I SA/Gd 1485/17

WyrokWSA w Gdańsku2017-12-12

Skład orzekający: Sławomir Kozik, Alicja Stępień, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik uzyskujący przychody ze stosunku pracy, który tworzy utwory podlegające ochronie prawa autorskiego, może zastosować 50% koszty uzyskania przychodów, jeśli umowa o pracę nie wyodrębnia części wynagrodzenia za prace twórcze, a późniejsze porozumienia i uchwały pracodawcy ustalają taki podział z mocą wsteczną?
Ratio decidendi
Podatnik uzyskujący przychody ze stosunku pracy, który tworzy utwory podlegające ochronie prawa autorskiego, może zastosować 50% koszty uzyskania przychodów tylko wtedy, gdy umowa o pracę lub inne dokumenty obowiązujące w danym roku podatkowym precyzyjnie wyodrębniają część wynagrodzenia należną za rozporządzenie autorskimi prawami majątkowymi do stworzonych utworów. Późniejsze porozumienia lub uchwały pracodawcy, ustalające taki podział z mocą wsteczną, nie mogą kształtować stosunków prawnych z mocą wsteczną i nie stanowią wystarczającej podstawy do zastosowania podwyższonych kosztów.
Stan faktyczny
Podatnicy A. i A. T. złożyli wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., dołączając korektę zeznania, w której uwzględnili 50% koszty uzyskania przychodów z tytułu praw autorskich. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania tych kosztów, ponieważ umowa o pracę nie wyodrębniała wynagrodzenia za prace twórcze, a późniejsze dokumenty pracodawcy z 2016 r. nie mogły kształtować wstecznie stosunków prawnych z 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. T. i A.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS"), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 27 kwietnia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., A. i A. T. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2016 r. A. T. zwrócił się do Naczelnika US o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r.. Do wniosku dołączył korektę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-37 w roku podatkowym 2010. Jako powód korekty zeznania wskazano, że w zeznaniu za 2010 r. nie zostały uwzględnione koszty z tytułu praw autorskich, do których podatnik stosuje 50% koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f.. Naczelnik US, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2017 r. Dyrektor IAS, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie, czy przychody uzyskane w 2010 r. przez skarżącego w związku ze świadczeniem pracy na rzecz A. .A. z siedzibą w R. można uznać za przychody z praw autorskich, co z kolei uprawniałoby podatnika do wykazania w korekcie zeznania podatkowego za 2010 r. kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50% tych przychodów. Przywołując treść przepisu art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1 pkt 1 i 7, art. 12 ust. 1, art. 18 i art. 22 ust. 1, 2 i 9 pkt 3 u.p.d.o.f. oraz art. 1 ust. 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 12 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2009 r. nr 90 poz. 631 ze zm. - dalej jako "u.p.a.p.p."), a także orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy wyjaśnił, że warunkiem zastosowania do przychodów ze stosunku pracy (lub ich części) 50% kosztów uzyskania jest: powstanie w wyniku prac o charakterze twórczym utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. oraz otrzymanie wynagrodzenia za powstały utwór, pod warunkiem możliwości ustalenia wysokości przychodu za prace korzystające z ochrony prawa autorskiego, rozporządzenie przez twórcę majątkowymi prawami autorskimi do utworu lub udzielenie przez twórcę licencji na korzystanie z niego przez pracodawcę oraz w przypadku, gdy wynagrodzenie uzyskiwane jest w ramach stosunku pracy, z umowy o pracę z twórcą wynikać powinno, jaka część wynagrodzenia jest wynagrodzeniem autorskim z tytułu korzystania z tych praw. Dla uznania zasadności zastosowania przez skarżącego stawki kosztów określonej w art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f. niezbędne jest, aby w ramach stosunku pracy stworzył utwory podlegające ochronie przewidzianej prawem autorskim oraz otrzymane wynagrodzenie zostało jemu przyznane w zamian za prawo do korzystania lub rozporządzenia przez pracodawcę prawami autorskimi do tych utworów. W odniesieniu do skarżącego w/w przesłanki nie zostały spełnione. W toku postępowania skarżący przedłożył dokument zatytułowany "Rejestr utworów powstałych w związku ze świadczeniem prac o charakterze twórczym w roku 2010". Dokument ten zawiera tabelę z podziałem na poszczególne miesiące 