I SA/Gd 1690/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. Ł. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2010 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. M. Ł. (dalej jako "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS") z dnia 4 października 2017 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2010 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2017 r., Skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia względnie potwierdzenie, że jest to kwota 490.649 zł wskazana przez organ administracji w odpowiedzi na skargę, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została uznana za doręczoną Skarżącej w trybie zastępczym w dniu 28 grudnia 2017 r. W zakreślonym terminie nie uzupełniono braku formalnego skargi. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1690/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę, wniesioną przez Skarżącą, na ww. decyzję Dyrektora IAS z dnia 4 października 2017 r. z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi. Postanowienie to doręczono w dniu 5 lutego 2018 r. Pismem z dnia 12 lutego 2018 r. (data stempla pocztowego) Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na ww. decyzję Dyrektora IAS z dnia 4 października 2017 r. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że w dniu 5 lutego 2018 r. powzięła wiadomość o nieodebranej przesyłce adresowanej do niej, a której nadawcą był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. W dniu 6 lutego 2018 r. Skarżąca ustaliła, że była to przesyłka polecona o numerze: [...]. Niestety mimo ustawowego obowiązku spoczywającemu na Poczcie Polskiej S.A. ani w drzwiach domu Skarżącej ani w oddawczej skrzynce pocztowej Skarżącej nie zostało umieszczone przez pracownika Poczty Polskiej S.A. jakiekolwiek zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki poleconej o ww. numerze w placówce pocztowej. Przywołując treść art. 65 § 2 p.p.s.a. oraz art. 139 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, Skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie operator pocztowy - Poczta Polska S.A. nie sprostał ustawowemu obowiązkowi umieszczenia zawiadomienia w drzwiach adresata czyli Skarżącej lub w oddawczej skrzynce pocztowej, wskazującego gdzie i kiedy pozostawiono przesyłkę nadaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zawierającą wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi (poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia lub potwierdzenie jej wysokości podanej przez organ) oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. Poczta Polska S.A. również mimo ustawowego obowiązku nie umieściła w drzwiach Skarżącej ani w oddawczej skrzynce pocztowej ponownego zawiadomienia, po bezskutecznym upływie terminu siedmiu dni na odebranie przedmiotowej przesyłki. Skarżąca podkreśliła, że zarówno w drzwiach jej domu ani w oddawczej skrzynce pocztowej Poczta Polska S.A. nie pozostawiła jakiegokolwiek zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki nadanej przez WSA w Gdańsku, a zawierającej wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi w jakiejkolwiek placówce pocztowej. Do tej pory nie zdarzyło się, by Skarżąca nie odebrała adresowanej do niej przesyłki odnośnie, której operator pocztowy pozostawił rzeczywiście zawiadomienie w drzwiach domu Skarżącej lub w oddawczej skrzynce pocztowej. Nadto bardzo często miały i nadal mają miejsce sytuacje, w których przesyłki adresowane do Skarżącej bądź zawiadomienie o ich pozostawieniu w placówce pocztowej i możliwości ich odebrania, są pozostawiane w oddawczych skrzynkach pocztowych sąsiadów. Wynika to z faktu podobnego adresu osób, do których są kierowane przesyłki. Skarżąca w związku z nie pozostawieniem przez Pocztę Polską S.A. zarówno w drzwiach jej domu jak również w jej oddawczej skrzynce pocztowej jakiegokolwiek zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki nadanej przez WSA w Gdańsku, a zawierającej wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi w jakiejkolwiek placówce pocztowej, złożyła w placówce Poczty Polskiej S.A. reklamację, której rozstrzygnięcie będzie miało zasadniczy wpływ na potwierdzenie słuszności twierdzeń Skarżącej. Na dowód powyższego twierdzenia Skarżącego przedłożyła pismo z dnia 12 lutego 2018 r, stanowiące reklamację skierowaną do Poczty Polskiej S.A. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Skarżąca z nie swojej winy uchybiła siedmiodniowemu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora IAS z dnia 4 października 2017 r. Ze względu na nie wywiązanie się przez Pocztę Polską S.A. z ustawowego obowiązku pozostawienia w drzwiach domu Skarżącej bądź w oddawczej skrzynce pocztowej Skarżącej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu ww. przesyłki poleconej w placówce pocztowej, której nadawcą był WSA w Gdańsku, Skarżąca nie mogła uzupełnić braku formalnego skargi, a tym samym nie mogła wskazać wartości przedmiotu zaskarżenia lub potwierdzenie jej wysokości podanej przez organ. W konsekwencji Skarżąca z nie swojej winy uchybiła siedmiodniowemu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Do wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, Skarżąca załączyła pismo z dnia 9 lutego 2018 r., w którym wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości 490.649 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. W niniejszej sprawie, termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, upłynął z dniem 4 stycznia 2018 r., z uwagi na doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do jego uiszczenia w sposób zastępczy w dniu 28 grudnia 2017 r. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że w zakreślonym terminie Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w świetle powyżej określonych przesłanek normatywnych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Odnosząc się do siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd stwierdza, że Skarżąca zachowała ww. termin, bowiem przyczyną uchybienia temu terminowi był brak wiedzy Skarżącej o wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi, z uwagi na nieodebranie przez Skarżącą przesyłki zawierającej ww. wezwanie. Przyjąć zatem należy, że w związku z odbiorem w dniu 5 lutego 2018 r. postanowienia Sądu z dnia 29 stycznia 2018 r. o odrzuceniu skargi, z tym dniem (5 lutego 2018 r.) Skarżąca powzięła wiadomość o nieuzupełnieniu braku formalnego skargi w terminie. Zatem nadanie w dniu 12 lutego 2018 r. wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło z zachowaniem przedmiotowego siedmiodniowego terminu. Sąd wskazuje, że Skarżąca dokonała - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono, bowiem przedłożyła pismo, w którym wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia. Odnosząc się natomiast do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd stwierdza, że nie doszło do jej ziszczenia się. Skarżąca, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołała się na okoliczność, że mimo ustawowego obowiązku ciążącego na Poczcie Polskiej, na drzwiach domu Skarżącej, ani w jej oddawczej skrzynce pocztowej nie zostało umieszczone ani pierwotne ani ponowne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej (awizo). Potwierdzeniem powyższej okoliczności ma być w ocenie Skarżącej pismo z dnia 9 lutego 2018 r. zatytułowane "Reklamacja przesyłki" i zaadresowane do Poczty Polskiej S.A. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie świadczą o braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu. Strona wnosząca o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 798/14, LEX nr 1640552). Jednocześnie podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt II GZ 223/14, LEX nr 1465314). Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, która wymaga, by w warunkach, z jakiegokolwiek powodu, niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). W judykaturze przyjmuje się, że nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 414/14, LEX nr 1480920). Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Skarżąca zakwestionowała prawidłowość doręczenia jej wezwania do uzupełnienia tychże braków. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka skierowana do strony zawierająca ww. wezwanie została uznana za prawidłowo doręczoną w trybie tzw. "doręczenia zastępczego" z dniem 28 grudnia 2017 r. (k. 36 akt sądowych), tj. z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Paragraf ten stanowi, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Zgodnie z art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Wynikające z ww. przepisów warunki uznania przesyłki za skutecznie doręczoną zostały spełnione. Pierwsze zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej zostało pozostawione w skrzynce pocztowej adresata w dniu 14 grudnia 2017 r., kolejne w dniu 22 grudnia 2017 r. Zwrot przesyłki z powodu nieodebrania jej przez adresata w terminie nastąpił w dniu 2 stycznia 2018 r. Należy wskazać, że druk potwierdzenia odbioru prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela Poczty Polskiej ma przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Dokument ten korzysta zatem z domniemania prawdziwości. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 218/08 podkreślono, iż dowód doręczenia przesyłki jako dokument urzędowy traktuje się za dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Dokumentom urzędowym k.p.a. przyznaje w tym zakresie większą moc dowodową o ile zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki: dokumenty sporządzono w przypisanej formie przez uprawnione do tego organy państwowe, zgodnie z ich właściwością (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005 r. str. 398). Dodać należy, że w myśl art. 76 § 3 k.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych, z zastrzeżeniem, że ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością powinna tę okoliczność udowodnić (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Przenoszenie ciężaru przeprowadzenia dowodu w tym zakresie na Sąd jest nieuzasadnione. Skarżąca nie zdołała obalić domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego, opierając argumentację na gołosłownych twierdzeniach, że doręczyciel nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Okoliczności tych jednak w żaden sposób nie uprawdopodobniono. O uprawdopodobnieniu powyższej okoliczności nie może również przesądzać pismo z dnia 9 lutego 2018 r. zatytułowane "Reklamacja przesyłki" i zaadresowane do Poczty Polskiej S.A., bowiem nie przedłożono żadnego potwierdzenia nadania tegoż pisma, ani pisma stanowiącego odpowiedź na powyższą reklamację. W doktrynie wskazuje się, że "domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. (...) Co do zasady brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania." (por. Dauter Bogusław, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, LEX, 2013). W aktach sprawy nie ma dowodu, że procedura taka została przeprowadzona (nie może o tym przesądzać przedłożenie Sądowi ww. pisma z dnia 9 lutego 2018 r. bez potwierdzenia jego nadania, ani zakończenia procedury reklamacyjnej), nie wykazano też w żaden inny sposób, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. W kontekście powyższych rozważań nie sposób uznać, że Skarżąca dochowała należytej staranności, nie wykazała ona bowiem nieprawidłowości w czynności pozostawienia zawiadomienia (pierwotnego ani ponownego) o przesyłce wzywającej ją do uzupełnienia braku formalnego skargi. Tym samym stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi.