksu Pracy, przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy oddział zagranicznego przedsiębiorcy (skarżąca) spełnia niezbędnie przesłanki do uznania jej za pracodawcę (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), co winno konsekwentnie skutkować uznaniem za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa Przedsiębiorców. 2. art. 15g ust 1 ustawy o COVID w zw. z art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, poprzez błędną wykładnię stwierdzającą, że skarżąca jako oddział przedsiębiorcy zagranicznego jest wykluczony z grona podmiotów mogących ubiegać się o dofinansowanie, podczas gdy prawidłowa analiza ustawy o COVID winna być dokonana w oparciu o wykładnię systemową i celowościową, z której wynika że skarżąca jako pracodawca w rozumieniu art. 3 Kodeksu Pracy, jest objęta dofinansowaniem na ochronę miejsc pracy, gdyż należy do grona przedsiębiorców w rozumieniu art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, 3. art. 15gg ust. 1 ustawy o COVID, poprzez dokonanie zawężającej wykładni, prowadzącej do wykluczenia skarżącej z grona podmiotów mogących ubiegać się o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy. 4. art. 49 w zw. z art. 54 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz.Urz.UE.C 202 z dnia 7 czerwca 2016 r., s. 47-388), poprzez jego niezastosowanie i pominięcie go w wykładni art. 15g ust. 1 ustawy o COVID w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, skutkujące przyjęciem błędnego, nieznajdującego uzasadnienia na gruncie przepisów prawa unijnego stanowiska, że art. 15g ust. 1 ustawy o COVID odsyła do definicji przedsiębiorcy z art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, a do podmiotów zagranicznych odnosi się art. 4 ust. 3 Prawa przedsiębiorców, zgodnie z którym zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają odrębne przepisy, a więc wnioskodawca nie jest podmiotem uprawnionym do dofinansowania - co prowadzi do naruszenia swobody przedsiębiorczości poprzez odmówienie świadczeń wyłącznie z powodu prowadzenia działalności w Rzeczpospolitej Polskiej w formie oddziału przedsiębiorcy zagranicznego z państwa członkowskiego UE innego niż Polska oraz jest sprzeczne z zasadą niedyskryminacji i swobody przedsiębiorczości gwarantowaną przez naruszone przepisy, jak również swobody przepływu pracowników; 5.art. 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 10 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1219), poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji dopuszczenie się dyskryminacji przedsiębiorcy z uwagi na jego przynależność państwową (siedzibę), a nadto dyskryminacji jego pracowników z uwagi na przynależność państwową (siedzibę) i formę prawną ich pracodawcy; 6. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do odmowy zawarcia umowy z naruszeniem podstawowej zasady konstytucyjnej i w konsekwencji stanowi dopuszczenie się dyskryminacji przedsiębiorcy z uwagi na jego przynależność państwową (siedzibę) i formę prawną w jakiej wykonuje działalność gospodarczą, a nadto dyskryminacji jego pracowników z uwagi na przynależność państwową (siedzibę) i formę prawną ich pracodawcy; 7. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1252), poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji dopuszczenie się dyskryminacji przedsiębiorcy z uwagi na jego przynależność państwową wbrew zasadzie prowadzenia działalności przez osoby zagraniczne z państw członkowskich na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i ponowne rozpatrzenie wniosku w sprawie udzielenia świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy, a w przypadku niezastosowania wskazanego trybu, uchylenie przez Sąd w całości zaskarżonej decyzji, zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone decyzje z punktu widzenia zgodności z prawem, stwierdzić należy, że decyzje te naruszają prawo. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości decyzji organu w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń na rzecz obrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników. W ocenie organu odwoławczego, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 15 g ust. 1 ustawy o COVID zawiera odwołanie do art. 4 ust. 1 i 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, co należy rozumieć, jako odesłanie do przedsiębiorców polskich, przeciwstawianych osobom zagranicznym, a w szczególności przedsiębiorcom zagranicznym, których aktywność reguluje ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji skarżąca, będąc brytyjską spółką prawa handlowego prowadzącą działalność w Polsce w formie oddziału, nie może ubiegać się o przyznanie świadczeń na rzecz obrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie dokonując wykładni art. 15 g ust. 1 ustawy o COVID nie należało ograniczać się jedynie do wykładni językowej - jak uczyniły