I SA/Gd 173/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. W dniu 16 maja 2018 r., w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku K.W. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, został sporządzony protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW nr [...]. Pismem z dnia 12 czerwca 2018 r. (nadanym w placówce pocztowej operatora wyznaczonego dniu 14 czerwca 2018 r.) K.W. złożyła zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka prawnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 9 lipca 2018 r. odmówił przywrócenia terminu. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem nr [...] z dnia 11 lipca 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie (z uwagi na przekroczenie przypisanego prawem terminu na wniesienie zarzutów). K.W. zaskarżyła ww. postanowienia. Jako przesłankę ich wadliwości zobowiązana podała naruszenie: art. 58 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi na wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości ze swej winy, albowiem zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania zostało skarżącej doręczone w trybie art. 44 k.p.a., w okoliczności gdy organ nie mógł zastosować doręczenia w trybie art. 44 k.p.a., albowiem organ mógł i powinien doręczyć ww. zawiadomienia w trybie art. 42-43 k.p.a., co powoduje brak możliwości zastosowania trybu doręczenia z art. 44 k.p.a.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia 22 listopada 2018 r., utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Natomiast postanowieniem nr [...] z dnia 22 listopada 2018 r. organ utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienia te zostały doręczone stronie w dniu 11 grudnia 2018 r.. Pismem z dnia 9 stycznia 2019 r. K.W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nr [...] z dnia 22 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. W treści skargi strona podniosła, że postanowienie organu zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 58 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy było ono oparte na błędnych założeniach, że skarżąca uchybiła terminowi na wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, albowiem zawiadomienie o terminie opisu i oszacowania zostało skarżącej doręczone w trybie art. 44 k.p.a., w okoliczności gdy skarżąca nie otrzymała zawiadomienia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości, zaś organ nie mógł zastosować doręczenia w trybie art. 44 k.p.a., albowiem organ mógł i powinien doręczyć w/w zawiadomienia w trybie art. 42-43 k.p.a., co powoduje obraz możliwości zastosowania doręczenia z art. 44 k.p.a.. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżonym rozstrzygnięciem odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie złożonych przez K.W. zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym, na postanowienie to służy zażalenie (art. 61a § 2 ww. ustawy). W niniejszej sprawie przeszkoda, o której mowa powyżej, to uchybienie terminowi do złożenia środka prawnego. Zarzuty winny bowiem zostać złożone w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy czynności opisu i oszacowania zostały zakończone w dniu 16 maja 2018 r. (zgodnie z treścią protokołu). Termin na złożenie zarzutów upłynął zatem w dniu 30 maja 2018 r.. Jak stanowi bowiem art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W myśl zaś art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Aby zachować termin, należało wnieść zarzuty do dnia 30 maja 2018 r.. Pismo z dnia 12 czerwca 2018 r. zostało natomiast nadane w placówce pocztowej operatora wyznaczonego dniu 14 czerwca 2018 r.. W konsekwencji nie mogło ono wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż było oczywiście spóźnione. Z akt sprawy wynika także, że organ egzekucyjny nie przychylił się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy w wyniku kontroli instancyjnej postanowienia wydanego w tym przedmiocie. Reagując na wykazane spóźnienie się zainteresowanej z wniesieniem zarzutów, organy zastosowały konstrukcję odmowy wszczęcia postępowania. Sąd zauważa, że w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętych nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a., ustawa egzekucyjna nie przewiduje jakie rozstrzygnięcie w takiej sytuacji winien podjąć organ egzekucyjny. Przyznać przy tym należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas odmówić uwzględnienia zarzutu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1342/13) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 209/16, III SA/Łd 252/16, wyrok WSA w Opolu z 18 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Op 484/14). Wśród możliwych rozstrzygnięć w przedmiocie zarzutów można także wymienić: umorzenie postępowania w przedmiocie zarzutów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93.), albo nieuwzględnienie zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08). Sądy administracyjne akceptują również tego typu rozstrzygnięcia jak: odmowa wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13). Wprawdzie niektóre z orzeczeń zapadły w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych, jednakże na zasadzie analogii można je odnieść do niniejszej sprawy, bowiem w zakresie wniesienia zarzutów egzekucyjnych po terminie, ustawa również nie zawiera przepisów wskazujących na sposób i formę rozstrzygnięcia. We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. Możliwość taką dopuścił legislator również w art. 61a k.p.a., między innymi w sytuacji, gdy postępowanie nie może być wszczęte z każdej uzasadnionej przyczyny. Takiej uzasadnionej przyczyny upatrują organy właśnie w fakcie uchybienia terminowi, zakreślonemu na wniesienie zarzutów do opisu i oszacowania. Zdaniem Sądu, z taką oceną można się zgodzić, gdyż jej bezpośrednim skutkiem było wyłączenie dopuszczalności merytorycznego zbadania zasadności zarzutów. Jakkolwiek w ocenie Sądu, bardziej właściwą formą byłoby stwierdzenie przez organy uchybienia terminu, konsekwencja byłaby identyczna. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a.. Przepis ten stanowi o obowiązku stwierdzenia w takim przypadku, postanowieniem (mającym walor postanowienia ostatecznego) uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania. Norma prawna wynikająca z art. 134 k.p.a. ma charakter imperatywny. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ nie może bowiem w takiej sytuacji przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a.. Abstrahując od powyższych rozważań, wskazać jednak należy, że ostatecznie wykorzystanie tej, czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, ani na uprawnienia strony skarżącej do weryfikowania rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji, zarówno w trybie nadzoru instancyjnego, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sprawie nie zachodziła zatem przesłanka do wyeliminowania z obrotu orzeczeń poddanych kontroli Sądu, wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. Przepis ten wymaga bowiem takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zaś zależność w sprawie niewątpliwie nie zachodzi. W tej sytuacji Sąd uznał, że skargę - jako niezasadną - należy w myśl art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. - oddalić. DSz