I SA/Gd 1464/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej "k.p.a.", art. 54 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia J.L. od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2019 r., w przedmiocie oddalenia skargi, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku J.L. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Wójta Gminy z dnia 30 stycznia 2019 r. obejmującego nieuregulowane łączne zobowiązanie w podatku rolnym, od nieruchomości i leśnym III rata za 2018 r. w łącznej wysokości należności głównej 566,- zł. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego, w oparciu o ww. tytuł wykonawczy sporządził zawiadomienie z dnia 8 marca 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Zawiadomienie doręczono Bankowi w dniu 8 marca 2019 r., natomiast wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono J.L. w dniu 13 marca 2019 r. Pismem z dnia 11 marca 2018 r. Bank [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia. Korzystając z przysługującego prawa Strona wniosła w oparciu o art. 54 u.p.e.a. skargę na dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozparzenia skargi. W uzasadnieniu skargi Strona zarzuciła naruszenie art. 80 § 1 do § 3 u.p.e.a., wadliwość formalną zawiadomienia o zajęciu oraz brak zasadności stanowiska organu egzekucyjnego, który uznał za zgodną z prawem zaskarżoną czynność, pomimo nieprawidłowo wszczętej egzekucji. Strona poinformowała o zgłoszeniu zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 30 stycznia 2019 r. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 6, pkt 8, pkt 10 u.p.e.a. W konsekwencji powyższego w skardze podniesiono zarzuty nieistnienie obowiązku zapłaty zobowiązania i odsetek za zwłokę, brak wymagalności zobowiązania oraz wygaśnięcie poprzez zapłatę. Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonaną zawiadomieniem z dnia 8 marca 2019 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona podtrzymała argumentację przedstawioną w złożonej skardze na czynność egzekucyjną. Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wyjaśnił, że kwestie związane z nieistnieniem obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym nie mogą być podnoszone w ramach skargi na czynność egzekucyjną, bowiem aktualnie są one przedmiotem odrębnie prowadzonego postępowania. Następnie wskazał, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych (art. 80 u.p.e.a.). W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono J.L. w dniu 13 marca 2019 r. wydruk przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 30 stycznia 2019 r. Organ nie dopatrzył się także uchybień formalnych. Zawiadomienie o zajęciu zawiera bowiem wszystkie niezbędne elementy, przewidziane w art. 67 § 2 w zw. z 67 § 2a u.p.e.a. Nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej J.L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie wraz z postanowieniem je poprzedzającym oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści skargi Strona zarzuciła naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji; - art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a, § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, odmowie uchylenia zaskarżonej czynności i odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego; - art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 18 i art. 54 § 1, § 2, § 4, § 5, § 5a, § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu postanowień przez organy obydwu instancji. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga J.L. podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności. Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, LEX nr 1941089). W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak NSA w ww. wyroku z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13). Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonanej zawiadomieniem z dnia 8 marca 2019 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności. Z tego powodu nie podlegały rozpatrzeniu w niniejszym postepowaniu zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, braku wymagalności, czy wygaśnięcia zobowiązania. Analizując dokonaną czynność egzekucyjną, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, bowiem organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego (art. 80 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Stosownie do art. 80 § 2 ww. ustawy zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zgodnie z art. 80 § 3, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym prawidłowo i skutecznie doręczono zobowiązanemu odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego, stanowiących podstawę sporządzenia zawiadomienia o zajęciu. Organ egzekucyjny wystawiając ww. zawiadomienie o zajęciu oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu do zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 u.p.e.a. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a), stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach. Z kolei w art. 67 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wymienił konieczne elementy, które powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomienie to powinno zatem zawierać: oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu, wystosowane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spełnia wszystkie warunki formalne. Sporządzone zostało na druku, który odpowiada wzorowi określonemu w załączniku nr 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339). Przedmiotowe zawiadomienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiera ono w szczególności kwoty należności głównej oraz okresy, za które należności zostały określone, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie zostało podpisane przez pracownika upoważnionego przez organ egzekucyjny. Tym samym, argumenty podnoszone w złożonej skardze nie znajdują uzasadnienia w przedmiotowej sprawie, bowiem kwestionowana czynność egzekucyjna była prawidłowa. Wskazania wymaga, że argumenty pełnomocnika Strony w istocie dotyczą zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a., co jak wykazano wyżej nie mogą odnieść skutku w postępowaniu wywołanym skargą na czynność egzekucyjną. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy obu instancji nie naruszyły przepisów określających sposób prowadzenia postępowania. Postępowanie było prowadzone zgodnie regułami wynikającymi z u.p.e.a. W zaskarżonym postanowieniu Organ egzekucyjny zawarł wszystkie elementy, o których mowa w art. 124 k.p.a. m.in. powołał obowiązujące w niniejszej sprawie przepisy prawa, a podjęte w zaskarżonym postanowieniu stanowisko wyczerpująco uzasadnił. Wbrew twierdzeniom Skarżącego brak było zatem podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.