I SA/Gd 1532/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki w decyzji postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił uwzględnienia wniosku W. M. o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania. Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 6 marca 2018 r., wnioskodawczyni zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że nie pozostaje w małżeńskiej wspólności majątkowej, jest współwłaścicielką w części ½ mieszkania o powierzchni 129 m2 oraz właścicielką mieszkania o powierzchni 49 m2 o łącznej wartości 1.300.000 zł, z ww. nieruchomości prowadzona jest egzekucja komornicza, posiada także działkę letniskową o powierzchni około 600 m2 i wartości około 86.000 zł, innego majątku nie posiada, prowadzi sama gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu – pozostaje na utrzymaniu syna, nie ponosi jakichkolwiek kosztów związanych eksploatacją mieszkania – niezapłacone rachunki za energię elektryczną spowodowały wyłączenie prądu, posiada zadłużenie z tytułu opłat czynszowych oraz za gaz, które narasta. Referendarz sądowy uznał przedmiotowe oświadczenie za niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i zarządzeniem z dnia 13 marca 2018 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2017 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisu zeznania podatkowego – jeżeli zostało już sporządzone); b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; c/ zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku; d/ oświadczenia syna, na utrzymaniu którego pozostaje wnioskodawczyni, w przedmiocie form udzielanej jej pomocy, z wyszczególnieniem wysokości pomocy finansowej przekazanej w okresie ostatnich trzech miesięcy; e/ oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymała w 2017 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegała, a jeśli tak przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie; f/ dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawczyni, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności i zastosowane środki egzekucyjne; g/ dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań wnioskodawczyni (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów, itp.); h/ dokumentów obrazujących wysokość ciążących na wnioskodawczyni kosztów utrzymania nieruchomości za okres ostatnich trzech miesięcy (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); i/ oświadczenia wnioskodawczyni, czy aktualnie pozostaje w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonkiem; w przypadku odpowiedzi przeczącej – wyjaśnienia, czy którykolwiek z małżonków zainicjował postępowanie zmierzające do separacji lub rozwodu i udokumentowania tej okoliczności; w przypadku odpowiedzi twierdzącej – wskazania składników majątku małżonka oraz przedłożenia stosownych dokumentów na okoliczność źródła i wysokości jego dochodów oraz przedłożenia dokumentów wymienionych w punktach od a/ do h/ dotyczących małżonka. Wyjaśniono wnioskodawczyni, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wnioskodawczyni została także poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 26 marca 2018 r. (potwierdzenie odbioru, k. 72). Wnioskodawczyni w piśmie złożonym w dniu 3 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego) wniosła o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów o 14 dni z uwagi na obszerność żądanej dokumentacji. Zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy uwzględnił wniosek, o czym wnioskodawczyni została poinformowana w dniu 30 kwietnia 2018 r. (potwierdzenie odbioru). Pomimo przedłużenia terminu do złożenia dokumentów szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 13 marca 2018 r. wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W związku z powyższym należało uznać, iż sama wnioskodawczyni, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Jak już wskazano bierność wnioskodawczyni skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Przypomnieć raz jeszcze należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Skarżąca tego nie uczyniła. Zwrócić także uwagę należy, iż wnioskodawczyni ubiegała się już o przyznanie jej prawa pomocy w sprawach zawisłych przed tut. sądem i każdorazowo uchylała się od obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji, która obrazowałaby jej pełną sytuację finansową, co skutkowało odmową uwzględnienia jej żądań (sygn. akt I SA/Gd 889/17, I SA/Gd 915/17, I SA/Gd 1446/17, I SA/ Gd 1533/17). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni – pomimo że było jej znane stanowisko referendarza sądowego oraz sądu, co do skutków jakie wywołuje uchylenie się wnioskodawcy od udokumentowania swojej sytuacji finansowej – po raz kolejny nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.