I SA/Gd 123/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń WSA Ewa Wojtynowska Protokolant Beata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku akcyzowego za okres od stycznia do października 2000 r. oddala skargę. I SA/Gd 123/05 U z a s a d n i e n i e Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] odmówił panu P. R. właścicielowi "A." rozłożenia na raty zaległości podatkowej w wysokości 29.706,85 zł oraz odsetek od tej kwoty. W uzasadnieniu organ podatkowy I instancji wskazał, iż w dniu 12 grudnia 2001 r. strona zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego o rozłożenie na raty określonego podatku akcyzowego w kwocie 29.054,00 zł. Pismem z dnia 28 czerwca 2004 r. strona wniosła o rozłożenia na raty zaległości w podatku akcyzowym w ramach pomocy publicznej, określając swoje miesięczne możliwości płatnicze na kwotę 1.500,00 zł miesięcznie. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego podatnik przedłożył informację o stanie majątkowym oraz formularz informacji o pomocy publicznej. Do akt sprawy dołączono także zobowiązania podatnika od zaciągniętych kredytów. Organ podatkowy ustalił, iż podatnik w okresie od roku 2001 do 2004 zaciągnął kredyty gotówkowe w wysokości 11.245 zł oraz kredyty odnawialne w wysokości 14.500 zł, które według dokumentów i oświadczenia podatnika są regularnie spłacane, jednocześnie nie są regulowane w tym czasie zaległości podatkowe. Z analizy sytuacji finansowej przedstawionej w oświadczeniu podatnika wynika, iż utrzymuje się z działalności gospodarczej, uzyskując dochód za rok 2003 w wysokości 47.200 zł. Do 31 marca 2004 r. strona osiągnęła dochód w wysokości 13.380 zł. Podatnik nie wykazał, aby w jego sytuacji istniało zagrożenie egzystencji a osiągany dochód wskazuje na dobrą sytuację firmy. Organ podatkowy zauważył ponadto, iż argument strony wyrażony w informacji o stanie majątkowym o niemożności uregulowania zaległości podatkowej w sposób jednorazowy nie stanowi podstawy do rozłożenia na raty przedmiotowej zaległości, ponieważ byłoby to odejściem od zasady równego traktowania podatników. Ponadto organ podatkowy I instancji podkreślił, iż Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] rozłożył na wniosek podatnika przedmiotową zaległość podatkową w kwocie 32.634,00 plus odsetki na 6 rat - wyznaczając 5 rat po 1.000 zł i ostatnią ratę w wysokości 42.198,30 zł - oceniając sytuację podatnika jako dobrą. Pomimo tego podatnik nie uiścił ostatniej raty, natomiast złożył wniosek o rozłożenie jej na kolejne raty oraz zawieszenie postępowania. W ocenie organu podatkowego I instancji strona nie wykazuje chęci spłaty zaległych zobowiązań (o czym świadczą nieustanne wnioski podatnika o zawieszenie postępowania) oraz nie przedstawia perspektyw rozwojowych ukierunkowanych na przetrwanie firmy. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji w całości i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości. W uzasadnieniu odwołania zarzucono sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Organ podatkowy, który wydaje decyzję jako konkretny akt powinien wziąć pod uwagę głównie interes fiskalny Państwa, przejawiający się w faktycznym uzyskiwaniu należności pieniężnych od podatnika. Zdaniem podatnika decyzja odmawiająca rozłożenia na raty zobowiązania przekraczającego możliwości podatnika jest sprzeczny z zasadą zaufania do organów podatkowych. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podatkowy II instancji stwierdził, iż organ I instancji postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej przeprowadził w sposób zgodny z zasadami wynikającymi z art. 48 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami). W uzasadnieniu organ podatkowy II instancji wskazał, iż każdy podatnik odpowiedzialny jest za prawidłowe wywiązywanie się z obowiązków podatkowych poprzez zapłatę należnych podatków w terminie. Skutkami niedopełnienia przez stronę obowiązku zapłaty VI raty zaległości podatkowej w podatku akcyzowym za okres od października 1999 r. do października 2000 r. nie można obciążać budżetu Państwa. Z ukształtowanej linii orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż nadzwyczajny charakter instytucji ulg oznacza, iż przesłanki ich udzielenia również muszą mieć wyjątkowy charakter. Przesłanki ważnego interesu podatnika rozpatrzone zostały w aspekcie społecznym w oparciu o powszechnie aprobowaną hierarchię wartości. Podatnik we wniosku oraz oświadczeniu o aktualnej sytuacji finansowej i stanie majątkowym nie wskazał na poniesienie nadzwyczajnych wydatków i zaistnienie okoliczności o charakterze losowym, które uniemożliwiłyby zapłatę przedmiotowego zobowiązania. Organ podatkowy I instancji dokonał dokładnej analizy przedstawionych przez wnioskodawcę argumentów oraz złożonych dowodów źródłowych. Analizie poddano aktualną sytuację finansową podatnika i stan majątkowy, porównano wysokość stałych wydatków i wpływów, pod kątem wystąpienia wskazywanej przez stronę przesłanki ważnego interesu strony - jaką miała być obawa o pozbawienie strony i jej najbliższych środków utrzymania. Według złożonej w dniu 14 kwietnia 2004 r. informacji o stanie majątkowym podatnika, strona za 2003 r. uzyskała dochód w wysokości 47.000,00zł, natomiast w okresie od stycznia do marca 2004 r. 13.380,00 zł. Należy podkreślić, iż nie leży w interesie publicznym rozkładanie na raty osobom, których sytuacja materialna pozwala na ich uiszczanie, a przeszkadza temu jedynie aktualny poziom wydatków podatnika. Sposób, w jaki podatnik gospodaruje swoim majątkiem i swymi przychodami nie jest i nie może być nigdy podstawą do ulgowego traktowania zobowiązania podatkowego - wyrok NSA z dnia 16.01.1998 r. sygn. akt ISA/Po 