2010 r., rodzaj czynności, rodzaj utworu, nazwę oprogramowania/dokumentu i miejsce przechowywania. Z dokumentu tego nie wynikają jednak dokładne daty powstania utworów oraz daty przeniesienia tych utworów na pracodawcę. Samo przedstawienie utworów w formie tabelarycznej z podziałem na poszczególne miesiące 2010 r. nie wskazuje zatem jeszcze kiedy, tj. w jakiej konkretnej dacie, utwory te powstały w takim zakresie, jakiego wymagała umowa do przeniesienia wynikających z nich praw autorskich na pracodawcę. Data taka nie wynika również z żadnych innych przedłożonych przez podatnika dokumentów. Ze zgromadzonych dowodów nie wynika także, aby otrzymane przez skarżącego wynagrodzenie zostało mu przyznane w zamian za prawo do korzystania lub rozporządzenia przez pracodawcę prawami autorskimi do stworzonych przez niego utworów. Z umów o pracę zawartych pomiędzy skarżącym a A. S.A., ani też z aneksów i porozumień zmieniających warunki umowy o pracę (obowiązujących w 2010 r.), nie wynika, aby przewidywały one wypłatę odrębnego wynagrodzenia z tytułu przekazanych pracodawcy autorskich praw majątkowych. Powyższe oznacza, że ewentualne wynagrodzenie dla skarżącego z w/w tytułu musiało być zawarte w wynagrodzeniu określonym w umowie o pracę oraz w zmieniających tę umowę aneksach i porozumieniach. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika natomiast, że wynagrodzenie wynikające z w/w umów o pracę oraz porozumienia z dnia 1 lipca 2009 r. i 4 sierpnia 2010 r. zawartych przez A. S.A. było ustalone w stałej, miesięcznej kwocie plus premia regulaminowa. Tym samym wypłacane w 2010 r. skarżącemu wynagrodzenie mogło mieć związek zarówno z zapłatą za przekazanie pracodawcy autorskich praw majątkowych do utworów wytworzonych w ramach tej pracy, jak i z zapłatą za wykonywanie przez niego innych obowiązków pracowniczych. W ramach stosunku pracy skarżący nie tylko pracował nad powstaniem utworów w rozumieniu prawa autorskiego ale wykonywał również inne obowiązki, zlecone przez pracodawcę. W sytuacji, gdy jedynie część czynności wykonywanych przez pracownika w ramach umowy o pracę skutkuje powstaniem utworów w rozumieniu prawa autorskiego, dla zastosowania podwyższonych 50% kosztów uzyskania przychodu konieczne jest wyodrębnienie wynagrodzenia odpowiadającego tym czynnościom oraz pozostałej jego części związanej z wykonywaniem innych obowiązków pracowniczych (uwzględniającej przy tym okresy usprawiedliwionej nieobecności, np. zwolnienia lekarskie, urlopy, udział w szkoleniach itp., w których dzieło nie powstaje). Brak możliwości wyodrębnienia z ogólnego wynagrodzenia konkretnej części, odpowiadającej honorarium za prace twórcze, eliminuje możliwość zastosowania przepisu art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f.. Dyrektor IAS podkreślił, że obowiązujące w 2010 r. postanowienia umowy o pracę, z uwzględnieniem zmian dokonanych w zawartym porozumieniu stron, na podstawie których wypłacano skarżącemu w badanym roku wynagrodzenie, nie przewidywały rozróżnienia płacy na część należną za pracę poświęconą na stworzenie utworu i na część należną za wykonywanie innych obowiązków pracowniczych. Co prawda, zgodnie z uchwałą nr 35/2016 zarządu pracodawcy z dnia 4 października 2016 r. w sprawie wyrażenia zgody na wdrożenie systemu rozliczeń z pracownikami umożliwiającego stosowanie podwyższonych kosztów uzyskania przychodu za prace twórcze, postanowiono wdrożyć obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. system stosowania rozdzielenia należnego pracownikowi wynagrodzenia na część związana z korzystaniem z praw autorskich/honorarium (stanowiącą 60% wynagrodzenia zasadniczego brutto wynikającego z umowy o pracę) oraz na część dotyczącą wykonywania pozostałych obowiązków pracowniczych (stanowiącą 40% w/w wynagrodzenia). Jak wynika z w/w uchwały, w/w procentowy podział wynagrodzenia znajduje zastosowanie do umów o pracę z pracownikami z grup kompetencyjnych (m.in. projektant, programista) za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2016 r. W dniu 15 grudnia 2016 r. Spółka zawarła ze skarżącym porozumienie, w którym potwierdzono zakres obowiązków pracownika związanych z zatrudnieniem w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. i w oparciu o wypłacone w tym okresie wynagrodzenie dokonano podziału kwoty uzyskanego przychodu na część za prace twórcze oraz na część związana z wykonywaniem pozostałych obowiązków pracowniczych. Jednakże powyższego działania podjęto dopiero w 2016 r., tj. po upływie prawie 6 lat od końca 2010 r., w którym koszty uzyskania