I SA/Gd 167/15

Dnia 17 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" D.S., T.S. s.c. w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2014 r., [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 17 lutego 2015 r., "A" D.S., T.S. s.c. w G. (dalej w skrócie zwana Spółką) zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na wstępie należy przypomnieć, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy spółce cywilnej umorzenia jej zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. Na gruncie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług spółka cywilna jest podatnikiem tego podatku jako jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (art. 15 ust. 1). Stosownie do art. 25 § 3 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), stroną niniejszego postępowania sądowego jest spółka cywilna, a nie jej wspólnicy. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Skoro zatem stroną niniejszego postępowania sądowego jest spółka cywilna to jest ona również podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Mając na uwadze, ze wniosek złożony został przez Spółkę, ocena zasadności tego wniosku dokonywana jest przez pryzmat przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 234/09; postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 1144/08; postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2007 r., sygn. akt II FZ 282/07 i II FZ 309/07, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce cywilnej istotne jest także to, że jej wspólnicy – w myśl art. 864 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – za zobowiązania spółki są odpowiedzialni solidarnie. W sytuacji zatem gdy spółka cywilna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym przepisie Kodeksu cywilnego, należy również uwzględnić sytuację majątkową samych wspólników. Ze złożonego przez wspólników Spółki oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że małżonkowie D. i T.S. na skutek utraty płynności finansowej zawiesili w 2013 r. wykonywanie działalności gospodarczej (co potwierdziły dane zawarte w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej), nie posiadają oni żadnego majątku, na ich utrzymaniu pozostaje małoletni syn, dochody osiąga jedynie T.S., który – jak wynika z danych w CEIDG – prowadził działalność gospodarczą do dnia 16 stycznia 2015 r. (z tym dniem zawiesił jej wykonywanie) i wynosiły one od 4.500 zł miesięcznie. Do wniosków dołączono wydruk z Krajowego Rejestru Dłużników – Zestawienie zobowiązań na łączna kwotę 558.245,01 zł oraz sporządzone w języku obcym wezwania z dnia 23 grudnia 2014 r. do zapłaty łącznej kwoty 94.054,52 kr. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca Spółka w ustawowym terminie wniosła sprzeciw. W treści sprzeciwu zostało wskazane, że w rozpoznawanej sprawie wykazane zostało, iż skarżący nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Podkreślono również, że T.S. zmuszony był do zwrotu ciągników siodłowych do leasingodawcy co spowodowało konieczność zakończenia prowadzonej działalności. Jednocześnie w dniu 10 marca 2015 r. podjął pracę jako kierowca z wynagrodzeniem zasadniczym za poziomie 1100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 t.j.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jednocześnie zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie skorzystano z możliwości o jakiej mowa w art. 255 p.p.s.a. i pismem z dnia 25 lutego 2015 r. zobowiązano małżonków S. do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową wspólników skarżącej Spółki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wspólnicy skarżącej Spółki nie przedłożyli żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych dotyczących ich sytuacji finansowej zawartej w złożonym oświadczeniu i dokonanie oceny, czy faktycznie nie są oni w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. Zważyć należy, iż dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia zostali zobowiązani małżonkowie S., jest niezbędne do dokonania prawidłowej oceny ich sytuacji majątkowej dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie do wniesionego sprzeciwu załączona została umowa o pracę T.S., z której wynika wysokość uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia, niemniej jednak nadal pozostały niewyjaśnione okoliczności, które są istotne dla pełnego zobrazowania sytuacji majątkowej wspólników Spółki. Brak jest bowiem danych (do których przedłożenia zobowiązano małżonków) o posiadanych rachunkach bankowych i zgromadzonych na nich środkach pieniężnych, jak również nieznana jest kwota wydatków, jakie małżonkowie ponoszą w związku z funkcjonowaniem ich gospodarstwa rodzinnego, utrzymaniem siebie i małoletniego syna. Mając na uwadze to, że małżonkowie S. uchybili obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji nie można przyjąć, iż dokonali wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawców polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących ich rzeczywistej sytuacji finansowej. Uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego, czy też nierzetelne ich wykonanie, należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W związku z powyższym, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji Sąd uznał, że wspólnicy skarżącej Spółki nie wykazali, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawców nie są znane, albowiem uchylają się oni od złożenia odpowiednich dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanych jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r., II OZ 1220/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W piśmiennictwie wskazuje się z kolei, że to podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 504). W interesie wnioskodawcy leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby zasadność uwzględnienia jego wniosku. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyjmuje się również, że jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09 września 2004 r., FZ 360/04, nie publ. czy postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005 r., II FZ 470/05 nie publ.). Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącej Spółki z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.