855/97. Z akt sprawy wynika, że stronie zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania. Podatnik mógł wypowiadać się w sprawie zebranych w trakcie postępowania materiałów dowodowych jak również zgłaszać wszelkie żądania i uwagi. Wszystkie dowody przedstawione przez pana P. R. zostały dopuszczone przez organ podatkowy, a sprawa została rozpatrzona na podstawie całego materiału dowodowego. Podatnik skorzystał już raz z pomocy organu podatkowego w postaci rozłożenia zaległości na raty, lecz nie dotrzymał warunków spłaty istniejącego zadłużenia. Nie narusza zatem zasady zaufania postępowanie organu podatkowego, który widząc brak celowości ponownego przyznania podatnikowi ulgi w zapłacie zaległości, odmawia stronie tego prawa. W ocenie organów podatkowych podatnik nie daje rękojmi wykonania kolejnej takiej decyzji. Nie jest również naruszeniem zasady zaufania istnienie zaległości, która zdaniem podatnika nie może być zapłacona jednorazowo ze względu na swoją wysokość. Zaznaczyć należy, że pomimo braku formalnego rozłożenia zaległości na raty, strona może regulować zaistniałe zadłużenie podatkowe jednorazowo, bądź w częściach odpowiadających możliwościom płatniczym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący P. R., właściciel "A." wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. W uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła wnioski zawarte w przedmiotowej decyzji i zarzuciła, że jest ona nieuzasadniona, gdyż organ podatkowy oparł się na błędnych ustaleniach faktycznych. Skarżący podniósł także, iż argumenty Dyrektora Izby Celnej podniesione w decyzji naruszają istotę decyzji podatkowej, jako szczególnego aktu indywidualnego jak również naruszają interes fiskalny państwa poprzez wydanie odmownej decyzji o rozłożeniu zaległości podatnika na raty implikującej prawdopodobieństwo niewywiązania się strony z jego zobowiązań, a także utraty źródła wpływów do budżetu państwa z tytułu należności podatkowych płaconych przez podatnika. Ponadto skarżący stwierdził, że odmowa rozłożenia na raty należności znacznie przekraczającej jego możliwości płatnicze, skutkująca obciążeniem podatnika należnością niemożliwą do zrealizowania podważa zaufanie obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszania przepisów prawa przez organy administracji w zakresie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 48 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku na raty, pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Decyzje z zakresu uznania administracyjnego wydane na podstawie art. 48 § l Ordynacji podatkowej podlegają kontroli sądu administracyjnego, jednakże kontrola tego typu decyzji ogranicza się tylko i wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Sąd dokonując wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonej decyzji. W wyroku z dnia 18 czerwca 2001 r. (sygn. akt I SA/Wr 239/99) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż decyzje o charakterze uznaniowym nie podlegają kontroli legalności sprawowanej przez sąd, jeżeli przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z powołanej tezy wynika, że kontrola decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, oraz po drugie czy nie naruszył on w ramach swego uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie NSA. Oceniając, czy postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada zgodność decyzji z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W tym celu są one na mocy art. 187 § l powołanej ustawy zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W ocenie Sądu postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Organy podatkowe zasadnie uznały, iż skarżący ubiegający się o ulgę podatkową nie udowodnił okoliczności faktycznych, na które powołał się w toku postępowania. Skarżący miał obowiązek przedstawienia argumentów i wykazania dowodów uzasadniających swój ważny interes lub ważny interes publiczny. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o ewentualnym odroczeniu terminu płatności podatku lub rozłożeniu zapłaty podatku na raty. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Organy zgodnie z wymogami prawa ustaliły sytuację materialną i życiową skarżącego. Prawidłowo, wskazując kierunkowe dyrektywy wyboru uzasadniające decyzję uznaniową, uwzględniono niedotrzymanie przez podatnika warunków spłaty zadłużenia w formie ratalnej po poprzednim uzyskaniu przez niego pomocy w postaci rozłożenia na raty. Zasadnie uwzględniono dokonywanie przez podatnika spłat kredytu komercyjnego mimo istniejącej zaległości publicznoprawnej. Z wyjątkowego charakteru ulg, o jakich mowa w art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że stanowić mogą incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników zobowiązanego do świadczeń podmiotu. Ważne jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i niebędących następstwem świadomie podjętej strategii gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., III SA 1037/00). Mając na uwadze uznaniowy charakter zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, w ocenie Sądu postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, organy podatkowe w toku postępowania podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Całokształt materiału dowodowego zgromadzono w sposób wyczerpujący, jego oceny dokonano właściwie nie naruszając przy tym zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji organy podatkowe wydały decyzje w pełni przekonujące zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. Mając powyższe na uwadze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznając skargę za bezzasadną na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. DSz