przychodu zostały rozliczone. Tym samym uchwała pracodawcy z dnia 4 października 2016 r. jak i porozumienie stron zawarte w dniu 15 grudnia 2016 r. wobec braku zabezpieczenia przez pracodawcę w obowiązujących w 2010 r. dokumentach możliwości zastosowanie u swojego pracownika 50% kosztów uzyskania przychodu, w ocenie organu nie mogło przenosić odpowiedzialności za ten stan rzeczy na Skarb Państwa. Skarżący nie przedstawił na wezwanie organu żadnych dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby precyzyjne wskazanie wysokości wynagrodzenia należnego z tytułu przeniesienia praw autorskich do poszczególnych projektów, wypłaconego z tego tytułu pracownikowi. Za taki dokument nie można uznać wystawionego przez pracodawcę zaświadczenia z 2017 r. o wysokości uzyskanego wynagrodzenia (honorarium) za prace twórcze w poszczególnych miesiącach 2010 r. Wprawdzie, w w/w piśmie pracodawca podatnika wskazał, iż wynagrodzenie otrzymane za prace twórcze zostało obliczone według proporcji 60/40 wskazanej w uchwale, jednakże wyliczenie tego wynagrodzenia nastąpiło w oparciu o sporządzone na wniosek skarżącego porozumienie stron z dnia 15 grudnia 2016 r. Tym samym wyliczając wynagrodzenie pracodawca podatnika nie wziął pod uwagę tego, czy praca podatnika nad tymi projektami została zakończona i czy skutkowała powstaniem skonkretyzowanego utworu (projektu). Ze wskazanego pisma wynika, że pracodawca nie prowadzi wykazu wynagrodzenia należnego z tytułu autorstwa na poszczególne projekty. Zatem z w/w pisma nie wynika, jakie wynagrodzenie skarżący otrzymał za przekazanie praw do poszczególnych, konkretnych utworów. W przypadku wykonywania prac twórczych i tworzenia utworów w ramach stosunku pracy, koniecznym jest wyodrębnienie części wynagrodzenia należnej między innymi za rozporządzenie autorskimi prawami majątkowymi do tego utworu, bo to z tytułu przyjęcia tego utworu i związanych z nim praw majątkowych, pracodawca wypłaca należne wynagrodzenie - honorarium. Tym samym zasadnie, zdaniem Dyrektora IAS, organ pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do uznania, że skarżący mógł w korekcie zeznania za 2010 r. zastosować w stosunku do części uzyskanego przychodu ze stosunku pracy 50% stawkę kosztów uzyskania przychodów, wskazaną w art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f.. Nie został spełniony obowiązek jednoznacznego udokumentowania obowiązującego w 2010 r. wymiaru wynagrodzenia z podziałem na część za prace twórcze oraz na część za pozostałe obowiązki pracownicze. Nie można było uznać, że za prace twórcze skarżącemu wypłacone zostało w tym roku honorarium. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący A. i A. T. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, zarzucając naruszenie: a) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: - art. 191 w zw. z art. 180 § 1 i art. 187 § 1 w zw. z art. 235 O.p., polegające na dowolnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności dowodów przedłożonych przez podatnika i pracodawcę podatnika dotyczących stosunku pracy podatnika i zasad jego wynagradzania poprzez uznanie przez organ drugiej instancji, że przedłożone dokumenty nie stanowią wystarczających dowodów do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty; - art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 235 O.p. polegające na zaniechaniu wyjaśnienia przez organ drugiej instancji kwestii daty powstania utworów i daty przejścia praw majątkowych z podatnika na pracodawcę i rozstrzygnięciu wątpliwości w sposób negatywny dla podatników; - art. 233 § 1 pkt w zw. z art. 72 § 1 w zw. art. 75 § 2, 3 i 4 O.p., polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej przez podatników decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy argumenty zawarte w odwołaniu prowadziły do wniosku, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty był uzasadniony; b) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ pierwszej instancji, że nie było w sprawie podstaw do zastosowania kosztów uzyskania przychodu w wysokości 50% uzyskanego przychodu i stwierdzeniu, że skarżący otrzymywał honorarium z tytułu rozporządzania autorskimi prawami majątkowymi w ramach wiążącego go z pracodawcą stosunku pracy, z uwagi na: - brak wyodrębnienia w pisemnej umowie o pracę skarżącego części wynagrodzenia z tytułu korzystania z prawa autorskiego i części czynności nie chronionych prawem autorskim; - kwestionowanie wewnętrznego sposobu wyliczania wynagrodzenia z tytułu rozporządzania autorskimi prawami majątkowymi między skarżącym