I SA/Gd 1365/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. F. i H. F. o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/GD 944/09 zakończonej postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego adwokatowi A. J. wynagrodzenie (obejmujące VAT) w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Decyzją z dnia 20 stycznia 2000 r. Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej określił J. i H.F. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r., zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 26 maja 2000 r. obniżył należny podatek, wysokość zaległości podatkowej oraz wysokość odsetek. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1376/00 oddalił skargę. Pismem z dnia 28 grudnia 2007 r. H. i J.F. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 maja 2000 r. i orzeczenie o jej wygaśnięciu. Decyzją z dnia 2 czerwca 2006 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 maja 2000 r. Decyzją z dnia 19 lutego 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 2 czerwca 2006 r. stwierdzając, że nie zachodzi bezprzedmiotowość decyzji, ani inna przesłanka stwierdzenia jej wygaśnięcia określona w art. 258 § 1 Ordynacji podatkowej. H. i J.F. wnieśli o zmianę decyzji z dnia 19 lutego 2009 r. i stwierdzenie jej nieważności. Decyzją z dnia 13 lipca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 19 lutego 2009 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 października 2009 r. Od powyższej decyzji H. i J.F. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Pismem z dnia 23 marca 2010 r. skarżący cofnęli skargę. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 944/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie wobec cofnięcia skargi. Postanowienie zostało doręczone skarżącym w dniu 4 maja 2010 r. Wobec nie wniesienia skargi kasacyjnej postanowienie uprawomocniło się z dniem 5 czerwca 2010 r. Pismem z dnia 4 czerwca 2010 r. J.F., w oparciu o art. 271, 272, 273 i 274 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 rok, Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a. złożył skargę o wznowienie postępowań sadowych m.in. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 944/09. Skarżący uzasadniając wniosek o wznowienie postępowania wskazał, że nową okolicznością w sprawie jest treść orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt [...], z którego wynika, że wydane decyzje w sprawach małżonków F. dokonane były w wyniku przestępstw urzędniczych, co pozostaje w sprzeczności z wyrokami wydawanymi w sprawach podatników, w tym w sprawie I SA/Gd 1376/00, I SA/Gd 331/04 i SA/Gd 649/07. Skarżący podniósł również, że za wznowieniem postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. przemawia również późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, aż do dnia 27 maja 2010 r. tj. uzyskanie z NSA informacji z dnia 19 maja 2010 (nr [...]). Wskazał także na okoliczności, które w jego ocenie świadczą o zaniechaniach i uchybieniach popełnionych przez pracowników organów podatkowych wnosząc przy tym o dopuszczenie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia sprawy od początku. Skarżący potwierdził również, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 944/09 faktycznie cofnął skargę oraz dodał, że postanowienie z dnia 12 kwietnia 2010 r. zostało wydane z naruszeniem art. 60 p.p.s.a. W toku postępowania sądowego skarżący przedłożył kolejne pisma z dnia 7 lipca 2010 r., 5 sierpnia 2010 r., 13 września 2010 r., 29 listopada 2010 r., 5 stycznia 2011 r., 1 i 24 lutego 2011 r., 11 maja 2011 r., powtarzając dotychczasową argumentację dotyczącą wadliwości działania organów administracyjnych oraz błędnej oceny dowodów dokonanej przez sądy administracyjne we wszelkich postępowaniach dotyczących skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. pozostawiono skargę bez rozpoznania. Postanowieniem z dnia15 grudnia 2010 r. NSA uchylił przedmiotowe zarządzenie uznając, że skarżący uzupełnił brak formalny skargi poprzez przedłożenie jej odpisu i odpisu załączników. Na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. skarżący podtrzymał, że decyzje w jego sprawie zostały wydane w wyniku przestępstwa. W piśmie stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy wskazał również, że nie został rozpoznany wniosek w zakresie istnienia okoliczności mogących wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie I SA/Gd 944/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest bezzasadna. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sąodowadministracyjnego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy. Przypadki te, stanowiące podstawy skargi o wznowienie postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w art. 271-273 p.p.s.a. i stanowią one katalog zamknięty. W świetle tych przepisów skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie nieważności postępowania (art. 271 p.p.s.a.), zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia (art. 272 p.p.s.a.), a także w oparciu o tzw. przyczyny restytucyjne, do których ustawodawca zalicza między innymi uzyskanie orzeczenia za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), czy też późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania sądowego jako stanowiąca nadzwyczajny środek zmierzający do ponownego rozpoznania sprawy już prawomocnie zakończonej, stosownie do art. 279 p.p.s.a., który określa jej wymogi, winna wskazywać ustawową podstawę wznowienia i jej uzasadnienie. Dostrzec przy tym trzeba, iż w postępowaniu wznowieniowym nie są rozpoznawane zarzuty wykraczające poza zakres ustawowych podstaw, jak i nie dokonuje się oceny w zakresie zaistnienia podstaw wznowienia niepowołanych w skardze. Wniesienie tego środka powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu w pierwszej kolejności zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego wyniku pierwszego etapu, zbadanie jego zasadności. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z art. 282 § 2 p.p.s.a. po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. W niniejszej sprawie żądanie wznowienia postępowania sądowego dotyczyło postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 12 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 944/09, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W skardze o wznowienie tego postępowania skarżący powołał jako podstawę wznowienia przepisy art. 271, 272, 273 i 274 p.p.s.a. Jednocześnie jednak wskazał okoliczności, które w ocenie Sądu nie stanowią przesłanek wznowienia określonych w tych przepisach. Mając na względzie treść skargi oraz argumentacji powtórzonej w licznych pismach składanych wraz z załącznikami dokumentów, podkreślić należy, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki wznowieniowe, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 1986 r., SA/Wr 137/86, LexPolonica nr 297569, ONSA 1986, nr 1, poz. 29, z glosą J. Borkowskiego, OSP 1987, nr 4, poz. 82 oraz wyrok NSA z 9 maja 2006 r., II FSK 743/05, Lex nr 274879). Tymczasem zasadnicza argumentacja skarżącego sprowadza się właśnie do kwestionowania prawidłowości działań organów administracyjnych we wszelkich możliwych postępowania toczących się wobec niego, w tym w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 26 maja 2000 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Podkreślić należy raz jeszcze, że w ramach przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, wymienionych w przepisach ustawy o postępowaniu sądowym w administracji, Sąd nie jest władny rozpatrywać merytorycznie zarzutów co do wadliwego działania organów administracji. Z tych względów okoliczności dotyczące postępowań podatkowych, na które powołuje się skarżący, nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania sądowego. Ponadto zarzucanie prawomocnemu orzeczeniu sądowemu, iż jest ono niesłuszne, tzn. niezgodne ze stanem faktycznym, bez powiązania tych zarzutów z konkretnymi przesłankami wznowieniowymi, stanowi jedynie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym orzeczeniem. Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności świadczące o zaistnieniu przesłanek wznowienia postępowania, i w tym też kontekście obszerność argumentacji zawartej w pismach procesowych i zgłoszonych wniosków, nie przekłada się na merytoryczne poparcie żądania. Przede wszystkim skarżący nie wskazał na żadne okoliczności świadczące o zaistnieniu przesłanki wznowienia postępowania z powodu nieważności, jakkolwiek jako podstawę prawną skargi wskazał przepis art. 271 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego. Natomiast sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sytuacji, gdy zaistnieje choćby jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie żadna z powyższych okoliczności nie wystąpiła, albowiem w rozpoznaniu skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 944/09 brał udział sędzia uprawniony według przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i nie podlegający wyłączeniu na podstawie którejkolwiek przesłanki wymienionej w art. 18 p.p.s.a. Należy jednocześnie dodać, że nie stanowi podstawy wznowienia postępowania udział w sprawie sędziego, co do którego może istnieć okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, na którą to przyczynę skarżący wskazywał w treści pisma z dnia 17 maja 2011 r. złożonego na rozprawie. Sąd nie stwierdził również istnienia