to organy orzekające w niniejszej sprawie - lecz mieć także na względzie dyrektywy wykładni funkcjonalnej. Ten rodzaj wykładni może zaś prowadzić do odrzucenia wykładni językowej, jeśli rezultat wykładni gramatycznej burzy podstawowe założenia racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o spójnym systemie wartości, a co wiąże się z dopuszczeniem w tej sytuacji wykładni rozszerzającej albo zwężającej. Nawet bowiem jasny i niebudzący wątpliwości przepis może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów czy istotnej zmiany sytuacji społecznej lub ekonomicznej, mimo że jego dotychczasowe brzmienie nie uległo żadnej zmianie. Przypomnieć należy, że ustawa o COVID przewiduje różne formy wsparcia dla przedsiębiorców, którzy znajdą się w trudnej sytuacji w związku z sytuacją pandemiczną w kraju i na świecie. Udzielane wsparcie dotyczy między innymi ochrony i zachowania miejsc pracy u przedsiębiorców. Odbywa się przy współudziale finansowania, przez wskazane w ustawie podmioty, wynagrodzeń pracowniczych oraz świadczeń pochodnych. Ochrona miejsc pracy jest celem omawianej ustawy, dlatego poszczególne jej przepisy (w tym przykładowo art. 15g, 15gg) dotyczą dofinansowania wynagrodzenia zatrudnianych przez przedsiębiorcę pracowników, ustalając określone warunki tych świadczeń. Celem wprowadzonej regulacji było utrzymanie zatrudnienia i poziomu wynagrodzeń sprzed pandemii COVID-2019. Stanowi ona narzędzie ochronne tak dla pracowników jak i przedsiębiorców, mające osłabić skutki towarzyszącego pandemii kryzysu gospodarczego. W realiach niniejszej sprawy nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca -brytyjska spółka prawa handlowego prowadząca działalność w Polsce w formie oddziału, zatrudnia polskich pracowników i jest zobowiązana do wywiązywania się z obowiązków podatkowych oraz w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne z tego tytułu, a czyni to na takich samych zasadach jak przedsiębiorcy polscy. Nie ma więc żadnych powodów do tego, aby z jakichkolwiek powodów przedmiotowych aktywność skarżącej w zakresie jej polskiego oddziału traktować na odmiennych zasadach. Odmowa prawa do ubiegania się o możliwość przyznania pomocy na rzecz ochrony miejsc pracy – dofinansowania wynagrodzeń pracowników, zatrudnionych w Polsce, od których wynagrodzeń odprowadzane są składki na polski Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – tylko dlatego, że mamy do czynienia z przedsiębiorcą z siedzibą na terenie Wielkiej Brytanii jest dyskryminujące. Jak już podkreślono, celem przepisów ustawy o COVID było wprowadzenie różnych form wsparcia dla przedsiębiorców, którzy znajdą się w trudnej sytuacji w związku z sytuacją pandemiczną w kraju i na świecie. Udzielane wsparcie dotyczy między innymi ochrony i zachowania miejsc pracy u przedsiębiorców. Skoro jednym z celów regulacji jest zapewnienie ochrony miejsc pracy - chodzi przecież o pracowników, zatrudnionych w Polsce, od których wynagrodzeń odprowadzane są składki na polski Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, to zdaniem Sądu nie zasługuje na aprobatę stanowisko organów, że skarżąca o świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ubiegać się nie może. Konsekwencją przyjęcia stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji byłoby pozbawienie wspomnianych pracowników pośredniej ochrony odnoszącej się do ich miejsc pracy i zagrożenie ich zwolnieniami. Ustawa dotyczy nadzwyczajnej pomocy związanej z sytuacją kryzysową w następstwie wystąpienia epidemii COVID-19. Nie ma jednak żadnych powodów, aby w tych okolicznościach ograniczać wsparcie niektórych przedsiębiorców z uwagi na przynależność państwową, zwłaszcza, że zatrudniają oni pracowników w Polsce, których skutki epidemii dotykają w taki sam sposób, jak wszystkich innych polskich przedsiębiorców i pracowników. Słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, że Wielka Brytania po zawarciu przez obie strony w dniu 1 lutego 2020 r. umowy o wystąpieniu z Unii Europejskiej stała się państwem trzecim, pozaunijnym. Jednakże powyższa okoliczność nie mogła mieć wpływu na odmienną ocenę tej sprawy, w świetle wniosków płynących z wykładni funkcjonalnej przepisów ustawy o COVID, mających zastosowanie w sprawie. Zagraniczna przynależność przedsiębiorcy nie powinna bowiem mieć większego znaczenia z perspektywy ratio legis art. 15g ustawy o COVID, chroniącego miejsca pracy. Zatem ze względów wskazanych powyżej zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić należy jako wadliwe, bowiem przedwcześnie przyjęto, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o przyznanie świadczeń na rzecz obrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników. Rozpoznając ponownie sprawę, organ dokona oceny wniosku skarżącej z dnia 18 lutego 2021 r. z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.