a pracodawcą, pomimo przedstawienia przez podatnika i pracodawcę podatnika w/w dokumentów, które precyzują wysokość uzyskanego honorarium z tytułu rozporządzania autorskimi prawami majątkowymi, co w zupełności spełnia wymogi do zastosowania art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie, czy przychody uzyskane w 2010 r. przez skarżącego w związku ze świadczeniem pracy na rzecz A. S.A. (pracodawcy) można było uznać za przychody z tytułu praw autorskich, co z kolei uprawniałoby podatnika do wykazania w korekcie zeznania podatkowego za 2010 r. kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50% tych przychodów. Z dyspozycji art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. wynika, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 u.p.d.o.f. Osobom posiadającym status pracownika uzyskującym przychody m.in. ze stosunku pracy przysługuje co do zasady, zgodnie z przepisami art. 22 ust. 2 u.p.d.o.f., odliczenie jednej pełnej miesięcznej normy kosztów uzyskania przychodów niezależnie od wymiaru czasu pracy. Zgodnie z art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f., stanowiącym przepis szczególny zarówno w odniesieniu do normy zawartej w ust. 1 jak i ust. 2 art. 22 u.p.d.o.f., koszty uzyskania przychodów z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzania przez nich tymi prawami określa się w wysokości 50% uzyskanego przychodu, z tym, że koszty te oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.d.o.f., których podstawę wymiaru stanowi ten przychód. Przepisami odrębnymi w rozumieniu powyższego unormowania są przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia, tj. utwór. W szczególności, w myśl art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.a.p.p., przedmiotem prawa autorskiego są utwory wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi - literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe. W art. 74 ust. 1-3 u.p.a.p.p. wskazano, że: - programy komputerowe podlegają ochronie jak utwory literackie, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej; - ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia. Idee i zasady będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, w tym podstawą łączy, nie podlegają ochronie; - prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, o ile umowa nie stanowi inaczej. W przypadku programu komputerowego, zastosowanie kosztów uzyskania przychodów w wysokości 50% będzie możliwe wówczas, gdy dana osoba uzyska przychód za wykonanie programu będącego przedmiotem prawa autorskiego oraz gdy twórca dokona rozporządzenia prawami autorskimi do tego utworu, czyli gdy przejdą one na zamawiającego lub gdy udzieli on licencji na korzystanie z utworu. Zastosowanie niniejszego unormowania w przypadku zawierania umów o dzieło, której przedmiotem jest stworzenie programu komputerowego nie budzi wątpliwości. Podkreślić należy, że celem ustawodawcy określającego wysoką stawkę kosztów uzyskania przychodów było wprowadzenie instrumentu fiskalnego wspierającego twórców. Wprowadzenie zasady przewidzianej w art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f., uwzględniało okoliczność, że wpływy z obrotu prawami majątkowymi z rezultatów pracy twórczej są zazwyczaj rozłożone w czasie, gdyż działalność ta jest nieregularna, praca twórcza w porównaniu z innymi rodzajami pracy o charakterze typowym, czy odtwórczym wymaga większych nakładów osobistych w celu osiągnięcia jej efektów, specjalistycznego przygotowania oraz indywidualnych uzdolnień, a ryzyko ekonomiczne i zawodowe w pracy twórczej jest wysokie. Wszystkie te okoliczności niewątpliwie wyraźnie zachodzą i uzasadniają stosowanie 50% kosztów uzyskania przychodów w przypadku pracy twórczej wykonywanej poza stosunkiem umowy o pracę. W takim przypadku wykazanie okoliczności uzyskania przychodu z tytułu korzystania przez twórcę z praw autorskich wymaga wykazania faktu powstania konkretnego utworu, przeniesienia praw autorskich bądź udzielenia licencji oraz wysokości wynagrodzenia uzyskanego z tego tytułu. Okoliczności te strona z reguły może wykazać przedkładając zawartą umowę oraz dowód je wykonania. Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych, zastosowanie 50% kosztów uzyskania przychodów z pracy twórczej, jest także możliwe, w przypadku wykonywania utworów w ramach stosunku pracy, tzw. utworów pracowniczych. Dla skorzystania z wysokich 50% kosztów uzyskania przychodów w takim przypadku konieczne jest jednak wykazanie wszystkich wymienionych wyżej przesłanek. