I SA/Gd 1227/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2011r.na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 4 sierpnia 2010r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania K. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W dniu 9 grudnia 2010r. K. W. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, iż otrzymuje niską rentę rolniczą w kwocie 557,63 zł, gdyż z kwoty brutto potrącana jest kwota 229,54 zł przez komornika. Skarżący mieszka z żoną Łucją w pomieszczeniu mieszkalnym wynajętym u Z. W., za które uiszcza co miesiąc kwotę 250 zł oraz pokrywa koszty energii i gazu. Emerytura skarżącego wynosi 918,17 zł brutto, zaś jego żony 882,87 zł brutto. Skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia 27 grudnia 2010 r., zobowiązano go do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżącego zobowiązano do: wyciągu z posiadanych przez skarżącego i jego żonę wszystkich rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków; odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych przez skarżącego i jego żonę za rok 2009 bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o ich nieskładaniu, przedłożenia zaświadczeń o wysokości dochodów wszystkich osób zamieszkujących pod adresem G. 4 oraz wyciągów z posiadanych przez nich rachunków i lokat bankowych z ostatnich trzech miesięcy; kserokopii nakazu podatkowego nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje oraz złożenia oświadczenia o ilości osób zamieszkujących w tym domu oraz wyjaśnienia pokrewieństwa bądź powinowactwa łączącego domowników; złożenia oświadczenia czy skarżący był właścicielem tejże nieruchomości i przedłożenia kserokopii aktu notarialnego na podstawie którego dokonał rozporządzenia tą nieruchomością; przedstawienia dokumentów obrazujących wysokość opłat związanych z zajmowanym domem, opłat za media oraz wydatków na leki i inne potrzeby oraz wskazania czy rodziny zamieszkujące w tym domu posiadają oddzielne liczniki na dostawę energii i gazu; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i osób wspólnie z nim zamieszkujących pod adresem G. 4 pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, iż ani on ani jego żona nie posiadają rachunku bankowego. Przedłożył ksero zeznania PIT za 2009r. – analiza tego zeznania prowadzi do wniosku, iż nie jest to ksero oryginału złożonego w Urzędzie Skarbowym, ponieważ na stronie drugiej, gdzie wskazywane są wysokości dochodu osiągniętego w 2009r. wszystkie rubryki są puste, natomiast w rubryce "dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego, strat i składek na ubezpieczenie społeczne wskazane jest, iż skarżący osiągnął dochód w wysokości 383.157,31, zaś jego małżonka 382.756,21 zł. Jednak z racji niekompletnego dokumentu nie można ocenić tych kwot ani źródeł ich pochodzenia. Skarżący załączył karty leczenia szpitalnego oraz paragony na zakup leków . Załączając ksero nakazu płatniczego w podatku od nieruchomości skarżący wyjaśnił, iż w budynku mieszkalnym o pow. 200 m2 zamieszkują 3 rodziny, każda prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Są to córki skarżącego z mężami i dziećmi. Właścicielem budynku jest Z. W. wraz z żoną Urszulą. Przedmiotowy budynek mieszkalny wraz z działką został przez skarżącego sprzedany obecnym właścicielom w dniu 21 października 2009r. za kwotę 100.000 zł. Skarżący oświadczył, iż rodziny wspólnie zamieszkujące w domu nie wyraziły zgody na ujawnienie swoich dochodów. W zakresie oświadczenia o posiadanym samochodzie osobowym skarżący wskazał, iż zakupił pojazd Mercedes rok. prod. 2001 w dniu 22 października 2010r. na raty za kwotę 20.000 zł. Pojazd ten jest mu niezbędny do dojazdów do lekarza. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 tej ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku K. W. godzi się podkreślić, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, zgodnie z art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 §3 P.p.s.a., tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. K. W. osiąga wraz z żoną stałe, niewysokie dochody, wynoszące 1316 zł miesięcznie, a więc znacznie przekraczające koszty postępowania sądowego (w niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 200 zł). Skarżący zasadność swojego wniosku upatruje przede wszystkim w fakcie ponoszenia przez niego wysokich kosztów utrzymania i zakupu leków w związku z pogarszającym się stanem zdrowia. Przy czym w okolicznościach niskiego dochodu decyduje się na zaciągniecie kredytu na zakup samochodu osobowego dobrej klasy na kwotę 20 tys. zł. Dodatkowo nieco ponad rok temu skarżący dokonał sprzedaży nieruchomości za kwotę 100 tys. zł. Okoliczności te mają oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowią jednak przesłanek, które przesądziłyby o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych, czy ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Posiadanie zobowiązania kredytowego wywołuje bowiem skutki dwojakiego rodzaju. Po pierwsze - biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o tak znacznej wysokości w porównaniu z osiąganymi dochodami wskazuje na zdolności płatnicze skarżącego, gdyż w innym wypadku banki nie przyznają kredytów. Po drugie - sama okoliczność spłacania przez skarżącego kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego – kredyt bankowy - nie uzasadnia twierdzenia, iż są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem skarżący ma możliwość pozyskania środków na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym na takich samych zasadach, na jakich pozyskuje środki na regulowanie zobowiązań w sferze prywatnej – zakup samochodu. Przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może bowiem uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącego. Nie sposób również przyjąć, aby uprawnione i społecznie usprawiedliwione było przenoszenie ciężaru ryzyka spłaty kredytów na ogół społeczeństwa. Odnosząc się natomiast do żądania ustanowienia pełnomocnika, to odmowa ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie umniejsza możliwości strony obrony jej interesów przed sądem administracyjnym i uzyskania pozytywnego dla siebie rozstrzygnięcia, jako że sąd administracyjny I instancji nie jest związany - zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.