pozostałych podstaw do wznowienia postępowania. W szczególności nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w przywoływanym przez skarżącego art. 272 p.p.s.a., w myśl którego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, w żaden sposób zgłoszonego zarzutu nie sprecyzował. Nie można więc uznać, że skarga o wznowienie opiera się na tej właśnie przesłance. Skarżący w żaden sposób nie wskazał również tego, na jakim to dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym, oparte zostało orzeczenie Sądu z dnia 12 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 944/09 (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Brak też jest uzasadnienia dla przesłanki z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Wprawdzie skarżący próbuje wykazać, że wadliwość działania pracowników organów podatkowych nosiła znamiona przestępstwa, jednakże niniejsza skarga nie dotyczy wznowienia postępowania podatkowego, lecz postępowania sądowoadministracyjnego. Dla zaistnienia przesłanki z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarżący musiałby wykazać, i to za pomocą prawomocnego wyroku skazującego (art. 274 p.p.s.a.), że postanowienie Sądu, wydane w sprawie, której dotyczy skarga o wznowienie (czyli sprawy o sygn. akt I SA/Gd 944/09 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej) zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Taki wyrok może natomiast zapaść po przeprowadzeniu postępowania w sprawie karnej. Tylko wyjątkowo wznowienie postępowania z powodu przestępstwa może nastąpić bez konieczności ustalenia czynu przestępnego prawomocnym wyrokiem skazującym, a może to mieć miejsce wówczas, gdy postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 274 in fine p.p.s.a.). Między innymi, postępowanie karne nie może być wszczęte z powodu śmierci sprawcy, bądź innej niemożności pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej, przy czym taką trwałą przeszkodą nie jest status sędziego. Postępowanie karne w stosunku do sędziego może być bowiem wszczęte po uprzednim wydaniu zezwolenia przez właściwy sąd dyscyplinarny. Z kolei przykładem innej, niż brak dowodów przyczyny umorzenia postępowania karnego może być ustawowy akt amnestii. W tej sprawie wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie wykazał istnienia prawomocnego wyroku sądu karnego, który stwierdzałby uzyskania wspomnianego postanowienia WSA w Gdańsku za pomocą przestępstwa. Nie wykazał też, że w podniesionej przez niego kwestii, niezależnie od słuszności jego twierdzeń, nie może być wszczęte postępowanie karne, bądź że takie postępowanie zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. W istocie cała argumentacja skargi o wznowienie postępowania sądowego jest polemiką ze wspomnianym postanowieniem WSA. Samo niezadowolenie skarżącego z treści tego postanowienia nie może jednak uzasadniać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podobnie rzecz wygląda w przypadku kolejnej z przywołanych przez skarżącego podstaw wznowienia, tj. wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a.). Z końcowego zwrotu zawartego w § 2 komentowanego przepisu wynika, że wykrycie odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nie znanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych przez stronę. Inaczej bowiem skarga o wznowienie służyłaby korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniej sprawy - wyr. NSA z 19 maja 2004 r., GSK 5/2004, LexPolonica nr 367629 (M.Pr. 2004, nr 12, s. 535). Należy podzielić ten pogląd, ponieważ niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych środków dowodowych nie zachodzi wtedy, gdy istniała obiektywna możliwość powołania się na nie, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania strona tego nie uczyniła. Z tego względu nie można uznać, że tak podkreślany przez skarżącego wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt [...], jest nową okolicznością, czy też nowym środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Wyrok ten istniał w dacie rozstrzygania sprawy I SA/Gd 944/09 przez tutejszy Sąd i nie było żadnych przeszkód, aby strona złożyła stosowny wniosek dowodowy. Nie był to więc dowód "nieujawnialny". Taką nową okolicznością czy nowym dowodem nie jest także powołana w skardze informacja z NSA z dnia 19 maja 2010 r., [...]. Skarżący nie wskazał również na istnienie późniejszego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy, co mogłoby stanowić przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2010 r., I SA/Gd 944/09, nie ma uzasadnionych podstaw. Skargę zatem, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., należało oddalić. Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).