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, iż dla zastosowania normy kosztów uzyskania przychodów, określonej w art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f., konieczne jest rozróżnienie wynagrodzenia na część związaną z wykonywaniem obowiązków pracowniczych i część określającą honorarium, związaną z korzystaniem z praw autorskich za eksploatację dzieła w określony sposób i na określonym polu. Nie jest przy tym wystarczające wyróżnienie w umowie o pracę części czasu pracy przeznaczonej na pracę twórczą, gdyż z takiego wyróżnienia nie wynika, czy jakikolwiek utwór rzeczywiście powstał i czy w związku z jego eksploatacją wypłacono honorarium (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 459/13; z dnia 12 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1791/08; z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt II FSK 839/09 i z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 2217/09 - wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Określenie wielkości honorarium za przeniesienie praw autorskich może nastąpić także w innych, niż umowa o pracę, uregulowaniach obowiązujących określonego pracodawcę i jego pracowników, na przykład w regulaminie wynagradzania. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że pracodawca skarżącego w umowie o pracę i w jej zmianach nie wyodrębnił wynagrodzenia za przeniesienie na niego praw autorskich do utworów powstałych w ramach stosunku pracy. Strony w czasie obowiązywania umowy o pracę nie zawarły także żadnych innych, dodatkowych porozumień regulujących kwestię przeniesienia praw autorskich do konkretnych utworów - programów komputerowych oraz wynagrodzenia z tego tytułu. Braku tego nie sanuje zawarte w dniu 15 grudnia 2016 r. porozumienie, w którym dokonano podziału wynagrodzenia skarżącego na część za prace twórcze oraz za wykonywanie pozostałych obowiązków pracowniczych. Niezależnie od wysokiego stopnia ogólności tego porozumienia, nie może ono kształtować z mocą wsteczną stosunków między stronami poprzez wskazanie elementu wówczas nieistniejącego. Powyższej oceny nie może również zmienić ogólne postanowienie pracodawcy, zawarte w uchwale jego zarządu z dnia 4 października 2016 r., zgodnie z którym rozdzielenie wynagrodzeń pracowników na część związaną z korzystaniem z praw autorskich oraz na część dotyczącą wykonywania pozostałych obowiązków pracowniczych znajduje zastosowanie do umów o pracę za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2016 r. Wskazać bowiem należy, że ocenie w niniejszej sprawie podlegała konkretna sytuacja faktyczna, wynikająca ze zgromadzonego materiału dowodowego, który nie potwierdził zaistnienia przedmiotowego podziału wynagrodzenia w odniesieniu do skarżącego w roku 2010. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, to właśnie dokumenty kształtujące w 2010 r. (a nie w okresie późniejszym) stosunek pracy pomiędzy skarżącym a jego pracodawcą, w tym wypłacane wynagrodzenie, winny być podstawą dokonywanych w niniejszej sprawie ustaleń. Stanowisko organu, że skarżący nie wykazał w niniejszej sprawie faktu oraz dokładnych dat powstania konkretnych utworów, do których prawa zostały przeniesione na pracodawcę w 2010 r. oraz wysokości wynagrodzenia uzyskanego z tego tytułu, jest w ocenie Sądu w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych - prawidłowe. Podkreślić należy, że podstawę złożonego wniosku stanowił art. 75 § 1 O.p., zgodnie z którym jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Przedmiotem wniosku strony było stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym, inicjatywa dowodowa należała zatem do strony postępowania, która winna wykazać przesłanki zaistnienia nadpłaty. Organ, dla zastosowania unormowania art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f., winien dysponować dowodami potwierdzającym fakt zawarcia i wykonania umów o przeniesienie autorskich praw majątkowych za określonym wynagrodzeniem. Słusznie przyjął Dyrektor IAS, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało, aby otrzymane przez skarżącego wynagrodzenie zostało mu przyznane w zamian za prawo do korzystania lub rozporządzenia przez pracodawcę prawami autorskimi do stworzonych przez skarżącego utworów. Wbrew stanowisku skarżącego, okoliczności takie nie wynikały z zawartej przez niego umowy o pracę, ani porozumień i aneksów ją zmieniających. Organ dokonując oceny przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia, sporządzonego przez pracodawcę dla potrzeb prowadzonego postępowania uznał, że nie stanowi ono dowodu na okoliczność uzyskania przez skarżącego wynagrodzenia z tytułu przeniesienia autorskich praw majątkowych do poszczególnych projektów. Skarżący nie przedłożył w toku postępowania żadnych umów, porozumień bądź aneksów do umowy pozwalających na ustalenie, jakie programy komputerowe i w jakiej dacie zostały przez niego wykonane oraz na ustalenie, jaka była wysokość wynagrodzenia uzyskanego z tytułu przeniesienia praw autorskich do tych programów na pracodawcę. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w przypadku tworzenia utworów w ramach stosunku pracy, koniecznym jest wyodrębnienie części wynagrodzenia należnej za rozporządzenie autorskimi prawami majątkowymi do tego utworu. Określenie tej wielkości powinno być zawarte bądź w umowie o pracę, bądź w innych postanowieniach obowiązujących danego pracodawcę i jego pracowników, jak np. w regulaminie wynagradzania. Takich dokumentów pracodawca nie sporządzał, zatem brak jest podstaw do procentowego wyodrębnienia czasu pracy przeznaczonego na pracę twórczą (we wskazanej wysokości 60%) i zastosowania tego wskaźnika do uzyskanego przez stronę wynagrodzenia w celu obliczenia wynagrodzenia należnego z tytułu korzystania lub rozporządzania prawem autorskim do stworzonych utworów. Sytuacja pracownika, który w ramach stosunku pracy tworzy utwory, będące przedmiotem praw autorskich, wymaga w celu skorzystania z unormowania przewidzianego w art. art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f. zabezpieczenia przez niego stosownego materiału dowodowego na okoliczność realizacji konkretnych utworów i wysokości uzyskanego z tego tytułu wynagrodzenia. Przedłożenie na poparcie tej okoliczności zestawień pracodawcy, sporządzonych po wielu latach od okresu podatkowego nie wyczerpuje tego obowiązku Skarżącemu nie przysługiwało zatem prawo do określenia kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 22 ust. 9 pkt 3 u.p.d.o.f.. Powyższe skutkuje uznaniem, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia w/w przepisu jest niezasadny. W związku z powyższym zasadnie organy podatkowe odmówiły obojgu skarżącym stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r., co czyni bezpodstawnymi zarzuty skarżącego o naruszeniu przez organy art. 72 § 1 w zw. z art. 75 § 2, 3 i 4 O.p.. W ocenie Sądu nie znajdują również uzasadnienia podnoszone zarzuty naruszenia pozostałych przepisów o charakterze proceduralnym. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania uregulowanych w O.p., na podstawie których orzekał organ odwoławczy i które miały zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.. Mając na uwadze treść ogólnych zasad postępowania podatkowego, Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości i ustalono go z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowił materiał dowodowy zgromadzony przez organy w sposób wyczerpujący, a ocena tego materiału dowodowego dokonana została zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, uwzględniającą ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego i reguły logicznego wnioskowania (co uniemożliwia uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 O.p.). Organy obu instancji zapewniły przy tym czynny udział strony w postępowaniu, umożliwiły jej wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, udzielały niezbędnych informacji i wyjaśnień, co skutkowało prowadzeniem postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wbrew zarzutom skargi, organy podatkowe wydały decyzje w sposób prawidłowy, dokonując całościowego ustalenia stanu faktycznego oraz wykładni znajdujących do niego zastosowanie przepisów prawa, doprowadzając tym samym do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Podkreślić przy tym należy, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy podatkowe. Jeżeli skarżący usiłuje wywieść korzystne dla siebie rezultaty podatkowe, kwestionując zarazem ustalenia organów, to na niego przechodzi obowiązek wykazania, że przyjęte przez organy ustalenia są nieprawidłowe lub niekompletne. W konsekwencji, w ocenie Sądu, postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie prowadzone było w sposób prawidłowy z poszanowaniem przepisów prawa. Zebrany i dostępny materiał dowodowy zapewnił możliwość wydania prawidłowych decyzji. Ustaleń tych nie podważyły zarzuty podniesione w skardze. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wskazanych w skardze zasad prowadzenia postępowania podatkowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po dokonaniu kontroli, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło