I SA/Gd 1592/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 września 2021 r. nr 2201-IEE.711.2.222.2021.JM w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku W.P. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 12 kwietnia 2021 roku, wystawionego na małżonków W. i M.P. przez Wójta Gminy Szemud, obejmującego zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za III i IV kwartał 2020 roku, w łącznej kwocie należności głównej 10.530 zł. Celem wyegzekwowania należności objętych ww. tytułem wykonawczym, na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadomieniem nr 2208-SEE.711.35399563.2021.1.SK z 31 maja 2021 roku dokonał zajęcia należnego stronie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. W odpowiedzi pismem z 24 czerwca 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku Inspektorat w Gdyni poinformował, że posiada już zajęcia, które otrzymał od organu egzekucyjnego wcześniej i będzie je realizował według kolejności wpływu. Organ rentowy wskazał, iż skarżącemu przysługuje świadczenie w wysokości 2.262,35 zł. Odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Stronie 17 czerwca 2021 roku. Organ egzekucyjny zawiadomieniem nr 2208-SEE.711.35399568.2021.1.SK z 31 maja 2021 roku dokonał również zajęcia świadczenia emerytalnego małżonki skarżącego M.P. Z zachowaniem obowiązującego terminu, pismem z 17 czerwca 2021 roku, nadanym 23 czerwca 2021 roku (data stempla pocztowego), skarżący wniósł do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni skargę na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS O/Gdańsk. W uzasadnieniu pisma zaprzeczył, aby był winny wierzycielowi kwoty wskazane w zawiadomieniu, a dokonane zajęcie jest przedwczesne i nieuzasadnione. Wniósł o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Odrębnymi pismami z 17 czerwca 2021 roku skarżący wraz z małżonką M.P. wnieśli tożsamej treści zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt. 1 u.p.e.a.), błędu co do zobowiązanego (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.), braku uprzedniego doręczenia upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.), wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt. 5 u.p.e.a.). Zawiadomieniem z 2 lipca 2021 roku nr 2208-SEE.711.35399563.2021.3.SK organ egzekucyjny wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności, następnie postanowieniem nr 2208-SEE.711.1.82.2021.2.SK z 2 lipca 2021 roku zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu zawiadomienia tegoż organu o wydaniu przez wierzyciela ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych zarzutów. Wierzyciel postanowieniem nr [...] z 12 lipca 2021 roku zarzuty oddalił. Na to postanowienie wniesione zostało zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Postanowieniem nr 2208-SEE.711.1.84.2021.2.SK z 22 lipca 2021 roku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Postanowienie to doręczono skarżącemu 10 sierpnia 2021 roku. Pismem z 11 sierpnia 2021 roku, nadanym z zachowaniem ustawowego terminu w placówce pocztowej 17 sierpnia 2021 roku. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni, zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, podtrzymując jednocześnie twierdzenia i zarzuty podniesione w skardze z 17 czerwca 2021 roku. Ponadto wskazał, iż organ egzekucyjny w uzasadnieniu skarżonego postanowienia nie wskazał dlaczego stwierdził, że zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku uznał za nieuzasadniony. Zgodnie z zasadami prawidłowego sporządzania uzasadnień w postępowaniu administracyjnym, jeśli organ stwierdzi, że zarzuty skarżącego są nieprawidłowe, powinien w uzasadnieniu wskazać dlaczego przyjął odwrotnie, niż twierdzi skarżący. Skarżący podtrzymał również zarzut w przedmiocie uchybień formalnych, tj. naruszenia art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a.. Ponadto wskazał na zbytnią uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczeń emerytalnych, co stanowi ogromną dokuczliwość, pozbawiając skarżącego środków utrzymania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem nr 2201-IEE.711.2.222.2021JM z 22 września 2021 roku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie naruszono art. 54, 79 i 67 u.p.e.a.. Pismem z 8 listopada 2021 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr 2201-IEE.711.2.222.2021.JM z 22 września 2021 roku, zarzucając naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 K.p.a. oraz art. 54 § 5 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a.. Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia, skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nie znalazł podstaw do zmiany swego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z § 2 art. 54 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Stosownie do art. 54 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości; b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). Artykuł 54 § 6 u.p.e.a. wskazuje z kolei, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny: 1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części, 2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej. Na wstępie rozważań należy wskazać, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, (zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Zatem nie mogą być przedmiotem rozważań w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną zarzuty dotyczące wymagalności zobowiązania podatkowego (ustalenie czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym wygasł z powodu przedawnienia), prawidłowości prowadzenia postępowania zabezpieczającego (ustalenie czy doszło do skutecznego przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne), bądź zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Również Sąd w ramach kontroli postanowienia organu odwoławczego nie może badać takich okoliczności, które mogą być przedmiotem innych postępowań. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Zatem istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego. Analizując dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną Sąd stwierdza, że w postępowaniu nie doszło do nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny zawiadomił stronę o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku doręczając skutecznie i w sposób prawidłowy odpis zawiadomienia z 31 maja 2021 roku wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 12 kwietnia 2021 roku. Analiza akt sprawy potwierdza, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucja ze świadczeń pieniężnych. To, jak egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej winna przebiegać, określa art. 79 u.p.e.a.. Zgodnie z jego brzmieniem, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, zwanych dalej "świadczeniami", przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu, aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych (§ 1 art. 79). Zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń (§ 2). W stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu (§ 3). Jednocześnie z przesłaniem tego zawiadomienia, w myśl art. 79 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiało każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2. § 5. Przy egzekucji ze świadczeń stosuje się odpowiednio przepis art. 75. Tym samym należy uznać, iż organ egzekucyjny wystawiając zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności przy jednoczesnym wysłaniu skarżącemu jego odpisu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 79 u.p.e.a.. Wbrew zarzutom strony, zawiadomienie z 31 maja 2021 roku spełnia wymogi art. 67 u.p.e.a.. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu. Zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1 (art. 67 § 1a u.p.e.a.). Minister Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 lipca 2020 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1314) w § 2 postanowił, że wzory dokumentów stanowiące załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. poz. 1804 oraz z 2019 roku, poz. 2114) mogą być stosowane pod warunkiem dołączenia do nich: 1) informacji o nieobowiązywaniu pouczeń zawartych w tych wzorach oraz 2) pouczeń zawartych w odpowiadających im wzorach dokumentów stanowiących załączniki do niniejszego rozporządzenia, - nie dłużej jednak niż przez okres 9 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Stosownie do art. 67 § 2a u.p.e.a. jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego, 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. Analiza akt sprawy potwierdza spełnienie powyższych wymogów. W odniesieniu do zgłoszonej przez stronę w zażaleniu uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, Sąd zwraca uwagę, że zarzut ten podniesiony został dopiero na etapie zażalenia, wobec czego był spóźniony i nie mógł być rozpoznany merytorycznie przez organ. Odnosząc się do argumentacji skargi dotyczącej nieodniesienia się przez organ egzekucyjny do zarzutu nieistnienia obowiązku, objętego tytułem wykonawczym nr [...], należy zaznaczyć, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowią odrębny od skargi na czynność środek zaskarżenia, stąd też brak było podstaw prawnych do tego, by w zaskarżonym postanowieniu ocenić ten zarzut. Mając to na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W związku z tym skarga jako niezasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.